Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Venbergse Watermolen - Borkel en Schaft

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Een mooie GPS wandeling langs riviertje, vennen, hei en door bos. Een pauze in een rustig dorpje. Om het dorp heen langs de rivier de Dommel. Over het brugje en terug door hetzelfde gebied. Hier heerst de natuur. Zozeer, dat het op mooi-weer-dagen erg druk kan zijn.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 15 km bij Borkel en Schaft.
Er zijn verkortingen van 9 en 6 km beschikbaar.
De route is ook in omgekeerde richting te volgen en te starten vanuit Borkel.
Omdat er twee lussen in zitten is de route ook op te delen in stukken van 6 (start bij Venbergse Watermolen) en 9 km (Start in Borkel).

De Track kan gedownload worden. Maar door de Waypoints te downloaden en de Route te laden, kan ook met de navigatiepijlen een avontuurlijker wandeling gemaakt worden.

  De kenmerken
  startpunt Valkenswaard
  positie Noord-Brabant, Nederland. Co√∂rdinaten: N51.316322 E5.449950
  afstanden 15.0 km, 9 km, 6 km,
  type Bos/Hei/Vennen
  begaanbaarheid
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Bij start en halverwege
  Datum wandeling 26-12-2006

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingDeze wandeling ten zuiden van Valkenswaard start bij de parkeerplaats bij de Venbergse watermolen. Er is een ruim parkeerplaatsje. Op het terras tegenover de watermolen is het soms erg druk. Meer informatie over de Venbergse Watermolen kunt u hier vinden.

1 Venbergse watermolen
De watergedreven molen in de Dommel met onderslagrad van 5,65m diende als korenmolen. Werd voor het eerst vermeld in 1227 als bezit van een zusterklooster in Postel.

In 1343 werd deze banmolen overgenomen door de Norbertijnen van Postel. Dat eindigde in 1716 na de confiscatie van alle Postelse abdijbezittingen in de Meierij van 's-Hertogenbosch door de Raad van State van Holland in Den Haag. In de 19e eeuw werd de molen bemalen door telgen uit de familie Van Poppel en in de 20e eeuw door leden van de familie Rietra. Het huidige gebouw dateert van rond 1895 en werd in de jaren 1973-1977 grondig opgeknapt. Het bijbehorende molenaarshuis dateert ook uit 1895.

We gaan in het begin langs de Dommel richting Malpie en buigen daarna af naar de vennen. Soms komen in de bocht van de rivier de kanovaarders aan.

2 Malpie
Komt van Maal Pee en niet van het Franse Mal Pays. Maal staat voor grenspaal en Pee voor zandrug. Daartussen liggen vennen. Het gebied kenmerkt zich door enkele natte vennen en is aan de oostzijde begrensd door de rivier de Dommel. In www.bloemen-online.nl schrijft Marianne er leuke dingen over.

Aan het begin van de wandeling staat te lezen:

3 In dit bos verwijderen we Amerikaanse vogelkers
De Amerikaanse vogelkers (prunus serotina) werd een eeuw geleden naar Nederland gehaald. De bladeren van deze soort verteren goed, het was de bedoeling dat de Amerikaanse vogelkers de arme bodems in onze dennenbossen zou verbeteren. Bovendien was het in Amerika een boom die bruikbaar hout opleverde.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingMaar hier ontwikkelt hij zich helaas niet tot een boom en wordt hooguit een woekerende struik. In Nederland thuishorende dieren houden niet erg van de boom. Alleen de vogels, die eten zijn besjes en laten zijn zaadjes overal in grote aantallen vallen. Die zaadjes groeien erg vaak uit tot weer zo'n vogelkersstruik, die genoeg heeft aan halfschaduw om eindeloos voort te woekeren. De Amerikaanse vogelkers is inmiddels een plaag geworden. Als we hem zijn gang laten gaan, bedekt hij in het bos de hele bodem. En neemt daarbij de ruimte in van de oorspronkelijke planten, struiken en bomen. Dat leidt uiteindelijk tot een bos met veel minder plant- en diersoorten.

De beheerders van dit bos halen daarom de Amerikaanse vogelkers weg. Ze doen dat door de struiken (soms enkele jaren op rij) af te zagen of met wortel en al uit de grond te trekken. Dat ziet er nu niet zo fraai uit. Maar het legt wel de basis voor een gezond en gevarieerd bos in de toekomst.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingWe kijken even bij de mooie bocht in de rivier en gaan verder over de zandheuvels. We komen bij het Molenven, waar we achterlangs lopen.

