Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Het dal van de Merkske

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Onze zesde wandeling in de Baronie. We hebben plannen voor nog veel meer wandelingen. Daarvoor zijn we naar de plaatselijke VVV geweest voor meer informatie. Dit is een heerlijke wandeling door een gevarieerd gebied. Onderweg komt u een beetje bos, veel vennen, een drassig gedeelte, akkerland, cultuur en nog veel meer tegen.

We kozen als startplaats Staakheuvel in Belgie. Maar ook in Nederland zijn twee prima parkeerplaatsen beschikbaar. Ook zonder GPS is de route goed te lopen. We hebben een mix gemaakt van de rode en blauwe route.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 16 km door het dal van de Merkske in België ten zuid-westen van Baarle-Nassau / Baarle-Hertog.
Er zijn verkorte versies van 12, 9 en 5 km van deze wandeling beschikbaar.
De route gaat over goed begaanbare paden, met uitzondering van een drassig gedeelte. Met goede schoenen is het geen probleem.

  De kenmerken
  startpunt Staakheuvel (B)
  positie Limburg Belgisch, België. Co√∂rdinaten: N51.416606 E4.806515
  afstanden 16.0 km, 12 km, 9 km, 5 km,
  type Akker/Bos/Open landschap/Vennen
  begaanbaarheid Erg drassig
  scootmobiel Nee
  honden Gedeeltelijk aangelijnd
  horeca Niet aanwezig
  Datum wandeling 13-09-2010

  Langere beschrijving
 

 GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDeze route hadden we tijdens onze eerste wandeling in de Baronie onderweg op een informatiebord gevonden. Daarna was het even puzzlen om het getekende kaartje op de topografische kaart te plaatsen. En daarna om een goede parkeerplaats te vinden. Dat werd Staakheuvel, net over de grens in België. Daar is ook een natuurpunt en een leuk restaurant/terras met een toepasselijke naam de Klapekster. Een prima startpunt.

Natuur punt Markvallei
Natuurpunt vzw, de vereniging voor natuur en landschap, telt in Vlaanderen 73 000 aangesloten gezinnen. In Hoogstraten en Rijkevorsel staat Natuurpunt Markvallei in voor de lokale werking.

De Klapekster
Een jaar lang werkten vrijwilligers van Natuurpunt Markvallei om een gedeelte van de oude landloperboerderij, eigendom van de Stichting Kempens Landschap, om te vormen tot een bezoekerscentrum en een verenigingslokaal. Ze ontmantelden het hele gebouw en maakten er een aantrekkelijk onderkomen van voor iedereen die een hart heeft voor natuur, landschap en milieu.

De Klapekster (aan de overkant van de weg) is elke zondag open vanaf 13 uur of op aanvraag. (03 314 24 15 of [email protected]). In de Klapekster bevindt zich het Jan Spannenburgmusem dat gratis bezocht mag worden. Daarnaast worden regelmatig thematentoonstellingen georganiseerd, je kan er natuurfoto's bekijken en je kan er terecht voor je vragen over de natuur. Uiteraard is het ook de thuishaven van Natuurpunt Markvallei.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNatuurpunt Markvallei
Natuurpunt Markvallei is in de eerste plaats een groep mensen die het goed met mekaar kan vinden en die open staat voor iedereen die het goed voor heeft met de natuur. We proberen zoveel mogelijk natuur veilig te stellen door aankopen en door een beheer gericht op het herstel van de biodiversiteit en toegankelijkheid voor het publiek.

Door allerhande activiteiten laten we mensen kennismaken met de natuur. We organiseren cursussen, uitstappen, wandelingen,... We proberen de natuur ook zoveel mogelijk in kaart te brengen en tegelijkertijd een woordje mee te spreken als het gaat over beleid. Kom vooral een keer naar één van onze activiteiten. In de Klapekster krijg je meer informatie en kan je ook onze activiteitenkalender meenemen. Meer info? [email protected]

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNatuurpunt Markvallei gaat voor meer en betere natuur in de Noorderkempen. De afdeling huist vanaf begin 2007 in het natuurhuis, dat deel uitmaakt van de vroegere landlopersboerderij van Wortel-Kolonie.

