Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Zundert Pannenhoef

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

De wazige mystiek van deze mistige morgen klaart op tot een helder en strakblauw om zo de schoonheid doorheen deze wandeling in alle facetten te ontwikkelen. Wat een geweldige wandeling! Dit behoort tot onze topwandelingen: bossen met eik, den, beuk, berk, zwarte els, gagel en ander laag groen, bruggetjes, natte partijen, vergezichten, hei en ven, berkenlaantje, waterplassen. Ganzen, eenden, vinken, de tokkende specht, de eerste vlinder, maar ook de grazers en paarden trekken onze aandacht. Dit is zo mooi en zo afwisselend dat je dit zeker moet doen.
Brabants landschap heeft hier een prachtig stukje werk geleverd. Dat loont zich nu. Goed waterbeheer, ruwere minder steriele bossen, flinke variatie in hoog en laag bos, goed verzorgde bospaden. Simpele bankjes onderweg. Beschermde natuur en goed aangegeven routes. Tot zelfs een mooie rolstoelroute toe.

En velen weten dit. Zelden zien we op een doordeweekse dag zoveel auto’s op de goed bereikbare parkeerplaatsen. En toch is het er niet druk – het gebied is groot genoeg. Dus maken we onderweg een praatje met andere natuurliefhebbers van het Vogelrevalidatiecentrum Zundert, of de GPS-wandelaars die wel een track kunnen opzetten en nalopen, maar de kaarten niet geïnstalleerd krijgen op de GPS. Die Garmin toch! Binnenkort is er weer een instructiesessie gepland. Gelukkig kunnen deze wandelaars nog met onze wandelingen vooruit….

We wensen jullie veel wandelplezier.
 


Routebeschrijving

Een GPS wandeling bij Zundert door de Pannenhoef.
Lengte: 14 km te verdelen over zes tracks van 14, 7, 8, 10, 5 en nogmaals 5 km.
De paden zijn goed begaanbaar ondanks dat het gebied nat kan zij; prima.
Vanwege een aantal hoger gelegen bruggetjes en vele wortels ongeschikt voor scootmobiel.
Er ligt wel een aparte uitgezette rolstoelroute.
Er is geen horeca maar er staan wel vele bankjes.
Van de wandeling is een track en een Route aangemaakt.

  De kenmerken
  startpunt Zundert, parkeerplaats de Ganger
  positie Noord-Brabant, Nederland. Co√∂rdinaten: N51.506188 E4.640095
  afstanden 14.0 km, 10 km, 8 km, 7 km, 5 km
  type Bos/Cultuur/Hei/Open landschap/Vennen
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Niet aanwezig
  Datum wandeling 12-02-2011

  Langere beschrijving
 

START N51 30.045 E4 38.014
We starten op Parkeerplaats De Ganger, een van de vier parkeerplaatsen. Brabants Landschap helpt ons een handje met informatie over de Pannenhoef.

Het zuidelijke gedeelte van deze wandeling ligt op een hoge dekzandrug met veel bod en aan de noordelijke kant, eenmaal over de bruggetjes liggen de laaggelegen plassen en moerassen.

Natuurmonumenten geven ons de basisinformatie op de parkeerplaats.

 

Pannenhoef N51 30.217 E4 38.166
Nergens anders in Brabant is zoveel werk gemaakt van natuurherstel als op dit bijna 650 ha groot landgoed. Sinds 1995 zijn maar liefst 11 vennen, die in de jaren ’30 zijn gedempt, weer open gegraven. Van de Lokker is weer een vitaal moeras gemaakt. Het bos wordt steeds natuurlijker. Voormalige cultuurgronden worden begraasd door runderen en paarden, zodat een nieuw soort wildernis ontstaat. De gekanaliseerde beek de Bijloop is weer in zijn oorspronkelijke bedding gelegd.

We steken eerst de Turfvaart en daarna de Bijloop over. Beide wateren spelen een grote rol tijdens deze wandeling en lopen vaak parallel.

Al spoedig zien we het effect van het afdammen en afremmen van de waterstroom. We passeren Natuurreservaat de Lokker.

