Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Hulshorsterzand

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Het is begin oktober en we zijn voor de tweede keer dit jaar te gast in Hotel pension Vierhouten.  Deze keer zijn we "ingehuurd" om een presentatie te geven over de GPS en daarnaast nog een presentatie over geocaching. Samen met collega Rob hebben we een weekend genoten van de gastvrijheid in Vierhouten en van het samen gezellig bezig zijn met het geven van een presentie. Maar ook de speurtocht die we uitgezet hadden viel in goede aarde. Lees verder.

Omdat we toch in de Veluwe zijn gelijk maar een wandeling gelopen voor mezelf en voor u. Een wandeling die veel in zich heeft. Mooie grote open zandvlaktes en afwisselende bossen. De avond voor deze wandeling had het erg veel geregend. Maar ik heb goede schoenen aan dus dat is geen probleem. De nevel hangt nog overal en dat maakt het mysterieus.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 21 km bij Vierhouten op de Veluwe.
Goede wandelschoenen zijn zeker aan te bevelen.
Neem voor onderweg voldoende eten en drinken meer want er is geen horeca onderweg.
Ik heb er zo’n 4,5 uur over gedaan. Er zijn diverse uitgezette wandelingen te lopen dus ook zonder GPS kan men prima vooruit.
Helaas is deze wandeling niet geschikt voor mindervaliden.

Er zijn twee verkortingen gemaakt.
Houdt u er rekening mee dat als voor de verkorting van 11 km kiest de auto parkeert bij de carpool plaats.

En als u kiest voor de verkorting van 13 km de auto parkeert bij alternatieve start 1.
Er is een tevens een RTE en WPT file beschikbaar

  De kenmerken
  startpunt Elspeet, Carpool plaats
  positie Gelderland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.341641 E5.747523
  afstanden 21.0 km, 13 km, 11 km,
  type Bos/Hei/Open landschap
  begaanbaarheid Erg drassig
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Niet aanwezig
  Datum wandeling 13-09-2010

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEr hangt nog een flinke nevel laag over het stuifzand gebied. En toch levert dat zeker mooie plaatjes op. Helaas kan ik ze niet allemaal in het verslag zetten maar neem gerust een kijkje bij alle foto’s van deze wandeling.

Het lopen door het losse zand is best zwaar en het zal ook wel even duren voordat ik het zand verruil voor bospaden. Maar met goede wandelschoenen aan is het goed te doen.

Ik wordt netjes welkom geheten door een groot informatiebord.

Leuvenumse bossen
Centraal op de Noord-Veluwe liggen de Leuvenumse bossen. Dit 2200 hectare grote gebied is heel gevarieerd. Hei, stuifzand, beek en bos wisselen elkaar af. Nabij Leuvenum vindt u typisch 'Veluwse' bossen. Westelijk daarvan ligt het Hulshorsterzand,waardevol, levend stuifzand omgeven door heide. De Hierdense en Leuvenumse Beek die het gebied doorsnijden, zorgen voor een nog rijkere natuur. Want zoveel verschillende landschappen dicht bijeen staat garant voor een enorme variatie aan planten en dieren. Sperwer, zandhagedis, kraaiheide en graafwesp. Ze zijn er allemaal.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet gebied Hulshorsterzand ligt ten oosten tussen Harderwijk en Nunspeet in.

Een groot stuk is in 1928 door natuurmonumenten aangekocht.

De leef omstandigheden op levend stuifzand zijn extreem. Op de zuidhellingen kan het wel 50 graden worden, de dalen zijn nat en de toppen zijn kurkdroog. Voedsel is er schaars.

Toch is voor sommige dieren en planten levend stuifzand een ideaal leef gebied. Zoals voor de zeldzame duinpieper. Een vogel die op kaal zand broedt, of de nachtzwaluw. Graafwespen en graafbijen zetten hun eieren af in het warme zand. De larven van de mierenleeuw een libel achtig insect  jaagt verborgen in het zand op mieren. Op de zuidhellingen warmt de zandhagedis zich op en bloeit de minuscule vroegeling.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSLevend zand
Het Hulshorsterzand is levend stuifzand. Het stuift nog steeds. Doordat Natuurmonumenten het gebied rondom het zand open houdt heeft de wind er vrij spel. Elke dag opnieuw boetseert de wind het landschap.

Het Hulshorsterzand is meer dan alleen zand. Ook heide en korstmossen komen er voor. Korstmossen zijn geen mossen maar een bijzondere samenlevingsvorm van een alg en een schimmel.

 

Spookachtig
Het is een aparte gewaarwording als je in je eentje loopt. Het voelt bijna mysterieus aan. Op de voorgrond een flinke tak. Op de achtergrond in nevel gehulde bomen. Wat gaaf om dit zo te beleven. Ik blijf even staan om de stilte en de beelden in me op te nemen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSStuif zand
Stuifzand is door de mens 'gemaakt'. De bodem op de Veluwe bestaat vooral uit zandgrond. Dat zand ligt op de stuwwallen; de heuvels die in de voorlaatste ijstijd zijn ontstaan. Ruim 1000 jaar geleden groeide hier overal bos. Op de hoge, droge stukken kapte de mens de bomen om akkertjes te maken. Zandgrond is voedselarm en al snel wilde er alleen maar hei op groeien. Door overbeweiding door schapen of afplaggen van de hei, verdween op veel plekken zelfs de hei.