In het natuurhuis krijgt het natuureducatief Jan Spannenburgmuseum een plaats en worden tal van activiteiten georganiseerd die te maken hebben met natuur en milieu in de gemeenten Hoogstraten en Rijkevorsel.

De inrichting- en renovatiewerkzaamheden worden volledig uitgevoerd door vrijwilligers van de vereniging.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDoel
Sinds 1999 is de Afdeling Bos en Groen eigenaar van zo'n 282 ha, hoofdzakelijk bos en enkele weilanden. Samen met de andere partners (Afdeling Natuur, Vlaamse Landmaatschappij, Stadsbestuur van Hoogstraten), werkt zij aan het behoud en herstel van Wortel Kolonie, met een stabiel, evenwichtig geheel van bossen, open natuurgebieden en landbouwgronden als streefdoel. De beheervisie voor de-domeinbossen en andere openbare bossen is hierbij de leidraad. Hierin spelen een groter aandeel van inheemse loofbomen, de aanwezigheid van dood hout, het nastreven van een grotere diversiteit en een ongelijkjarige bomenstructuur met open plekken een belangrijke rol.

Onderweg kwamen we zeer geregeld borden tegen met informatie. Zo krijg je een prima beeld wat er zo allemaal te zien is, en vooral het waarom erachter. Die bordjes gaan allemaal op de foto om thuis nog eens rustig na te lezen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSMoeras Eendeven
De afvoergracht van het moeras werd gedicht met als gevolg een waterpeilverhoging van +/- 1 meter. Dit was nodig omdat het waterpeil van het ven zo sterk was gezakt dat het volledig verboste door wilg en zwarte els. Het werd teruggebracht op het oorspronkelijke peil.

Het aanwezige hout werd niet verwijderd omwille van volgende redenen:
Dood en afstervend hout heeft een grote waarde voor allerlei organismen. In het dode hout leven vele insecten die dan weer als voedsel kunnen dienen voor vele vogels. Het dode hout is ideaal voor verschillende soorten zwammen en schimmels. Het biedt beschutting voor watervogels waardoor zeldzame broedvogels zoals Geoorde fuut naar het gebied terugkeerden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe dode bomen worden gebruikt als zangpost (tortel, koekoek,...) of uitkijkpost (klapekster, grauwe vliegenvanger. Het herstellen van het waterpeil heeft een positieve invloed gehad op de aanwezige amfibieën (kamsalamander, alpenwatersalamder, kleine watersalamander, gewone pad, bruine en groene kikker) en tal van vogels: Eendensoorten zoals slobeend, tafeleend en wintertaling komen nu tot broeden en voornamelijk wintertalingen, krakeenden en wilde eenden verwinteren met grote aantallen op het moeras. We spreken dan over enkele honderden dieren. Tijdens de trek wordt het oeras vaak gebruikt als jachtterrein van de bruine kiekendief.

Paardenbegrazing
Begin 2006 is er een PERMANENT VEERASTER geplaatst rond het gebied. Het is duurzaam, onderhoudsvriendelijk en valt niet op in de omgeving. Er is gekozen voor gladde stroomdraad, deze is mileuvriendelijkere dan de pindraad, waarin vaak vogels zoals uilen en roofvogels verstrikt raken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBEGRAZINGSBEHEER: jaarrond extensief door Konikpaarden.

Konikpaarden zijn kleine Poolse paardjes die afstammen van de tarpans, de laatste Europese wilde paarden. Omdat de dieren zo sterk zijn, hebben ze nagenoeg geen verzorging nodig.

De dieren blijven het hele jaar buiten en hun jongen worden zonder hulp geboren. Ze hebben voldoende aan enkele bomen of struiken als schuilplaats. Door hun graasgedrag zorgen ze voor variatie: plaatsen waar ze vaak grazen, houden ze open en op andere plaatsen waar ze minder intensief grazen ontstaat er ruigte. Ze krijgen we een mozaïekvegetatie.