Turfvaart N51 30.385 E4 38.055
Vanaf het begin van de 16e eeuw gaven de Heren van Breda steeds meer gebieden uit voor de turfnering. In 1619 werd de Turfvaart gegraven die onder Rijsbergen in de Weerijs uitmondt. Vanaf 1700 verliest de vaart zijn economische functie, maar blijft wel belangrijk voor de afwatering. De Turfvaart heeft een dubbele functie. Ten eerste het ontwateren van de te ontginnen vennen. En ten tweede voor de afvoer van het afgegraven veen naar Breda, Roosendaal, Etten en Oudenbosch. Op de terugweg wordt mest meegebracht voor de ontwikkeling van de landbouwgronden.

De meeste afgegraven gronden blijven woest en leeg. Het wordt gebruikt om bos aan te planten, vee te weiden of plaggen te steken. Vincent van Gogh heeft er zelfs tekeningen van gemaakt. Hij was zeer onder de indruk van de vergezichten en de ondergaande zon.

Vanaf 1800 worden de onafzienbare heidevelden geleidelijk ontgonnen tot cultuurland en bos. Van 1900 tot 1940 verhevigt de ontginningsintensiteit. In het kader van de werkverschaffing worden de vennen en overige lage delen dichtgegooid met zand van hoge koppen. Door het verbreden en verdiepen van het beekje de Bijloop wordt het gebied ontwaterd.

Herstel Lokkerven N51 30.775 E4 37.807
De Lokker, genoemd naar ‘lokke’, zoals men hier veenpluis noemt, was vóór de drooglegging in 1938 een uitgestrekt ven in een overwegend open omgeving van voedselarme, vochtige heide. Het was tevens een belangrijk recreatiegebied. Aan de noordzijde lag een cafeetje waar je roeiboten kon huren. Ook werd er gezwommen, door jongens en meisjes, weliswaar niet op hetzelfde tijdstip. De pastoor van Zundert was niet zo blij met deze poel van verderf. Door het verlagen van het waterpeil verlandde het ven en dit betekende het einde voor de recreatie. Overtollig regenwater stroomt nu in het ven waardoor het water langer in het natuurgebied blijft.

In 1983 is dwars door het Lokkerven een kade met een onderhoudspad aangelegd. Hierdoor stroomde een deel van het water via de Bijloop weg. De kade is verwijderd waardoor nu meer water in het ven staat. Dit komt flora en fauna ten goede. Bovendien is dit gebied een ideale paaiplaats voor de snoek.

Bijloop N51 30.389 E4 37.840
Vroeger bestond natuurgebied De Lokker uit vochtige heidevelden, moerassige laagten en uitgestrekte vennen. Rond 1400 slingerde de Bijloop drie kilometer lang door het gebied.

De Bijloop is in 1938 vanwege de landbouw rechtgetrokken en verdiept. Regenwater liep hierdoor sneller het landbouwgebied uit. Door de snelle waterafvoer verdroogde het natuurgebied. In 2008 zijn de dichtgemaakte vennen en de oorspronkelijke Bijloop weer open gemaakt. Hierdoor kunnen planten bloeien en dieren in het gebied leven.

We komen hier een wandelaar tegen met de fiets aan de hand, groot fototoestel en mooie verrekijker. Hij komt hier vaak. En blijkt de natuur te dienen bij het Vogel Revalidatie Centrum Zundert. Mooi om er een keer te gaan kijken. Voor informatie zie www.vrczundert.nl .

Even verder ontmoeten we wandelaars met een Garmin in de hand. Het uitzetten van een GPS-track lukt prima. De track komt in de GPS, maar de kaarten? Dat wil maar niet lukken. We adviseren om eens contact op te nemen met www.GPSwalking.nl of een keer op onze instructie workshops te komen.

Flesch N51 30.513 E4 38.115
We wandelen verder langs de “Flesch” Dit is geen natuurlijk ven. Dit langgerekte ven is in 1900 gegraven om twee bovengelegen natte heidegebieden te ontwateren.

De resultaten waren zo positief, dat in 1995 werd besloten het oude ven in ere te herstellen. In totaal is ruim 10.000 m3 zand en veen afgegraven tot op de oorspronkelijke venbodem.

