Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Westbroekroute

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Een schitterende route door een open en nat landschap. De winning van turf tussen 1400 en 1949 heeft dit landschap een complete metamorfose doorgemaakt. Wie van prachtige vergezichten en veel water houdt is hier in zijn element. Het veen werd op veel plaatsen uitgebaggerd tot op het zand. Hierdoor is een landschapspatroon ontstaan van evenwijdige, tamelijk smalle repen land, legakkers genaamd. Deze legakkers, waarop vroeger het uitgebaggerde veen werd gelegd om tot turf te drogen, werden afgewisseld door brede wateren, de zogenaamde trek- of petgaten.

Vergeet de verrekijker niet mee te nemen. Want ook op vogelgebied is er genoeg te zien. Honden zijn niet welkom in het eerste gedeelte van de wandeling. Dit vanwege de vele vogels die hier nestelen.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 15 km bij Tienhoven.
De route kan links- en rechtsom gelopen worden.
Er is een verkorting van 12 km beschikbaar.
De route is goed begaanbaar maar kan ook drassig zijn in het begin. Hierdoor is deze route niet geschikt voor scootmobiels.
Honden zijn niet welkom in het begin van de route.
Goede wandelschoenen en een verrekijker zijn aan te raden.
Onderweg komt u een gelegenheidsterrasje, een ijsboerderij en een groot aantal bankjes tegen.
Horeca vindt u net buiten de route in Tienhoven.
Ook is er een WPT en RTE file beschikbaar.

  De kenmerken
  startpunt Tienhoven
  positie Utrecht, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.160792 E5.105692
  afstanden 15.0 km, 12 km,
  type Open landschap/Veen/Water
  begaanbaarheid Erg drassig
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Bij start
  Datum wandeling 13-09-2010

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe starten bij de parkeerplaats van Staatsbosbeheer langs de Kerkdijk en Steeg. Goed opletten wat je rijdt de oprit zo voorbij. Naast onze GPS tocht is er ook een uitgezette wandeling van 5 km.

Onderweg naar de parkeerplaats komen we veel verkeer tegen op de smalle weggetjes. Dit is een gebied waar veel mensen rondtoeren. Het voelt ook een beetje als thuiskomen.

Geboren in het nabij gelegen Breukelen ken ik het gebied uit mijn jeugd. Het vele water trekt nog steeds. Bij de parkeerplaats komen we een informatiebord tegen:

Rem op de natuur
Als we hier de natuur haar gang laten gaan, zullen de zeldzame planten weer vrij snel plaats moeten maken voor moerasbos. Om dat te voorkomen, remmen we het groeiproces door geregeld te maaien. Zo kan een trilveen ongeveer 40 jaar langer bestaan, en kunnen roerdomp en purperreiger weer in de rietvelden broeden. Het laatste stadium vormt het moerasbos. Pas als dit bos hoog is opgekomen, wodt het gekapt en doen graafmachines hun werk. Daarna kan het hele gevarieerde verloop van open water naar moerasbos weer opnieuw beginnen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn het spoor van de turfstekers
Waren het vroeger de turfstekers en de boeren die hier een open landschap met veel water maakten, vanaf 1991 deed Staatsbosbeheer dat. Het moerasbos werd gekapt en graafmachines zorgden voor open water. Hierdoor kregen rietvelden en de zeldzame schraallanden en trilvenen weer een kans.

Een trilveen is een drijvende mat van wortelstokken en plantenresten, waarop nieuwe planten kunnen groeien. Dit alles dankzij het zuivere kwelwater dat hier omhoogkomt. Slank wollegras met zijn opvallende bloeiwijze is zo'n zeldzame plant.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSPetgaten
Vroeger werd het veen in dit gebied gebaggerd uit langgerekte, brede sloten, ofwel petgaten. Van het veen, dat öp de legakkers te drogen werd gelegd, werden turfjes gestoken die dienden als brandstof.

Toen de behoefte aan turf afnam, groeide het water langzaam dicht. Ook het riet, dat werd gebruikt als strooisel voor de koeien en als dakbedekking, werd niet meer gemaaid. Uiteindelijk werd dit waterrijke gebied een moerasbos.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBert Bos-pad
Bert Bos (1946-1996) was vanaf 1991 boswachter in de Vechtstreek. Hij spande zich in om zo veel mogelijk mensen te laten genieten van de natuur. Het aanstekelijk enthousiasme waarmee hij dit deed, maakte hem een echte ambassadeur van Staatsbosbeheer.