Er wordt gekozen voor paarden ipv runderen omdat ze de 'vegetatie afbijten en ze ook meer struiken en bomen eten. Dit kan echter problemen geven als ze de schors van de bomen eten en zo de boom ringen. De sapstroom wordt hierdoor onderbroken en de boom sterft. Dat is de reden waarom we een perceel oude beuken buiten het raster houden. Een ander voordeel van paarden is dat ze hun behoefte meestal op dezelfde plaats doen en zorgen zo voor voedselrijke en voedselarme delen in het gebied.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHeideherstel
0p dit perceel werden enkele jaren geleden alle Corsicaanse dennen (Pinus nigra) gekapt. Na het verwijderen van de bomen is de aanwezige strooisellaag verwijderd tot op het oorspronkelijke zand. Hierdoor is de zaadbank van de vroegere heide bloot gelegd.

Struikheide andere plantensoorten die in heidevegetaties voorkomen hebben vaak zaad dat zeer lang kiemkrachtig kan blijven en dit soms wel tot meer dan 100 jaar. Door het bloot leggen van deze zaadbank geven we het aanwezige zaad de kans om te kiemen en kan er terug een heidevegetatie ontstaan.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVenherstel
In het gekapte perceel liggen een aantal heidevennen. Ze zijn belangrijk voor de rijke aanwezige libellenfauna (zeldzame soorten zoals venwitsnuit, noordse witsnuitlibel, bruine winterjuffer, koraaljuffer, tengere pantserjuffer,...) en voor de mooie populatie poelkikker (Rana lessonae), een Europees beschermde soort, die afhankelijk is van heidevennen.

Dit herstel komt hoofdzakelijk neer op volgende werkzaamheden:

De vennen vrijmaken van bos, waardoor de vennen meer zon krijgen Dat geeft de venvegetatie en de aanwezige fauna ook meer kansen.Het waterpeil herstellen tot op het oorspronkelijke niveau door het dempen van omliggende grachten rond het gebied. Hierdoor houden de vennen nu het gehele jaar water. Tot voor kort gebeurde het regelmatig dat twee van de vennen droog vielen. Die situatie is uiteraard voor libellenlarven en de larven van de poelkikker niet ideaal.
Aan het grootste ven één van de oevers plaggen (= het verwijderen van de strooisellaag en graszode om tot op het oorspronkelijke zand te komen) om de typische venvegetatie (bv kleine zonnedauw) een kans te geven.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet beheer van de bossen
De bossen op het gebied ondervinden een langzaam omvormingsbeheer. Dit wil zeggen dat er op regelmatige termijn Grove dennen worden gekapt ten voordele van loofbomen. Zo komt er meer licht in het bos waardoor inheemse loofbomen de kans krijgen te kiemen. Het is de bedoeling dat we na vele jaren een mooi gemengd bos bekomen van het type eikenberkenbos. (Dit bostype is het natuurlijke bos-type voor de onze streek).

In de bossen worden bomen met een vreemde oorsprong (exoten) zo veel mogelijk verwijderd. Exoten zoals Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik kunnen de struiklaag van een bos totaal overwoekeren waardoor inheemse boom- en struiksoorten geen kans tot kiemen of ontwikkelen meer krijgen. De exotenbestrijding gebeurd op twee manieren. Door het ringen van de oude bomen wordt de sapstroom van de boom doorbroken en sterft de boom op stam (dit zorgt voor dood hout in het bos) en het uittrekken of wegmaaien van zaailingen.

Heischraal grasland en heide komt voor op droge tot vochtige voedselarme zandgrond. Hier komen onder andere de Pilzegge, Tormentil en Muizeoor voor. De heide bestaat uit Struiken Dopheide. Ook zijn er verschillende vogelsoorten als de Graspieper en de Gele Kwikstaart. De Heischrale grasland- en heidevegetaties zijn tevens van levensbelang voor de Levendbarende hagedis, Hazelworm en de Bruine vuurvlinder.

