Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Kijkduin

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Het is begin augustus en vakantie. We zijn een weekje aan het strand. Ik wil nu toch wel eens proberen te kijken of ik hier een mooie GPS wandeling zou kunnen maken. Dus thuis al vast een wandeling voorbereid zodat als ik zin had er op uit kon.

Het is zondag en erg mooi weer aan de kust. En in plaats in de ochtend te gaan lopen heb ik deze keer de wandeling in het begin van de avond gemaakt. Echter heb ik de wandeling in twee keer moeten doen door dat ik door gebieden kwam waar je niet door heen mocht . Hier kom ik in het verslag nog op terug. In de ochtend daarna ben ik weer op uit gaan om te kijken of we toch niet rond konden met deze wandeling. En dat is gelukt.

Kijkduin ligt tussen de Hoek van Holland en Scheveningen in. Wij komen er al jaren en het bevalt ons erg goed daar. Het is niet zo druk bezocht als Scheveningen en dat maakt het tot een prima locatie voor een korte of lange vakantie. Ook is Kijkduin uitstekend geschikt voor een dagje uit.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 14 km bij Kijkduin tussen de Hoek van Holland en Scheveningen.
De wandeling is goed te doen en er is ook wel het nodige te zien onderweg.
Bij de puinduinen zit er wel een klim in naar boven maar dat pad is voorzien van treden.
De start is goed te bereiken met het openbaar vervoer. Kijk op http://www.9292ov.nl voor de dienstregeling.
U kunt als adres op geven Kijkduin of Machiel Vrijenhoeklaan Den Haag.

De wandeling is 14 km en omkeerbaar.
Er zijn verkorte versies van 13 en 9 km van deze wandeling beschikbaar
Tevens is er een routefile beschikbaar.

  De kenmerken
  startpunt Den Haag, parkeerplaats Machiel Vrijenhoeklaan
  positie Zuid-Holland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.051670 E4.209826
  afstanden 14.0 km, 13 km, 9 km,
  type Duin/Strand
  begaanbaarheid Erg drassig
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Bij start
  Datum wandeling 13-09-2010

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe starten deze wandeling met een uitzicht op de duinen. Natuurlijk kan je er niet om heen als je aan de kust bent. We zijn al meerdere keren aan de kust geweest en het is toch iedere keer weer leuk om er te zijn. De auto kunt u prima kwijt op de Machiel Vrijenhoeklaan. Daar is voldoende parkeer gelegenheid.

Kijkduin
De eerste nieuwe woonhuizen in Kijkduin werden in 1923 opgeleverd door Bouwbureau Joh. D. Van der Houwen. De architecten Bijvoet en Duiker waren de ontwerpers. De verkoopbrochure "Villa-Dorp Kijkduin" geeft een volle beschrijving van het begin van het dorp. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is ten gevolge van de aanleg van de Atlantik Wall ongeveer de helft van de bebouwing van Kijkduin gesloopt, waaronder een groot deel van het villapark 'Meer en Bosch'. Het natuurgebied en de bebouwing ten noorden van de Monsterseweg liepen schade op bij ongelukken met het lanceren van V-wapens vanaf het terrein van het psychiatrisch ziekenhuis Bloemendaal.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNa de Tweede Wereldoorlog resteerde slechts een aantal strandtenten en een Indisch restaurant. In de loop van de jaren zestig en zeventig is de bebouwing van Kijkduin volgens een aangepast plan van Van der Sluys (1962) tot stand gekomen. De trage ontwikkeling van Kijkduin werd mede veroorzaakt door de gevolgen van de stormvloed van 1953. De versterking van de kust met puinduinen is pas in 1968 voltooid. In dat jaar werd de Machiel Vrijenhoeklaan doorgetrokken tot aan de camping en werden aan weerszijden grote parkeerterreinen aangelegd.

De recreatieve functie van Kijkduin neemt de laatste jaren sterk toe. De kern van Kijkduin bestaat nu uit een winkelboulevard op de top van het duin. Direct daarachter ligt het Deltaplein en de verbrede Kijkduinsestraat met flats in drie tot zeven lagen.

Ten oosten van deze straat is een belangrijk deel van het villapark Meer en Bosch behouden. De opzet van geschakelde middenstandswoningen in een duinachtig landschap met lage open erfscheidingen ging door verdichting en de behoefte aan gecultiveerde privé-tuinen met hagen en schuttingen voor een deel verloren. De als middenstandswoningen gebouwde huizen werden bovendien voor het merendeel verbouwd tot luxe landhuisjes.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTen westen van de Kijkduinsestraat zijn van het villapark Meer en Bosch slechts enkele huizen aan de Westkapellelaan behouden. Deze werden opgenomen in een nieuwe stedenbouwkundige structuur met een rechthoekige verkaveling en dicht op elkaar gebouwde bungalows.