Het wandelpad van 5 km loopt dwars door één van "zijn" gebieden, waar hij zich met hart en ziel inzette voor de natuur.

Trilvenen
Trilvenen zijn unieke en zeldzame moerasgebieden. In deze polders worden nieuwe petgaten gegraven, zodat er weer tril venen kunnen ontstaan.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVervening in het verleden
In het Noorderpark is vroeger veen afgegraven. Daardoor ontstonden korte brede sloten - ook wel petgaten genoemd - van circa 1,5 meter diep.

Van water naar land
De petgaten groeien langzaam dicht met waterplanten, het wordt moeras.

In een periode van circa 50 tot 60 jaar verandert dit geleidelijk in vast land. We spreken ook wel van verlanding.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDrijvende trilvenen
Trilvenen zijn een tussenstadium in de ontwikkeling van water naar land. Op het water drijft een dik, stevig pakket van waterplanten, wortels en dode planten. Dit 'nieuwe' veen kan onder het lopen sterk golven en heet daarom 'trilveen'.

Waarom trilvenen?
Op een goed ontwikkeld trilveen komen zeer veel verschillende en karakteristieke dier- en plantesoorten voor. Daarom zijn trilvenen belangrijk voor de natuur.

Schoon water
De trilvenen waar het hier om gaat kunnen alleen ontstaan in petgaten met opkwellend, voedselarm water. Dit komt maar op een paar plaatsen in Nederland voor. U staat bij een van die plaatsen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGraven voor natuur
Gedurende een periode van vijf jaar worden nieuwe petgaten gegraven. Dit gebeurt soms met grote machines. In 4e nieuwe petgaten kunnen weer trilvenen ontstaan. We noemen dat natuurontwikkeling.

Samenwerking
Het project is tot stand gekomen door de samenwerking van de volgende instanties: de directie NBLF, de landinrichtingsdienst en Staatsbosbeheer van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, de Vereniging Natuurmonumenten en de provincie Utrecht.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGenietend van alle vergezichten lopen we bijna een heel speciaal terras voorbij. Uitrusten mag hier. Hek kan open, graag weer sluiten. Soms staat er thee, koffie en water.

Dus geen garantie dat er koffie voor u klaar staat. Maar wel leuk om even uit te blazen.

We lopen door en blijven genieten van al het natuurschoon dat ons hier wordt voorgeschoteld. Overal zijn vogels te horen en te zien.

Molen de Trouwe Wachter
Aan de Dwarsdijk gelegen wipwatermolen, aan drie zijden door water omgeven. De molen heeft een bakstenen fundering en een onderbouw van hout met riet gedekt. De molen is opgebouwd vanuit een vierkante piramidevormige onderbouw, met daarboven bijna een kubusvormig bovenhuis of kop. Deze kop, van groen geverfd hout, is afgedekt met een tonvormige dakconstructie waarvan de beplanking is uitgevoerd in gepotdekselde betimmering. Het meest kenmerkende aan deze molen is de zogenaamde schepradkast aan de zuidzijde van de molen. Het oorspronkelijke scheprad is inwendig gesloopt, behalve het bovenwiel.

In het onderhuis bevinden zich twee eenvoudige ingangen en draaivensters met roedeverdeling en luiken. De details zijn zwart, wit en roos geverfd. De vernieuwde plaatstalen roeden hebben een vlucht van 21,20 meter en zijn oud-Hollands opgehekt.
De molen heeft bijna 115 jaar dienst gedaan als watermolen voor het inmiddels opgeheven waterschap ‘De Oostelijke Binnenpolder van Tienhoven’.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSThans is de molen niet meer maalvaardig omdat het zogenaamde gaandewerk er in de vijftiger jaren ten behoeve van een ruimere bewoning is uitgesloopt. De ondertoren heeft wel altijd een woonfunctie gehad zoals dat in de vroegere jaren bij dit molentype gebruikelijk was. Meer informatie vindt u op http://www.historischekringmaarssen.nl