Na de inrichting van de Castelreesche heide komt ongeveer 95 hectare in beheer bij Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer zal het beheer gaan voeren volgens het natuurtype voor Heischraal grasland en heide. In de eerste 5 jaar zal het beheer er vooral opgericht zijn om snel de bodem te gaan verschralen. Dit wil zeggen dat er zoveel mogelijk voedingstoffen uit de bodem zullen worden onttrokken door middel van maaien en afvoeren. Na deze periode zal worden gekeken hoever de verschraling is en of er overgestapt kan worden naar bijvoorbeeld begrazing met runderen.

Het beekdal van het Merkske behoort tot de rijkste amfibiegebieden van Nederland en Vlaanderen. Met name de alpenwater-salamander, de vinpootsalamander en de grote watersalamander sieren het gebied met hun aanwezigheid. Tot 1986 kwam hier ook de boomkikker voor. Door het beleid van Staatsbosbeheer en het Agentschap voor Natuur en Bos en het graven van zo'n 150 poelen behoort deze bijzondere kikker hopelijk binnenkort weer tot de bewoners van het gebied.

Ontdek de sporen van ree of van roofdieren als vos, wezel, hermelijn of bunzing. Het beekdal biedt ook voldoende voedsel en broedplaatsen voor verschillende vogels. Zoals wielewaal en blauwborst. Bijzonder zijn ook vogels als de geelgors, rietgors, patrijs, roodborsttapuit, kwartel, houtsnip en de steenuil.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNu komen we in een lekker drassig gebied. Goed kijken waar we de voeten neerzetten. Hier en daar ligt een boomstammetje midden in de blubber. Beter dan niets.

Ook het bruggetje waar we over moesten getuigde niet van een al te grote stevigheid. Maar heelhuids kwamen we aan de overkant.

Langzaam lopen we een heel ander gebied in. Landbouw, huizen, cultuur, een restaurant met een heerlijk terras. Leuk die afwisseling. En ook hier overal onderweg borden met informatie.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEen modern melkveebedrijf
Natuurlijk kunnen koeien hun stal niet zomaar verlaten. Met een "open loopstal" wordt bedoeld dat koeien zich vrij kunnen bewegen binnen de stal.

Ze kunnen liggen of staan waar ze willen, eten als ze honger hebben en drinken als ze dorst hebben. Een centrale computer houdt, via een zendertje om de hals van de koe, bij hoeveel krachtvoer elke koe moet krijgen.

De koeien laten zich ook minstens tweemaal per dag melken door de melkrobot. En de boer? De boer zorgt voor dagelijks voldoende eten, verzorgt de dieren, kijkt uit voor ziektes, bewerkt de akkers om veevoeder te kunnen telen, doet de administratie,..

De kip of het ei?
'Wie was er eerst, de kip of het ei?' Het is een eeuwenoude vraag die nog steeds op een antwoord wacht. De informatie op dit bord zal dit raadsel evenmin oplossen. Wel kom je iets meer te weten over waar eieren vandaan komen, waar ze naartoe gaan en wat er met de kuikentjes en de kippen gebeurt.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe levenscyclus van een kip begint wanneer een stoere haan een mooie hen bevrucht. 25 uren later legt de hen reeds een bevrucht ei. Op een pluimveebedrijf worden de bevruchte eieren opgevangen en gedurende 27 dagen uitgebroed in een broedmachine. Deze grote verwarmde kast met laden houdt de eieren op temperatuur en draait ze regelmatig, net zoals een hen dat zou doen. De kuikentjes die uit de eieren, komen gaan afhankelijk van hun geslacht een verschillende toekomst tegemoet.

Vrouwelijke kuikentjes worden gekweekt om net als de haantjes in grote stallen op te groeien tot vlees- of braadkippen of als leg hen eieren te produceren. Wanneer ze 4 maanden oud zijn komen ze in een scharrelstal terecht, waar ze, een maand later 5 onbevruchte eieren per week leggen als broedhen voor een nieuw nageslacht te zorgen. De haantjes worden bijna allemaal naar het vleeskippenbedrijf gebracht waar ze eiwitrijk voedsel krijgen. Daar groeien ze snel van. Zes weken later, als ze 2.7 kilogram wegen, zijn ze al slachtrijp. Enkele haantjes hebben geluk en groeien verder op om voor het nageslacht te zorgen.

