Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Veluwe Speuld Leuvenum

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Het is al enige tijd geleden, dat we dit prachtige gebied verkend hebben. En we hebben genoten! Rood, goud, paars, geel. Een regenboog aan groen. De beukenlanen, de open heide, historische kastelen, oude akkers of een Romeins kamp. Kronkelende riviertjes die kabbelend een weg zoeken tussen het kleurig kruid op de oever. De schaapskooi links, grafheuvels aan het einde van de Koningsweg of de pittoreske boerderij. Het Speulderbos, de Ermelose Heide en het Leuvenumse Veld. Ga en Geniet!

We zijn op zondag gegaan. Dan heerst hier een serene zondagsrust. Geen geopend restaurant, zodat we 19 km op een beetje water en een hapje noodrantsoen hebben gelopen. Inmiddels is de verbouwing bij De Zwarte Boer klaar. Zodat u nu op een prachtig terras - bovenmatig luxe voor een wandelaar - kunt genieten van een heerlijke lunch.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 19 km bij Speuld op de Veluwe.
Lengte: 19 km met afgeleide tracks naar 10, 13, 8, 10 en 16 km.
De afgeleide track bij de Slabroekse Heide is het minst interessant.
De dreven op deze wandeling zijn voor de wandelaar goed begaanbaar, maar alleen op de Ermelose Heide, over de zandwegen, erg rul, is het zwaar. Ook daar kan de scootmobiel beter vanuit het bos, meteen rechtsaf langs de bosrand naar de verharde weg; daar oversteken en dan aansluiten op de route.
Honden aan de lijn. En op de heide altijd!
Er zijn onderweg slechts enkele bankjes en geen picknickplaatsen.
Starten op andere locaties kan zeer goed.
Alle routes kunnen in omgekeerde richting worden gevolgd.
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.

  De kenmerken
  startpunt Speuld
  positie Gelderland, Nederland. Coördinaten: N52.282460 E5.707948
  afstanden 19.0 km, 16 km, 13 km, 10 km, 10 km
  type Bos/Hei/Open landschap
  begaanbaarheid Rul zand
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Halverwege
  Datum wandeling 02-03-2009

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPS

START N51 40.338 E5 36.348
We zien niet een echte parkeerplaats in Speuld zelf….. En dan vinden we een Parkeerplaats aan de Sprielderweg naar Drie.

We verlaten P naar het westen naar het Speulderbosch. Naar het bos met de dansende bomen. Je ziet al snel waar die naam vandaan komt.

Speulderbosch N52 16.300 E5 41.874
Het eeuwenoude Speulderbos is een van de mooiste en oudste bossen van Nederland. Kromme, in wonderlijke bochten gegroeide eiken- en beukenbomen bepalen de sfeer. In de volksmond heet het Speulderbos ‘het bos van de dansende bomen’. Dit komt doordat de stammen in de nevel lijken te bewegen. Het bos is niet alleen mysterieus maar ook zeer zeldzaam.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEn het is een paradijs voor (roof)vogels, edelherten, dassen en wilde zwijnen.
Het Speulderbos staat hoog genoteerd in de top tien van mooiste bossen in Nederland. In dit ‘wilde woud’ kun je ronddwalen alsof het een echt oerwoud is. De natuur mag hier haar gang gaan. Glanzende sparren, knoestige, groenbemoste eiken, varens en halfvergane stammen zorgen voor een bijzondere sfeer.

In het Speulderbos zijn nog twee andere soorten bos te vinden. Het lichte bos, met grove dennen, berken en eiken groeien. En het donkere bos, waar vooral douglas- en fijnsparren en Amerikaanse eiken groeien. Elk bostype trekt weer andere bewoners aan. Vanachter wildkijkschermen is het mogelijk om zelf dieren gade te slaan. Vooral tegen de schemering is de kans op een ontmoeting groot.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe passeren het Boshuis. Al een eeuwen oude uitspanning. Afhankelijk van de startplaats is dit een goede tussenstop. We zijn net op gang, dus gaan we door……

Boshuis N52 15.877 E5 40.670
Veluwse boerderij uit 1765 waar zoveel mogelijk authentieke details bewaard zijn gebleven. Het kapelletje waar de boerderij tegenaan is gebouwd is nog steeds duidelijk waarneembaar.

Het Boshuis ligt midden in het oudste aangesloten bos van Nederland. Naast Boshuis Drie ligt ons Koetshuis dat onlangs geheel in oude glorie is gerestaureerd. Ons nieuwe restaurant heet 'de Buurtjes'.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDrie N52 16.019 E5 40.638
Drie – dit restaurant en een paar huizen - is vermoedelijk genoemd naar de Germaanse bosgod Thri. Het is ontstaan in of voor de achtste eeuw, toen de Franken en de Saksen hevig om de Veluwe vochten.