Even omlopen om bij de vogelkijkhut N51 30.556 E4 38.228 te komen?

Dan komen we op de Hoef, de Pannenhoef. Daarna verder tussen de rododendrons door, waarna we het bos verlaten.

Voor de derde keer kruisen we de vaart tot we bij Bijloop komen. Daar zien we duidelijk dat het achterliggende gebied afgedamd en opgestuwd is.

De Hoef N51 30.698 E4 38.553
Daar zien we eerst de zwarte schuur en links twee mutsertmijten. Dat zijn droge stapels brandhout voor het stoken van de oven in het bakhuis.

Het bakhuis met de luikjes is een prachtig sfeervol punt om even te rusten.

Trekvogels N51 30.906 E4 38.168
Dankzij de afwisseling van bos, grasland. Akkers, heide en moeras zitten er veel reeën. Boven de vennen vliegen libellen, boven de beek de betoverend mooie beekjuffers.

Met name tijdens de voor- en najaarstrek strijken er aan de oevers van de vennen veel vogels neer. Dat is hier tot op grote afstand te horen. Als ik dan zeg dat we “Moeder de Gans” er overal bovenuit horen, dan krijg ik toch wel enig commentaar van Leonoor. Waakwaah…waahhh

Tussen de weilanden door komen we uit op de Parkeerplaats Lokkerberg aan de kant van Sprundel. Verder oversteken en door het prachtige bos. Als we uit het bos komen zien we het asymmetrische diepe dal van de Blikloop N51 31.453 E4 38.313.

We volgen over de klinkerweg en hebben de neiging om door het poortje bij de bouwval over de weilanden langs het water verder te gaan. Dat is echter niet de bedoeling. Gewoon tot bij de kruising rechts.

De eenden zwemmen ietwat van ons weg en de ganzen aan de overkant staken hun lawaai en volgen ons nauwlettend met uitgestoken nekken; enkele zoeken de veiligheid van de waterplas op.
En al slingerend – hoe mooi is het hier tussen de groene weilanden - staan we, over het brugje – Bijloop - oog-in-oog met een Schotse Hooglander. Mooi dier.

De Bak N51 31.192 E4 38.932
100 meter naar rechts ligt een mooie knuppelbrug over het water van De Bak. Wij volgen echter de mooie dijk naar links.

Aan de linkerkant stroomt nu de Bijloop en rechts de Turfvaart. Daarachter ligt De Bak. Dat waren voorheen drassige weilanden, maar nu tot nat gebied verklaard, waardoor een prachtig langgerekt water is ontstaan.

Een verrassend mooi berkenlaantje brengt ons naar een romantisch plekje met een schitterend brugje over de Bijloop. De duiker – de buis – links blijkt de Blikloop te zijn, die hier in de rivier uitmondt.

We maken over de brug een rondje van anderhalve kilometer dat zéér de moeite waard is.

Padvindersven N51 31.573 E4 39.166
Eenmaal over de brug gaan we rechtsom een klein rondje maken. Met al weer een mooie verrassing. De prachtige heide met - als we rondgaan – enkele mooie vennen. Er is hier genoeg voor iedereen.

De watervogels beheren het Padvindersven. Zij kunnen niet lezen…. Langs de Blikloop keren we terug naar de brug.

We steken over om daarna voor de laatste keer over de Turfvaart te gaan. Hoeveelste keer was het nu???


PAUZE N51 31.382 E4 39.449
Als we naar links gaan komen we op de Parkeerplaats De Bak aan de kant van Etten-Leur. Helaas is er geen horeca onderweg, dus moeten we ons even aanpassen. Dit is een mooie picknickplaats, halverwege.


Op de terugweg wordt het een boswandeling. Duidelijk minder spectaculair, maar zeker niet minder mooi.

Houtproductie N51 31.074 E4 39.177
De bossen zijn destijds voor houtproductie aangelegd. Toch doet dit bos vrij natuurlijk aan. Deels komt dat door de ouderdom: de dikke – soms prachtig gevormde -grove dennen zijn zo’n tweehonderd jaar oud. Bovendien voert Natuurmonumenten hier sinds 1945 een natuurgericht beheer. Loofbomen, varens en kruiden hebben de kans gekregen om uit te groeien, terwijl het dode hout gewoon blijft liggen. Allerlei paddenstoelen, planten en dieren hebben van deze ontwikkelingen geprofiteerd. De bossen zijn met name rijk aan spechten. Bijna altijd is hun geroffel op de bomen te horen.