We lopen een stukje door Tienhoven. Mooie huizen langs de doorgaande weg. Wat is het hier anders dan in ons vertrouwde Brabant. De bewoners hebben alle ruimte, maar een gezellig ommetje door de omgeving zit er niet in. Door al het veen dat het gestoken is zijn er ontelbare sloten. Je kunt eigenlijk alleen gebruik maken van de doorgaande weg, veel meer is er niet. Maar de mensen hier kunnen wel genieten van een mooi uitzicht. Kilometers weg kijken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTienhoven
Tussen de oeverwal van de Vecht en de zandgronden van 't Gooi lag een moerasgebied dat door het graven van weteringen werd drooggelegd. In oude akten komt Maarsseveen al in 1174 voor. Een deel ter grootte van tien hoeven werd in 1243 afgesplitst, vandaar de naam Tienhoven. Vanaf die tijd waren het dan ook twee gerechten (gemeenten).

Turfwinning vond al plaats rond 1400, als droge vervening van de drooggelegde moerassen. Toen dit niet meer mogelijk was, ging men in de achttiende eeuw over op natte vervening, mede door de grote brandstofbehoefte. Veen werd onder de waterspiegel opgebaggerd en gedroogd op legakkers. Daarna werden er turven van gemaakt. Stiekem maakte men legakkers smaller dan was toegestaan, waardoor bij storm veel legakkers verdwenen en plassen ontstonden. De vervening stopte in 1949.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe gemeente Maarsseveen werd in 1949 bij Maarssen gevoegd, met Tienhoven gebeurde dat in 1957. De Belgische Markies de Bethune heeft in 1880 de naar hem genoemde polder laten droogmalen. Pas in 1930 werd de exploitatie rendabel, doordat Amsterdam de grote hoeveelheid kwelwater als drinkwater ging gebruiken. De forten en waterwerken zijn onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

We komen in Tienhoven zelfs een schaatsmuseum tegen. Daarna verlaten we even de drukke doorgaande weg en nemen een ommetje door een rustig landschap. De zon is intussen achter een wolkendek schuilgegaan. De wind heeft vrij spel in dit landschap en het wordt zelfs fris. Daar hadden we niet echt op gerekend. Maar door stevig door te lopen blijven we warm.

We komen langs Recreatieterrein Maarsseveense Plassen. Ook daar staan een aantal informatieborden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOntstaansgeschiedenis van de legakkergebieden
Vanaf de Middeleeuwen kwam er vanuit de steden in westelijk Nederland een groeiende vraag naar brandstof. De veengrond in de Vechtstreek bleek hiervoor zeer geschikt. Met een platte schuit trokken de bewoners het gebied in om met de trekbeugel het veen op te baggeren. Veen is dood plantenmateriaal dat op de bodem terechtkomt en na verloop van tijd wordt afgebroken. Wanneer dit zich ophoopt en er een dik pakket plantaardig materiaal ontstaat is er sprake van veen-vorming. Het veen werd op veel plaatsen uitgebaggerd tot op het zand. Hierdoor is een landschapspatroon ontstaan van evenwijdige, tamelijk smalle repen land, legakkers genaamd. Deze legakkers, waarop vroeger het uitgebaggerde veen werd gelegd om tot turf te drogen, werden afgewisseld door brede wateren, de zogenaamde trek- of petgaten. Veel van de legakkers zijn na verloop van tijd door wind en water weggeslagen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSMolenpolder
De Molenpolder is in beheer bij Staatsbosbeheer en kenmerkt zich door moerasbossen, afgewisseld door open water, moerassen en rietlanden. Sinds de beëindiging van de turfwüming groeiden de petgaten langzaam dicht omdat in het open water "eilandjes" van waterplanten, zogenaamde drijftillen, ontstonden. Langs de rand groeiden rietvelden. Op den duur groeiden drijftillen en oevervegetatie aan elkaar, wat leidde tot het ontstaan van moerasbossen met vooral elzen en wilgen. Natuurbeheerders, zoals Staatsbosbeheer, willen alle fasen van dit proces zo lang mogelijk behouden om zo de voor elke fase kenmerkende plantensoorten te behouden. De afgelopen jaren zijn daarom soms grote ingrepen gepleegd, zoals het open baggeren van petgaten. Op veel plaatsen keeg daardoor de oorspronkelijke watervegetatie, zoals de krabbescheer, fontein- en nimfkruid weer terug.