Door de schrale grond op de Veluwe kon het plaatsje nooit tot bloei komen; de herberg is sinds eeuwen de voornaamste bron van inkomsten omdat reizigers van het Sticht naar het Oversticht de Veluwe moesten aandoen. Nu nog is deze taveerne genaamd Het Boshuis rendabel door de wandelaars die er langskomen.

Door de prachtige bossen, waar geen weg of pad hetzelfde is, komen we aan de rand van de Ermelose Heide. Een militair oefenterrein. We zien sporen van militaire voertuigen, maar horen of zien niets. Niets? Nou ja, niet de kogels, maar de vogels fluiten ons om de oren….

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe gaan de hei op en rusten even op de hoge Paalberg. We kijken over de heide en de bossen tot aan de einder.
Zeker vier grote grafheuvels van duizenden jaren oud glooien boven de heide uit.

Op 500 m links van ons ligt de grote Schaapskooi Ermelose Heide. N52 16.725 E5 40.172 Met 400 m2 de grootste van Europa. De schapen blaten in de verte rechts van ons.

We steken de hei over en passeren een uniek monument aan de overzijde…. Je loopt er argeloos aan voorbij, maar als je het weet, dan zie je toch wel meer details.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSRomeins Marskamp N52 17.073 E5 41.389
Op de Ermelose Heide bevindt zich het enige Nederlandse exemplaar van een Romeins marskamp. Het marskamp is aangelegd door enkele duizenden Romeinse militairen, of militairen in Romeinse dienst, die tussen het jaar 170 en 180 een bezoek aan de heide brachten.

Geheel in de Romeinse traditie wierpen ze een wal op, sloegen hun tenten op en bakten er hun brood. Na enkele dagen, misschien wel na één nacht al, pakten ze hun spullen en trokken verder. Wat achter bleef was een aarden wal, die in een soort ruitvorm over de Ermelose Heide ligt gedrapeerd. Het gehele Romeinse Marskamp beslaat 6 hectare.
Op de infozuil staat: “dit romeins marskamp, omsloten door een aarden wal en greppel, werd in 170 door 6000 legionairs in een dag aangelegd.”

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe steken de weg over en door het bos verder. We passeren enkele mooie akkers en komen bij de eeuwenoude uitspanning van De Zwarte Boer. We hebben dat vorige keer gemist, maar nu blijkt, dat de verbouwing klaar is en dus kunnen we er terecht voor een heerlijke lunch. Wat is dit wandelen in stijl!

De Zwarte Boer, N52 18.036 E5 43.160
Deze uitspanning uit 1600, gelegen aan de oude Hessenwegen verwelkomt all meer dan 400 jaar de koetsiers van diligences en handelsreizigers. Het prachtige pand (van oorsprong een boerderij) stond toen al bekend als pleisterplaats/poststation. “De Zwarte Boer” bevindt zich op het kruispunt van de oude hessenwegen Harderwijk-Deventer, Amersfoort-Zutphen en Putten-Zwolle.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe diligences die hier passeerden konden hier een tussenstop maken. De paarden konden hier worden verwisseld, brieven en pakjes konden worden overgedragen. Ook de koetsiers konden even bijkomen van een lange rit en aandacht schenken aan de inwendige mens in de gelagkamer, om vervolgens hun rit voort te zetten. Voor wie het kon betalen was er zelfs de mogelijkheid om te overnachten in de bedstee. Boshuis te Drie was een andere pleisterplaats op de route naar Ede of naar de Zuiderzee.

Achter het historische pand, maar dat is dan voor diegenen die een verblijf in het hotel hebben geboekt, stond het Oude Huis te Leuvenum. De fundering van dit oude kasteel is nog te zien voorbij het beekje binnen de nog steeds aanwezige oude kasteelgracht. Zelfs de rododendrons zijn er nog.

Na de pauze stappen we verder en passeren het huidige Huis te Leuvenum. We wandelen langs de Leuvenumse Beek waar de weilanden vol staan met kleurrijke bloemen.

Een prachtige beukenlaan brengt ons via een nog machtiger laan bij het Kasteel Staverden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHuis te Leuvenum N52 17.928 E5 43.431
Dit 600 ha grote landgoed werd in 1919 door Jonkheer Doctor Cornelis Johannes Sandberg gekocht van zijn neef.

De jonkheer liet de oude boerderijen afbreken, de hei ontginnen, voegde land samen en legde bossen aan langs het Putter fietspad, zo ontstond het huidige landgoed.