In 2004 is een van de uitkijktorens, oorspronkelijk een lichtbaken, per helikopter naar Hoek van Holland overgevlogen. De gemeente Den Haag had geen geld voor het noodzakelijke onderhoud ervan. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Kijkduin.

Op deze foto hebben we eigenlijk alles wat met de zee te maken heeft. De zee, strand, meeuwen, hoogteverschillen en op de achtergrond een schip.
Het strand was leeg maar de temperatuur was nog steeds aangenaam. Heerlijk om hier te wandelen en te fotograferen.Er staat een groot infobord bij deze strand opgang met een toepasselijke titel: "Duik in de Noordzee met de Heremietenkreeft." Over het strand struinend, kijkend naar beneden en in de zee, kom je deze schepsels nogal eens tegen. Ik dacht wel eens: zou het een krab of een kreeft zijn. Het blijkt er tussenin te zitten.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Heremietenkreeft
Heremietkreeft of heremietkrab (Paguroidea) is de aanduiding voor tienpotige kreeftachtigen uit de superfamilie Paguroidea.

Er zijn over de wereld ongeveer vijfhonderd bekende heremietkreeftsoorten. Het merendeel leeft in water, maar er zijn ook enkele soorten bekend die op land leven. In Nederland en België is de bekendste soort de gewone heremietkreeft.

De heremietkreeft is bekend door het gebruik van een lege schelp, meestal een slakkenhuis, als bescherming voor het weke achterlijf. Er zijn echter ook variëteiten die wel een eigen schild als bescherming hebben. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Heremietkreeften.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSLopend over goed begaanbare paden kijken we veel om ons heen. Zo zien we deze paarden. Helaas kreeg ik ze niet dichterbij. Het blijken fjorden paarden te zijn. Er leven ook veel andere diersoorten en er groeien planten die je niet snel ergens anders tegen komt.

Een aantal voorkomende dieren in duingebieden zijn vossen, eenden, vleermuizen groene en bruine kikkers naast andere waterdieren als kevers, wantsen, libellen en muggen.

De duin- of zandhagedis is een van de drie soorten reptielen die in de duinen voorkomen. Deze dieren zijn koudbloedig, wat betekent dat de lichaamstemperatuur afhankelijk is van de omgeving. Door in het hete zand te zonnen stijgt hun temperatuur en hun activiteit. Kortom een groot leef gebied voor een variëteit aan dieren.

Het Solleveld. Oh wat had ik hier graag door heen willen wandelen. Maar helaas dat ging niet. Thuis toen ik de route aan het maken was zou je er gewoon moeten kunnen wandelen. Er wordt wel de nodige informatie over gegeven. En dan toch ook nog informatie om wel door dit gebied te kunnen en mogen wandelen. Daar is wel een kaart voor nodig.

Het Solleveld
Het Solleveld is een natuurmonument tussen Kijkduin en Monster. Dit natuurmonument bestaat uit een aantal verschillende gebieden: Solleveld, Dorestad, Ockenrode, Van Leijdenhof, Hyacintenbos en Ockenburg. Er zijn verschillende eigenaren waaronder Delfland voor de duinstrook langs de zee, Dunea voor Solleveld, het Zuid-Hollands Landschap voor Van Leijdenhof en Hyacintenbos en de gemeente Den Haag voor Ockenburg. Solleveld is samen met de zuidelijker gelegen Kapittelduinen aangemeld als Natuur 2000 gebied (Solleveld & Kapittelduinen).

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSolleveld wijkt af van de meeste andere Zuid-Hollandse duingebieden doordat het voor het overgrote deel bestaat uit ‘oude duinen’ die in hoge mate ontkalkt zijn. Bijzonder in deze ontkalkte duinen zijn enkele heideterreintjes, die evenals andere landschapselementen herinneren aan het historische, agrarische gebruik. Het gebied is niet heel reliëfrijk en bestaat uit duinen, duinbossen, graslanden, duinheiden, struwelen, ruigten en plassen. Aan de binnenduinrand liggen een aantal oude landgoedbossen met een rijke stinzeflora.

Het gebied is rijk aan flora en fauna. Kenmerkende broedvogels zijn voor het open duin onder andere roodborsttapuit, sprinkhaanzanger, nachtegaal en graspieper. In de landgoedbossen komen onder andere boomklever, kleine bonte specht en glanskop voor. In Solleveld komen ook rugstreeppad en zandhagedis voor. Hiernaast is Solleveld rijk aan planten, vleermuizen en paddenstoelen.