Natuurbeheerders, zoals Staatsbosbeheern willen alle fasen van dit proces zo lang mogelijk behouden om zo de voor elke fase kenmerkende plantensoorten te behouden. De afgelopen jaren zijn daarom soms grote ingrepen gepleegd, zoals het open baggeren van petgaten. Op veel plaatsen keelt daardoor de oorspronkelijke watervegetatie, zoals de krabbescheer, fontein- en nimfkruid weer terug.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSPoldermolens
Om te voorkomen dat het cultuurland prijs werd gegeven aan het water zijn poldermolens gebouwd. In het Noorderpark zijn twee typen poldermolens te onderscheiden: de wipmolen en de achtkante poldermolen. De wipmolen - een vierkante kast op een piramidevormige standaard - is in de 15e eeuw tot stand gekomen. Het bovenhuis van de molen kan rondgedraaid worden, zodat het wiekenkruis steeds in de wind staat. Bij een stevige wind kan zo'n molen wel veertig kubieke meter water per minuut omhoog werke De achtkante poldermolen werd erg populair toen men in de 17e eeuw begon met het droogmaken van vele meren in Noord- en Zuid-Holland. Het waren vooral de rijke Amsterdamse kooplieden die daar een nieuwe vorm van geldbelegging in zagen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSMolenpolder
Het landschap van het natuurreservaat "Molenpolder" wordt bepaald door moerasbossen, afgewisseld door open water, graslanden er, moerassen. Vanaf de 16e eeuw is er in de Vechtstreek voor brandstof turf gewonnen. Deze methode staat bekend als 'natte vervening'; het veen werd op veel plaatsen uitgebaggerd tot op het zand.

Hierdoor is een patroon ontstaan van evenwijdige, tamelijk smalle repen land. Deze legakkers, waarop vroeger het uitgebaggerde veen werd gelegd om tot turf te droge, werden afgewisseld door brede watervlakten, de zogenaamde petgaten. Veel van deze legakkers zijn verdwenen door de golfslag in de petgaten, veroorzaakt door de wind.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWetland
De Molenpolder is een gebied met veel open water, een zogenaamd "Wetland". Dergelijke gebieden hebben grote aantrekkingskracht op tal van (water)vogels. Er is vaak voedsel in overvloed en veel veilige nestgelegenheid.

In dit reservaat leven voor typische riet- en moerasvogels zoals purperreiger, roerdomp, grauwe gans en rietzanger. Om de waterkwaliteit te verbeteren is er de afgelopen jaren gebaggerd. Hierdoor zal de (onderwater) flora- en fauna zich weer herstellen. Dit kan er toe bijdragen dat de otter zich hier weer gaat thuis voelen. Deze leefde in dit gebied tot in de jaren zeventig.

Vlak voor we weer bij de parkeerplaats zijn komen we nog langs een ijsboerderij. Omdat we het niet erg warm hebben door de stevige koude wind laten we het ijs even linksliggen. Maar in de zomer is dit zeker een aanrader.

Zo komen we aan het einde van een prachtige wandeling in een gebied dat er heel anders uitziet als wat we gewend zijn in Brabant. Maar dat maakt wandelen door heel Nederland zo leuk en gevarieerd.

POI's
Maarsseveensche Plassen N52 08.451 E5 05.209
Molen de Trouwe Wachter N52 10.310 E5 05.534
Molenpolder N52 08.876 E5 05.284
Oostelijke Binnenpolder Van Tienhoven N52 10.384 E5 06.311
Oud- Maarsseveen N52 09.592 E5 05.440
Polder Achttienhoven N52 09.620 E5 08.651
Polder Bethune N52 09.587 E5 04.032
Polder Maarsseveen N52 09.813 E5 05.791
Polder Westbroek N52 09.869 E5 07.209
Recreatieterrein Maarsseveense Plassen N52 08.896 E5 04.982
Schaatsmuseum N52 10.022 E5 04.967
Terras Uitrusten mag N52 10.832 E5 07.505
Tienhoven N52 10.152 E5 04.873
Tienhovensche Plassen N52 10.299 E5 05.245
Westbroekse Zodden N52 10.748 E5 08.292

Websites:
http://www.historischekringmaarssen.nl


 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.