De familie verbleef eerst in de zomer nog in het (inmiddels afgebroken) jachthuis. De Jonkheer had last van astma en merkte dat het in Leuvenum veel beter ging met zijn gezondheid. Hij liet het Huis te Leuvenum bouwen en na verloop van tijd betrok de familie het huis.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAan het einde van de Tweede Wereldoorlog, in januari 1945, is Jonkheer Sandberg samen met zijn vrouw en zoon opgepakt door de Duitsers. Vader en zoon zijn niet meer terug gekomen. De belangrijkste weg in Leuvenum is naar hem vernoemd: Jhr. Dr. C.J. Sandbergweg. Het landgoed is tegenwoordig eigendom van de Stichting Sandberg van Leuvenum.

Het huidige landgoed is uitzonderlijk rijk aan historische resten, waaronder de zich vertakkende Leuvenumse Beek, de monumentale boerderijen (met de kleuren van Leuvenum op de luiken: donkergroen met gele biezen), de oude enkwal die de vroegere buurschap omgaf, het omgrachtte bosterrein van het verdwenen Huis te Leuvenum, het huidige Huis te Leuvenum, de afwisseling op de Enk van bouwland en oude houtwallen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSStaveren, de kleinste stad ter wereld. N52 17.128 E5 44.342
Staverden of Staveren behoorde tot de oudste bezittingen van de Gelderse graven, die er waarschijnlijk al in de 12de eeuw een hof hadden. In 1291 verkreeg graaf Reinald I van de keizer toestemming Staverden tot een stad te maken, een plan dat nooit werkelijkheid is geworden. Ongeveer in die tijd speelde de legende van Eleonora die na een liefdesdrama op Staverden wegkwijnde en stierf.

Een latere romanticus plaatste in het bos achter het kasteel waar zij begraven zou zijn een steen met het opschrift 'Leonora 1353'. Naar men zegt waart haar geest nog altijd rond als 'Zwarte Vrouw van Staverden'. Staverden bleef een hof, dat sinds 1400 door de Gelderse hertogen in leen werd uitgegeven onder de verplichting witte pauwen te houden en pauwenveren te leveren voor de helm van de hertog.

De oude traditie van de witte pauwen op Staverden werd door vader en zoon s' Jacob in ere hersteld. De pauwenveren worden nu jaarlijks aangeboden aan de commissaris van de koningin in Gelderland.

Er valt veel meer te vertellen over dit gebied. http://www.natuurkaart.nl/kvn.landschappen/natuurkaart.nl/i001269.html helpt.....
Het Geldersch Landschap en Geldersche Kastelen geven even verder informatie over dit eeuwenoude landbouw en cultuurgebied.


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEeuwenoud Cultuurlandschap N52 16.838 E5 44.232
Staverden bestaat niet alleen uit bos, maar kent ook een zeer oud agrarisch landschap. In dit gevarieerd cultuurlandschap liggeg schilderachtige boerderijen met bloemrijke beekdalgraslanden, akkers, rietlandjes en heideveldjes, veelal omzoomd door oud geboomte. De terreintypen, zoals de natte hooilanden, hakhout en heide vormen er onderdeel van.

In het verleden was het beheer van het terrein gericht op agrarisch gebruik. De koe graasde in de natte weilanden, soms als hooiland gebruikt. De hoger gelegen akkers werden bemest door heideplaggen, vermengd met mest uit de potstal. In harmonie met de natuur werden akkers van voedselarm naar voedselrijk omgebouwd hetgeen leidde tot een grote rijkdom aan planten dieren. Om de akkers te beschermen werden wildwallen aangelegd. Dat leverde naast hakhout ook geriefhout en eek, de eikenbast die gebruikt werd om leer te looien.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAkkers N52 16.461 E5 44.654
De akkers, die soms meer dan duizend jaar in gebruik zijn, zijn niet alleen cultuurhistorisch van belang, maar herbergen ook een enorme verscheidenheid aan planten en dieren.

Door bemesting met heideplaggen en mest zijn de akkers opgehoogd, soms wel een meter. Enkeerd-gronden worden ze hier genoemd. Op de oude akkers werd rogge, boekweit en haver verbouwd, zonder kunstmest en zonder bestrijdingsmiddelen. Ook nu doet het Geldersch Landschap dit. En zie, de rijkdom aan kruiden, klaproos, korenbloem, echte kamille, bolderik en akkerviooltje… In de winter staat hier winterrogge, voedsel voor de reeën en edelherten. Zie voor meer informatie www.mooigelderland.nl.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Staverdens Beek N52 16.600 E5 44.548
De beek ligt tussen twee stuwwallen. Door de ondoorlatende kleilaag kan het water niet weg, waardoor dit riviertje ontstaat. Het is een natuurlijk laaglandbeek van 23 km lang, begint in het Uddelermeer en mondt uit in het Veluwemeer.