In oktober 2004 verrichtte de archeologische dienst van Den Haag in Solleveld opgravingen en trof een grafveld aan uit de 6e-7e eeuw. Hierin zijn onder andere een graf van een krijger gevonden met de restanten van een zwaard en schild. Ook werd een zogenaamd bootgraf aangetroffen.

In de periode 2004-2006 is de drinkwatercapaciteit uitgebreid tot 8 miljard liter. Hiertoe zijn de bestaande infiltratieplassen in het noorden van het gebied verbreed en verdiept. De infiltratieplassen in het zuidelijk deel zijn afgebouwd.

Solleveld zelf is alleen toegankelijk voor jaarkaarthouders en houders van een passe-partout. De andere gebieden zijn vrij opengesteld (Ockenburg, Hyacintenbos, Van Leijdenhof) of niet toegankelijk (Ockenrode, Dorestad). Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Solleveld.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSJe kunt er niet om heen. Deze watertoren zie je al als je door de duinen loopt. Jammer dat er niet een mooi informatie bord bij staat. Dan maar thuis even zoeken. En weer helpt wikipedia ons.

Watertoren in Monster
De watertoren in Monster (op de grens met Den Haag) is ontworpen door architect N. Biezeveld en gebouwd in 1886.

De watertoren heeft een hoogte van 37,80 meter en heeft een waterreservoir van 600 m³. Hij werd gebouwd ten behoeve van de drinkwatervoorziening van Delft. Door de afstand naar Delft bleek de waterdruk te laag te zijn, en werd besloten een watertoren bij Delft te bouwen. In 1922 is de watertoren van Monster overgedragen aan de NV Westlandse Drinkwater Maatschappij. De toren is tot 2002 in gebruik geweest.

Rondom de toren staan diverse gebouwen die nodig zijn om van duinwater, drinkwater te maken. Deze gebouwen zijn grotendeels gerenoveerd. Verder is op het terrein onlangs een onthardingsinstallatie, nieuwe spoelwater verwerkingsinstallatie en een snelfiltergebouw geplaatst.

De watertoren heeft de status rijksmonument en is pas geleden intern gerenoveerd. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Watertoren_(Monster).

 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet gemaal van de Oostmadepolder
Dit gemaal is gebouwd in 1975 en is in 2006 gerenoveerd. De capaciteit is 36 kubieke meter per minuut en het hoogte verschil is 1,38 meter.

Karakteristiek
In 1969 werd het recreatiegebied Madestein aangelegd in twee polders ten zuidwesten van Den Haag: de Oostmadepolder en de voormalige Zwarte polder. Langs de Lozerlaan werd het gebied ingericht met een wijk- en buurtfunctie. In het meer zuidwestelijk gelegen deel werden recreatievoorzieningen met een stedelijke en regionale functie aangelegd. Kenmerkend element voor het gebied is het water; binnen het gebied zijn twee grote waterpartijen aanwezig.

Natuur en recreatie gebied Madestein. Je kunt hier heerlijk ontspannen. Toen ik de wandeling maakte keek ik mijn ogen uit. Er waren mensen aan het vissen, BBQ’en en er zit een vereniging met radio bestuurbare bootjes. Bovendien werd er gevist en nog gezwommen ook. En ook aan het paard is gedacht want er ligt ook een heus ruiterpad. Kortom een mooi en functioneel park. Strakke vijvers met goed aangelegde paden en zoveel water en groen in een behoorlijk drukke stad. Geen wonder dat het met mooi weer hier aardig druk is. Ook is er de gelegenheid om even wat te drinken op het terras.

Madestein is een recreatiegebied in het zuidwesten van Den Haag op het grondgebied van de vroegere Oostmadepolder, tegenover Loosduinen. In 1969 is begonnen met het aanleggen ervan. Madestein grenst aan de Monsterseweg, de Lozerlaan, de Orberlaan (gemeentegrens) en voor een deel aan het water van de Booma en de Nieuwe Vaart aan de Boomaweg. Het ligt in de wijk Kraayenstein en grenst aan Ockenburgh, Vrederust en Monster (Zuid-Holland). Samen met recreatiegebied Ockenburgh en recreatiegebied De Uithof vormt het een grote groenstrook in Den Haag-Zuidwest.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn sommige bronnen staat dat het gebied in 1969 nog buiten Den Haag lag, maar dit is niet waar, omdat er kaarten zijn uit 1935, 1957, 1962, 1965, 1968 en 1969 zijn waarbij het gebied al bij Den Haag hoorde.