Op vele andere wandelingen zien we soms het grover geweld waarmee gegraven en gebeukt wordt in de natuur. We plaatsen daar dikwijls vraagtekens bij. Maar hier zien we waartoe dat kan leiden. We zullen nooit meer mopperen….

Aan de kant van Rijsbergen aan de Pannenhoefsebaan ligt nog een Parkeerplaats Het Vaartven.

Rolstoelwandeling N51 30.711 E4 39.174
Van hieruit start ook een rolstoelwandeling van 2,5 à 3km. Volg het zwarte bord met de oranje rolstoel. De ORANJE route van 2,5 km is het gehele jaar goed toegankelijk – soms iets minder, maar goed te doen. De RODE route is 3 km lang en is bij slecht weer moeilijk toegankelijk.

De zon is doorgebroken en straalt tussen de bomen door. Langs de bosrand, met de zon op de bol is het zelfs midden februari lekker aangenaam. Ook hier weer veel vogels.

Tussen de met bomen omzoomde weilanden aan de kant van Klein-Zundert keren we terug naar de startplaats.

Klein-Zundert N51 29.069 E4 39.342
Al in 1157 werd Zundert genoemd in een akte. De bisschop van Luik bevestigde de schenking van tienden van Sunderda en van patronaatsrecht over de kerk door Arnoud II van Brabant aan de abdij van Tongerlo. Sunderda is het huidige Klein Zundert.

In de lange geschiedenis hebben in de gemeente Zundert veel bekende Nederlanders gewoond. Op één van hen is de gemeente bijzonder trots. Dat is Vincent van Gogh, geboren op 30 maart 1853, die de eerste 16 jaar van zijn leven in Zundert doorbracht.
Van Gogh zal zeker over deze heide en wegen gewandeld hebben.

Het is geen erg lange wandeling geworden, maar we hebben er echt onze tijd voor nodig gehad. Daarom vinden we het fijn, dat we de tweede helft na de pauze nog even flink door konden trekken.

We gaan binnenkort verder naar het westen voor een aansluitende wandeling.

Startpunt
START P De Ganger Sprundelseweg Zundert-Sprundel N51 30.045 E4 38.014

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Bijloop N51.5064 E4.6306
  • Dal Blikloop N51.5242 E4.6385
  • De Bak N51.5198 E4.6488
  • De Hoef N51.5116 E4.6425
  • Flesch N51.5085 E4.6352
  • Herstel Lokkerven N51.5129 E4.6301
  • Houtproductie N51.5179 E4.6529
  • Klein-Zundert N51.4844 E4.6556
  • P Alternatief 1 N51.5210 E4.6370
  • P Alternatief 2 N51.5226 E4.6574
  • P Alternatief 3 N51.5121 E4.6531
  • Padvindersven N51.5262 E4.6527
  • Pannenhoef N51.5036 E4.6360
  • PICKNICKPLAATS Pauze N51.5230 E4.6574
  • Rolstoelwandeling N51.5118 E4.6529
  • Start/finish/parkeren N51.5007 E4.6335
  • Trekvogels N51.5150 E4.6361
  • Turfvaart N51.5064 E4.6342
  • Vogelkijkhut N51.5092 E4.6371

 
  14-06-2013 : Martin Wijngaards

Beste Lezer,

In februari 2013 is er een natuurkunstwerk onthuld genaamd de Werelddragers dit is geplaatst bij het wilderdven, het lijkt mij leuk dit in de wandeltocht op te nemen.
Het natuurkunstwerk is in samenwerking met Brabantslandschap en mij geplaatst en wordt namens ons beide aangeboden, zodat de natuurliefhebber er van kan genieten.
Graag wil ik ook de gps coordinaten weten, dit om op mijn website te kunnen vermelden als info.
Met vriendelijke groet,

Martin Wijngaards