Staverden is een eeuwenoude buitenplaats. Het water spoelde de gracht voor viswater en dreef ook de watermolen aan. Bijzonder in dit beekdal zijn de waterranonkel, waterbronkruid en fonteinkruid. Op de oevers zie je goudveil, wijfjesvaren en dubbelloof. In het water leeft de paling, snoek en beenprik, bermpje en rivierdonderpad. De ijsvogel eet weer van deze vis. Ook de grote gele kwikstaart broedt in deze omgeving.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe gaan verder, steken de N302 over, en komen op het Speulderveld. Een prachtig open terrein, waar een kaarsrechte Koningsweg ons langs loom liggende koeien leidt naar de grafheuvels.

Jantje van Speulde N52 15.988 E5 43.150
Deze vier grafheuvels zijn in 1952 onderzocht. Uit het onderzoek bleek dat de heuvels zijn opgeworpen in de Nieuwe Steentijd en de bronstijd, en wel tussen 2850 v. Chr. En 1500 v. Chr.

In de heuvel links vooraan is een tiental graven bloot gelegd. In vier van deze graven kon aan de hand van verkleuringen in het zand worden vastgesteld dat het doden in gestrekte houding, liggend op de rug, waren begraven. Bovendien werden in enkele gevallen sporen van een doodskist in de vorm van een uitgeholde boomstam aangetroffen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEén van de lijksilhouetten tekende zich zo fraai af dat de archeologen besloten deze te conserveren door het te impregneren. Na verder ondersoek werd dit lijksilhouet, dat inmiddels de naam ‘Jantje van Speulde’ had gekregen, overgedragen aan het Historisch Museum Het Burgerweeshuis te Arnhem, waar het ook nu nog te bezichtigen is.

Dit bord – en dus ook deze informatie – is geplaatst in het kader van een Toeristisch Recreatief Archeologisch Project. Bij de VVV’s zijn verschillende fietsroutes langs archeologische- en cultuur-hostorische bezienswaardigheden verkrijgbaar.

Nu is het niet ver meer. Langs het dorp Speuld af en opnieuw genieten we van de dansende beuken. We hebben de ronde van 19 km bijna compleet. En wat is er toch een enorme verscheidenheid aan natuur, cultuur en schoonheid te bewonderen.
Heel bijzonder……

Startplaats:
A070 19km Veluwe Speuld-Leuvenum N52 15.954 E5 41.167 257
A071 10km Speuld-Ermelose Heide N52 15.954 E5 41.167 257
A072 13km Speuld Leuvenum N52 18.057 E5 43.116 110
A073 8km Leuvenum N52 18.057 E5 43.116 110
A074 10km Speuld Staveren N52 16.161 E5 42.257 351
A075 16km Speuld Ermelose hei-Staveren N52 15.954 E5 41.167 257

POI’s

  • Speulderbosch N52 16.300 E5 41.874
  • Boshuis N52 15.877 E5 40.670
  • Drie N52 16.019 E5 40.638
  • Schaapskooi Ermelose Heide N52 16.725 E5 40.172
  • Romeins Marskamp N52 17.073 E5 41.389
  • De Zwarte Boer, nu Hotel, boetiek, restaurant N52 18.036 E5 43.160
  • Huis te Leuvenum N52 17.928 E5 43.431
  • Staveren, de kleinste stad ter wereld. N52 17.128 E5 44.342
  • Eeuwenoud Cultuurlandschap N52 16.838 E5 44.232
  • Akkers N52 16.461 E5 44.654
  • De Staverdens Beek N52 16.600 E5 44.548
  • Jantje van Speulde N52 15.988 E5 43.150

 
  13-10-2014 : Pieter

Afgelopen zaterdag deze wandeling, 19 km, gelopen. Het is een hele mooi wandeling waar alle landschappen voorbij komen. Je loopt door de bossen, over de heidevelden en tussen de weilanden door. Ik ben ook door het park van Kasteel Staverden gewandeld, dit is een mooie aanvulling op de route. Het stuk over de Ermelose heide is zwaarder door het vele losse zand en de sporen van de militaire voertuigen maar is goed te doen. Routemakers bedankt.
30-04-2011 : Peter Langerak

Wij hebben vandaag (30-4-2011) de 19 km gelopen en het was in één woord: fantastisch!!! Vandaag is het zaterdag en diverse horeca was geopend op verschillende plaatsen tijdens de wandeling. De wandeling verrast door de diversiteit van het landschap en de route. Je loopt op paden waar je anders beslist niet komt!. Met hartelijke dank aan de ontwikkelaars van de route en de GPS track.