Even verder passeren we een grote meeuwenkolonie. Elke meeuw schijnt met veel gekrijs elke graspol te moeten verdedigen.

Daarna steken we zandweg en fietspad over en genieten van het uitzicht op het Malpieven. Om het ven heen over de knuppelbrug en de hei komen we in het bos.

4 Vennen
We kennen drie vennen, het Molenven, het Wasven en het Grote Malpieven. Het Molenven was een waterbuffer voor de watermolen en in het Wasven werden schapen gewassen, voordat ze geschoren werden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingHet zand is tijdens de laatste IJstijd door de wind aangevoerd, waardoor zandduinen zijn ontstaan in Brabant. De grotere korrels bleven hier liggen en het fijnere stof werd verder naar het zuiden afgezet. We kennen dat nu als löss, de kleiachtige grond in midden-België en Limburg, tot in Polen toe.

Een deel van het fijne zand bleef in de kommen tussen de zandheuvels liggen en dekte zo met een dichte ‘leemlaag’ de grond zodanig af, dat regenwater niet afgevoerd werd. Nog steeds staat er water in en noemen wij het een ven.

We volgen het bos tot aan Borkel. Hier zijn diverse mogelijkheden om even een pauze in te lassen. In de zomer is het een drukte van jewelste op alle terrassen. In de winter is het heerlijk rustig. We kunnen u De Woeste Hoeve van harte aanbevelen.



De Woeste Hoeve, Mgr.Kuypersplein 6, 5556 VS Borkel & Schaft
Tel 040 221 91 07
www.de-woestehoeve.nl [email protected]

OPENINGSTIJDEN: Zomerperiode:
Maandag gesloten
Dinsdag t/m zaterdag vanaf 11:30 uur
Zondag vanaf 10:00 uur

JULI en AUGUSTUS al vanaf 10 uur

Winterperiode:
Maandag gesloten
Dinsdag t/m zaterdag vanaf 11:30 uur
Zondag vanaf 10:00 uur


5 Wat schrijft Wikipedia over Borkel en Schaft:
Borkel en Schaft is een dorp en een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De gemeente Borkel en Schaft, die in 1810 was ontstaan na scheiding met de gemeente Bergeyk, was samengesteld uit verschillende kernen: de dorpen Borkel en Schaft, de toen nog gehuchten Achterste Brug en Voorste Brug en de buurtschappen De Kapel, De Straot, De Hoek, Heuvel, Klein Borkel, 't Poterseind en Klein Schaft. De zelfstandige gemeente is in 1934 bij Valkenswaard gevoegd.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingHet is ook sindsdien dat de twee dorpen en omliggende gehuchten en buurtschappen als één woonkern worden gezien.

Borkel en Schaft worden van elkaar gescheiden door de Dommel. Het ene deel heeft de St Servatius kerk en het dorpsplein met de scholen, het andere deel heeft een levendige camping.

In Borkel en Schaft staat ook een ronde stenen beltmolen, 'Sint Anthonius Abt'. Borkel en Schaft grenst aan de Malpie, een natuurgebied van Staatsbosbeheer.

6 Sint Servatius Parochie Borkel en Schaft:
De Sint Servatiuskerk en het kerkhof werden in 1845 in gebruik genomen. Voor die tijd had zowel Borkel als Schaft ieder een eigen kerkje en kerkhof. In 1890 werd de toren verhoogd en kreeg een klokkenverdieping.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingIn 1925 werd de kerk uitgebreid met een nieuw priesterkoor, sacristie en catechismuslokaal. Ook werd er een nieuwe pastorie bij de kerk gebouwd. Tevens werd het bestaande kerkhof uitgebreid met de tuin van de toenmalige pastorie.

Tijdens het offensief "Market Garden" op 17 september 1944, werd de kerk getroffen en vernield door drie raketbommen. Na de oorlog werd de kerk in de oude staat hersteld.

In 1995 werd een nieuwe begraafplaats in gebruik genomen aan de Dommelzijde van de kerk, terwijl in 2005 en 2006 respectievelijk de muur en hekwerk rond de oude begraafplaats werden gerestaureerd.Deze restauratie was mogelijk dankzij steun uit het coöperatiefonds van de Rabobank Valkenswaard en Waalre en een bijdrage van de gemeente Valkenswaard.