Kaal zand bleef over. De wind had vrij spel. En het zand stoof alle kanten uit. Eeuwen later werden massaal naaldbomen geplant om dit stuifzand te beteugelen. Gelukkig is het Hulsthorsterzand nooit beplant. Stuifzand is zeldzaam in Nederland en de dieren en planten die er thuishoren dus ook.

Tijdens het wandelen passen we ter plekke wel eens de route aan. Ik zag een pad lopen naar een uitkijkpunt. Daar moeten we zeker even een kijkje nemen.
Van een afstand dacht ik een afgestorven boom te zien. Maar het blijkt een beeld te zijn van een mierenleeuw die hier nog steeds voorkomt. Daarnaast doet dit beeld ook dienst als zonnewijzer.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPS

De Mierenleeuw
De mierenleeuw of mierenleeuwjuffer (Myrmeleon formicarius) is een insect uit de familie mierenleeuwen (Myrmeleontidae). Het dier ontleent zijn naam aan de larve, die (met een valkuil) andere insecten vangt, waar vooral mieren de dupe van worden.

Eigenlijk heet dus alleen de larve 'mierenleeuw' en het imago mierenleeuwjuffer, maar de benaming mierenleeuw wordt als zodanig veelal ook gebruikt voor het dier in het algemeen.

Omdat 'mierenleeuwen' tevens de Nederlandse familienaam is, ontstaat er wel eens verwarring met andere leden uit de familie –zoals de in Nederland en België eveneens gewone gevlekte mierenleeuw (Euroleon nostras)– die met recht ook 'een mierenleeuw' genoemd kunnen worden.

Er zijn echter vele soorten mierenleeuwen, die zowel groter als kleiner worden, en niet allemaal kennen ze de 'valkuil'-vangmethode van de larve van deze soort.

Het einde van het losse zand komt in zicht. Het was apart om door dit stuifzand gebied te wandelen. Er is genoeg te zien en al wandelend zien we een landschap dat geen moment het zelfde is. Ik blijf maar om me heen kijken. Het mooie is dat de natuur geen rechte lijnen kent en dat maakt het wandelen ook erg prettig om te doen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHulshorsterzand
Een van de laatste grote stuifzand gebieden van Europa. Geen dode woestijn maar complete, inmiddels zeldzaam geworden gemeenschap. Door ontbossing en begrazing zijn ze ontstaan.

Eeuwen lang voerde de bevolking van de Veluwe een bittere strijd tegen het oprukkende zand, dat oogsten deed mislukken. Pas eind 19de eeuw lukte het de wind te breken en het zand tot rust te laten komen. Zoals in elke woestijn zijn de omstandigheden er extreem. Grote schommelingen in temperatuur, droogte door diep grondwater en humus arme bodem. Weinig voedsel en vrij spel voor weer en wind. Slechts specialisten kunnen hier leven.

Van rokend zand naar bos
Ook de laatste restanten zandverstuiving dreigden dicht te groeien met heide en bos. Natuurmonumenten wil deze bijzondere natuur behouden, Door het creëren van grotere open vlakten kunnen snelheid en kracht van de wind toenemen. Het open zand gaat weer stuiven, 'roken' zeggen ze in deze streek.

De vastlegging van het zand begint, als het niet meer stuift. Dan wordt een groene waas van algen zichtbaar. Die houden vocht vast en leveren een beetje voedingsstoffen. Voor een echte pionierplant als buntgras is dat voldoende. De lange wortels houden zand en vocht nog beter vast. Mossen en korstmossen vestigen zich. uiteindelijk maken die weer plaats voor heide en bos. Het stuifzand groeit dicht.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe complete levensgemeenschap blijft alleen behoren als al deze natuurlijk op elkaar volgende fases aanwezig zijn Kleine ingrepen, om dichtgroeien te voorkomen, blijven dus nodig.

Het stuifzand gebied ligt achter me en toch zie je hier nog sporen van het stuifzand. Lopend door dit gedeelte van het bos zie je verschillende steile wanden. Dit noemt men forten. Deze zijn ontstaan door omkering van het landschap.

Op de hoge plekken kapte men de bomen. Het zand ging daar stuiven en kwam terecht in de met bomen gebroeide laagten. De bomen hielden het zand tegen en door de werking van de wind ontstonden steile wanden.

Er zijn diverse doorkijkjes te zien tijdens deze wandeling. Bij sommige daarvan zou zo een lijstje om heen kunnen. Tjonge wat een schitterend stuk Veluwe is dit.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKorstmossen steppe
Mossen en korstmossen groeien in de winter, waardoor de korstmossensteppe juist in de winter mooi van kleur is. Frisse groene tinten naast kleurige sporenkapsels. In de droge maanden houden ze een zomerslaap. Deze dunne begroeiing is dan zeer kwetsbaar.