Madestein heeft landschappelijke en archeologische waarde. Er zijn vondsten gedaan uit het Neolithicum, de Bronstijd en de IJzertijd. Op het terrein zijn funderingen gevonden van een een boerderij uit de 15e eeuw en een steenhuis uit de 13e eeuw, dat wellicht hoorde bij het nabijgelegen Cisterciënzerklooster in Loosduinen.

In het gebied ligt het Heempark H.J. Bos, een educatief park dat bedoeld is om de begroeiing van de verschillende soorten duingebieden te reconstrueren.
bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Madestein.

In de avonduren zagen we al zwerm vogels over vliegen. Dit exemplaar genoot net als ieder ander levend wezen van de zon die op deze mooie wandeldag volop scheen. En niet zonder reden zo blijkt later als we internet raadplegen om wat meer kennis te vergaren.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe aalscholver
Deze vogel broedt graag in grote kolonies en komt voor langs de kusten van West-Europa en op de Balkan. Tegenwoordig komt hij in Europa ook in het binnenland voor, bij sloten, kanalen en rivieren. In Vlaanderen is de aalscholver zowat overal te vinden. In de winterperiode verblijven er zo'n 5000.

Gedrag
De aalscholver zit vaak met uitgespreide vleugels op een paaltje bij het water. Reden hiervoor is dat de aalscholver, in tegenstelling tot andere zwemmende en duikende vogels, geen beschermende en waterafstotende vetlaag op de veren heeft en dus na iedere zwemtocht moet drogen om weer te kunnen vliegen.

Verspreiding
Hij is voor een deel een trekvogel. Er zijn op de wereld dertig soorten aalscholvers. In Noord-Amerika komt hij voor rond de Baai van St. Laurens. In Zuid-Afrika komt de soort ook algemeen voor, maar daar hebben de vogels een witte borst en keel. De aalscholver komt ook in Palestina vrij algemeen voor, vooral in bepaalde binnenwateren, zoals de Zee van Galilea.

In Zuidoost-Azië worden tamme aalscholvers gebruikt om vissen te vangen voor hun baas. Zijn spitse, haakvormige snavel maakt hem tot een goede visser, en reeds in oude tijden werden aalscholvers door vissers in de Oriënt en in delen van India voor de visvangst afgericht, waarbij er een ring vrij los om de hals van de vogel werd gedaan zodat hij alleen maar heel kleine vissen kon doorslikken.

De Bougainvilles Aalscholver is 's werelds grootste producent van guano; hij broedt op de eilanden langs de kust van Peru en Chili in kolonies van miljoenen exemplaren. Op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Aalscholver is nog meer te lezen over de aalscholver.

Als je de wandeling linksom loopt zoals ik gedaan heb dan komt het een beetje raar over dat je via deze kant een bijzonder bos in gaat. Ook dit is weer zo’n bos waarvan je niet zou verwachten dat het zo dicht bij de kust is. En tegen de rand van de stad.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSFijn voor ons en voor u staat er een groot informatie bord aan de andere kant van het bos waarvan ik vast een stuk met u deel.

Het hyacinten bos en van Leyden-hof

Cultuurrijk verleden
In de 17de eeuw waren het huidige hyacinten bos en van Leydenhof open duin gebieden. Boeren weiden er hun vee en verbouwden er hun gewassen.

De kunstmatige zandwallen rond de akkers boden bescherming tegen de zilte wind ent het stuivende zand. Ze zijn nog herkenbaar aanwezig.

Grillige Eiken
In de 18de eeuw maakten de weiden en akkers plaats voor bomenlanen, waterpartijen en bos. Het huidige hyacintenbos werd bebost met eikenhakhout. De bomen die bleven staan zijn klein en grillig gevormd door de schrale leefomstandigheden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSPaarsblauw tapijt
De bos hyacinten en de lelietjes van dalen die hier in het voorjaar rijkelijk bloeien zijn de overblijfselen van de vroegere landeigenaren. De aangeplante siergewassen zijn verwilderd en bedekken de bos bodem in april met paarsblauw tapijt.

Bosmieren en Spechten
Beide bossen zijn bijzonder rijk aan bosmieren. In de grootste nesten leven soms wel 1 miljoen mieren. Op en rond de hopen leeft de schuwe groene specht. Deze vogel is dol op de rode insecten.