Daarna gaan we achter het dorp langs over de Dommel richting Schaft. Rechts zien we de windmolen Sint Antonius Abt.

7 Windmolen Sint Antonius Abt te Borkel.
In 1865 werd door de gemeente Borkel en Schaft de vergunning verleend "tot het oprigten van eenen graanwindmolen". Zoals de meeste molens in de Kempen werd hij voornamelijk gebruikt voor het malen van rogge en boekweit voor menselijke en dierlijke consumptie. In de loop der tijd heeft de molen vele eigenaren gekend. In 1912 werd de woning gebouwd. In de tijd van de familie Poos is de woning verhuurd geweest aan diverse families, waaronder de vader van Jos Brink. Meer informatie over de molen is hier te vinden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingOp zaterdag 14 december 1935 werd Borkel opgeschrikt door een zware brand, waardoor het interieur van de molen volledig verwoest werd en het metselwerk met name aan de bovenzijde beschadigd raakte. De oorzaak van de brand heeft men overigens nooit kunnen achterhalen. Daarna is de molen weer opgebouwd en heeft na tijdelijk de Dekkerwieken te hebben gehad nu weer de Oud-hollandse wieken terug.

Door het Dommeldal gaan we verder richting Schaft. We passeren een bedrijf dat pallets maakt. Een mooi plaatje. Verder. Over het brugje en door de bossen langs het fietspad gaan we weer terug naar het grote ven.

8 Dommel
De Dommel ontspringt bij Peer op de Donderslagsche Heide net over de grens in België, stroomt vlakbij ons land binnen en verenigt zich in ’s Den Bosch met de Aa tot de Dieze, en tenslotte in de Maas.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingVan bron tot monding bedraagt de lengte 95 km (waarvan 85 km in Nederland) en het verhang is 35 m. Vele beken monden er in uit, zoals Kleine Dommel of Rul, Tongelreep, Keersop en Essche Stroom, zodat het stroomgebied een groot deel van Midden- en Oost-Brabant beslaat.

De Dommel is een zogenaamde traagstromende laaglandbeek. Door het geringe reliëf is de stroomsnelheid lager dan 0,5 m per seconde – twee dagen van bron tot monding.

Sinds 1863 beheert het waterschap De Dommel dit stroomgebied, dat jaarlijks 420 miljoen m3 regenwater en 90 m3 afvalwater van bevolking en industrie afvoert naar de Maas.

Over dezelfde knuppelbrug en de hei, maar nu in noordelijke richting gaan we terug.

9 De Heide
Door roofbouw, platbranden van bossen, ontstond bruikbare landbouwgrond. Op de zandgronden ontstonden daarna heidevelden. De oudste heidevelden kunnen zelfs al in de Bronstijd zijn ontstaan.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingDe struikheide gedijde goed op deze droge zanden. In de zomer stonden er bijenkorven op de heide en dat leverde zowel honingwas voor kaarsen op als honing.

In Nederland en België werd de struikheide gebruikt als voedsel voor schapen, geiten en koeien. Ook maakte men van de takken bezems. De kudden liet men grazen op de heide onder toezicht van een herder en zijn hond. Op de vloer van de potstal van de boer werden afgestoken heideplaggen met de mest van de dieren afgewisseld. De heideplaggen deden toen dienst als een soort stro. Met deze afwisseling van heideplaggen en mest werd na de winter de akkers van de heidedorpen tien eeuwen lang vruchtbaar gehouden.

Het laatste deel voert weer door het bos.

10 Houtoogst
Zo veel mogelijk hout in zo kort mogelijke tijd, dat was vroeger de insteek bij de productie van hout. Tegenwoordig kijken we er iets anders tegenaan en willen we graag dat de naaldbomen zich mengen met loofbomen als zomereiken en berken. Dat wil niet zeggen dat houtproductie helemaal verleden tijd is.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandelingBinnen het moderne bosbeheer past dat namelijk ook prima. Alleen: we kappen niet meer met hectaren tegelijk. We halen eens in de vijf a tien jaar wat bomen weg om toekomstbomen de ruimte te geven. Het hout dat we kappen is vaak verkoopbaar. De opbrengst van het hout draagt bij aan het beheer en onderhoud van dit bos.

Uiteindelijk belanden we toch weer op het terras bij de watermolen en genieten we van de aankomst van de kanovaarders.


 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.