Het is herfst. Dat kan niemand meer ontkennen. De paddenstoelen schieten uit de grond. Voor sommige dieren betekent dat ook eten. Deze mestkever doet zich te goed aan een vliegenzwam. Het was vreemd om te zien dat een mestkever zich voed met een paddenstoel. Maar na wikipedia geraadpleegd te hebben blijkt dat ook de kever zich kan aanpassen naar wat de natuur hem aan voedingstoffen geeft.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSMestkevers
Mestkevers en met name de larven zijn in de regel planteneters die de mest eten van voornamelijk grotere zoogdieren zoals koeien en paarden. Sommige soorten hebben zich gespecialiseerd en leven uitsluitend van de uitwerpselen van bijvoorbeeld grote slakken. Geen enkele mestkever leeft van de mest van carnivore dieren, de 'donateur' van de mest is altijd herbivoor. Mestkevers zijn dus eigenlijk planteneters, die andere dieren laten 'voorverteren' en leven van de mest.

Niet alle volwassen mestkevers leven voornamelijk van mest, sommige soorten eten ook wel humus, rottend fruit, paddenstoelen of aas

Ik was een hek gepasseerd waar de naam Willemsbos op staat. Dit stuk bos is vernoemd naar de zoon van de eigenaar.

Op 10 juni 1904 kreeg het bos de naam die 't nu nog steeds draagt: 'Het Willemsbos'.
Aanleiding tot de doop van het bos was het bezoek Van de heer Beckeringh, eigenaar van de gronden, met zijn zoon. Beckeringh’s zoon heette Willem. Tijdens zijn eerste bezoek werd een boom geplant. Een eik. De boom kreeg de naam ‘Willemseik'.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKijkend naar links en rechts zag ik deze mooie sponszwam staan. Pronkend op een afgezaagde stam. Ik moest er wel even van het bospad af om deze foto te maken. Maar het was zeker de moeite waard. Tijdens de wandeling ben ik wel meer soorten tegen gekomen. Zoals de Berkeboleet, Geel horentje, Zwavelkop en Vliegenzwam.

De Hierdensebeek
Bijna terug bij mijn startpunt van deze mooie wandeling over een apart stuk van de Veluwe.

Op de GPS was een beek te zien. Het blijkt de Hierdensebeek te zijn. Het water stroomt hier rustig doorheen en vindt al kronkelend door het bos zijn weg.

De Hierdense Beek stroomt van het uddelermeer en Bleeke Meer (uddel) naar het Veluwemeer (Hierden) over een lengte van ongeveer 25 km. De beek stroomt in een kleine, goed zichtbare dalvlakte. De beek wordt lokaal anders genoemd, zo spreekt men in Leuvenum over de Leuvenumse Beek en in Staverden van de Staverdense Beek.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Hierdense Beek is een ecologische verbindingszone tussen het open gebied langs de randmeren en de Veluwe. De beek schakelt zo natuurgebieden aan één waardoor dieren een groter leefgebied krijgen.

Ontstaan
Ruim 100.000 jaar geleden werd een dik pak keileem gevormd onder een 100 meter dikke ijstong van gemalen grind, klei en keien. Ongeveer 10.000 jaar geleden was er geen ijstong in Nederland, maar wel lage temperaturen. De bodem had een permafrost onderlaag. De Noordzee was droog als een woestijn. De wind legde een zanddeken op het land, de zogenaamde dekzanden. Toen het warmer werd raakte de Veluwe bebost. Eerst met grove den, toen berk en later ook met eik en beuk.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe keileemlaag was niet water doorlatend. Door regenval boven de laag ontstonden de beken. Deze beken werden laaglandbeken genoemd. Op de plek waar vroeger de Zandmolen I (zie Leuvenumse Beek) stond, houdt de keileemlaag op en verdwijnt het water ondergronds naar een dieper gelegen waterdoorvoerende laag. In de buurt van het Veluwemeer, kwelt het water uit de diepere laag weer naar het oppervlak.

Vroeger kwam er in de beek snoek en forel voor. Door lozingen werd het water zuurstofarm en stierven veel vissen.

En zo komen we weer bij het einde van een prachtige wandeling.

Geraadpleegde websites:
www.ugchelen.org/willemsbos/
www.wikepedia.nl

Poi’s

  • Alternatieve start 1 N52 20.554 E5 42.506
  • Alternatieve start 2 N52 21.400 E5 45.201
  • Carpool Elspeet / Start N52 21.676 E5 47.217
  • Hierdensebeek N52 20.335 E5 42.667
  • Mierenleeuw N52 20.596 E5 43.130
  • Schuilhut / Rust N52 19.477 E5 44.671
  • Willemsbos N52 20.635 E5 46.858

 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.