Kei goed!. Wat komen we hier dan tegen?
Een soort monument? Het blijkt een symbool te zijn voor de puinduinen. De nazorglocatie 'Ockenburg Puinduinen' is gelegen in de duinen en betreft een voormalige stortplaats. Door het storten van hoogovenslakken en bouw- en sloopafval is de bodem vervuild geraakt met lood, PAK en cyanide.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe vervuilde duinen zijn in 1997 afgedekt met een schone zandlaag om niet in contact met de verontreiniging te komen. In de loop der jaren zijn diverse maatregelen (IBC; Isoleren Beheersen Controleren) getroffen, om risico's voor de volksgezondheid en het milieu te voorkomen. Wel apart om dit zo te zien en om erover heen te lopen. Je zou in eerste instantie niet zeggen dat dit puinduinen zijn.

We zijn nog steeds op de puinduinen. Hierboven op heb je wel een schitterend uitzicht. In alle richtingen dus 360 graden rond. Geweldig gewoon. We kijken naar de zee en zien Hoek van Holland en Scheveningen liggen. Achter ons kijken we naar het centrum van Den haag. Zoals U al kunt zien is er voldoende parkeer gelegenheid. Echter houd er rekening mee dat het op een zomerse dag wel erg druk kan zijn met auto’s.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOp het punt waar we nu staan wordt mijn aandacht getrokken door een wel heel aparte bank. Er blijkt meer achter te zitten.

De informatie gelezen te hebben maken we de nodige foto’s om U te kunnen vertellen wat er hier te zien en te beleven valt. En beleven dat kan hier goed. Het is apart om te doen wat er op de afbeelding wordt voor gesteld.

James Turrell
In de duinen van Den Haag, waar het licht zo tastbaar aanwezig is, heeft de Amerikaanse kunstenaar James Turrell een plek gemaakt om naar de lucht te kijken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAchterover liggend op de bank lijkt de hemel zich voor te doen als een gewelf dat op de rand van de ellipsvormige kom rust. Op de top van het duin is vanaf de bank eenzelfde hemel koepel te zien, maar dan van horizon tot horizon. Turrell laat zich in zijn werk inspireren door de Nederlandse sterrenkundige Marcel Minnaert (1893-1970) die dit verschijnsel uitgebreid beschrijft. Het zien van licht als materie - alsof je het aan kan raken - en de vorm van de hemel is niet een natuurkundig verschijnsel maar een gevolg van je eigen waarneming, een constructie die je zelf in je hoofd samenstelt. Het Hemels Gewelf is geen beeldhouwwerk in het landschap maar een hulpstuk om naar licht en kleur te kijken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSJames Turrell woont bij de Painted Desert in Arizona waar hij sinds de jaren '70 werkt aan de Roden Crater. In essentie vergelijkbaar met het Hemels Gewelf, maar dan op veel grotere schaal, wordt deze uitgedoofde vulkaan zodanig omgevormd dat het hemelgewelf en het veranderend dag- en nacht-licht op vele manieren is waar te nemen.

In musea creëert hij met kunstlicht ruimten waarin 'muren van licht' ontstaan. Een permanent voorbeeld in Nederland hiervan is te zien in museum De Pont, Tilburg.

Evenals Turrell hebben veel kunstenaars zich door de eeuwen heen laten inspireren door de kwaliteit van het licht aan de kust van Holland. Met als hoogtepunten de 17e eeuwse schilderijen van kunstenaars als Jan van Goyen en in de 19e eeuw de schilders van de Haagse school als Jacob Maris en Jan Hendrik Weissenbruch.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe lopen weer verder want het terras lonkt we zien de parkeerplaats van de auto al. Maar we besluiten om toch nog even naar het strand te gaan en iets te drinken.

Kijkduin beschikt over een leuke boulevard en iedere dag zijn de winkels open.

Het is ook zeker de moeite waard om het stuk strand mee te pakken. Lekker even de voeten spoelen in de zee.

En hoe kunnen we nu mooier afsluiten dan met een ondergaande zon.

POI

  • Start/Einde N52 03.745 E4 12.972
  • Alternatieve start N52 02.243 E4 13.511
  • Brasserie N52 02.538 E4 14.012
  • Duik in de noordzee N52 03.133 E4 11.766
  • Gemaal Oostmadepolder N52 02.138 E4 12.678
  • Hoog Heemraadschap N52 03.476 E4 12.372
  • Hyacinten bos N52 03.101 E4 13.099
  • James Turrell N52 03.795 E4 13.092
  • Keipuinduinen N52 03.684 E4 13.114
  • Solleveld N52 02.355 E4 11.443
  • Uitgang/Ingang Bos N52 02.825 E4 12.886
  • Watertoren N52 02.685 E4 12.191

 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.