Informatie over het dorp Castelré vonden we op Wikipedia.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSCastelré
Castelré is een dorp in de gemeente Baarle-Nassau in de provincie Noord-Brabant. Het ligt aan de grens met België. Het dorp is gelegen op een vreemde uitloper naar het westen. Het is een van de weinige plekken in Nederland waarvan ze kunnen zeggen dat ze in het noorden Belgische buren hebben. Alleen in het zuiden van Limburg zijn er plaatsen zoals Maastricht, Meers en Itteren, die ook Belgische buren in het noorden hebben. Het dorp wordt al vermeld in 1237 als parochie van Minderhout.

De naam Castelré betekent: De weg naar het kasteel. Het zou kunnen, dat hiermee naar het Kasteel van Hoogstraten verwezen. Deze weg naar het kasteel ligt aan de oude verbindingsweg tussen 's-Hertogenbosch en Antwerpen. Deze weg was al aangelegd in de Romeinse Tijd. Castelré zou dan een verbastering zijn van castra, een Romeinse versterking.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSCastelré ligt op een bolvormige heuvel. Ten zuiden, westen en noorden ligt het landschap een stuk lager dan het dorp zelf. Dit hoogteverschil is ontstaan door erosie door de riviertjes Hollandse Loop, de Mark en het Merkske.

Castelré is voor de nutsbedrijven afhankelijk van zowel Nederland als België. Water en gas worden door Nederland geleverd. Elektriciteit komt echter vanuit België.

Internet
Een snelle en goedkope internetverbinding heeft Castelré niet. De bewoners zijn aangewezen op internet via de analoge telefoonlijn. Kabelinternet gaat ook niet, omdat het Belgische kabelmaatschappij Telenet geen internetdienst aanbiedt in het dorp.

Op 24 april 2008 hebben alle bewoners een handtekeningenactie gehouden en overhandigd aan wethouder Kerremans van de gemeente Baarle-Nassau. Schoolgaande jongeren in Castelré zijn nu nog aangewezen om te internetten in de bibliotheek Hoogstraten.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBallonpost
Op 21 oktober 1870 stegen 54 ballonnen met post op uit het begelegerde Parijs. De Archimedes landde in Castelré.

In 1970 werd dit monument ter herinnering aan deze allereerste luchtpost opgericht. Het gemeentehuis van Baarle-Nassau kreeg een herinneringssteen met de tekst Parijs-Baarle-Nassau 1870-1970.

En zo kwamen we onderweg veel leuke punten tegen, een mooie natuur en veel vogels. Door het vele stilstaan hadden we een behoorlijk deel van de dag gebruikt voor maar 16 km. Maar het was de moeite meer dan waard.


 
  06-10-2013 : Hans Schneider

Wij hebben deze wandeling, althans de 12 km variant, gelopen op 5 oktober 2013. De route is nog volledig actueel.Ook hier genieten we weer van het verschijnsel, dat in de grensstreek NL-BE decennia,tot eeuwen, "niets gebeurde" waardoor nu een heerlijk rustige en stille strook land bestaat met kleinschalige landbouw, veeteelt en zorg voor de natuur. Geen snelwegen, geen industrie, geen drukte.

De startplaats, "Staakheuvel", heet ter plekke ook "Kolonie Wortel" en heeft een interessante historie, ter plekke te vernemen. Thans geen "landloperzorg" meer maar andersoortige zorg.De begaanbaarheid was vanwege het afgelopen droge jaar uitstekend; wel was het gebied, aangegeven als "drassig" inderdaad nog steeds erg drassig, en loop je geregeld door nat gras langs de weilanden, ook als het niet geregend heeft.Geen terrein voor gympen dus, eerder voor toendralaarzen.

Wij besluiten zelf onze wandelingen in Belgie altijd met een authentiek locaal frietje; er bevindt zich een "frietkot" in de hoofdstraat van Minderhout, gemeente Hoogstraaten.

Aanbevelenswaardig, alles !