Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Beekhuizerzand

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Het is het tweede weekend van maart (2011) als de weersvoorspellingen zodanig goed zijn dat ik besluit om mijn weekend door te brengen op de Veluwe. Er wordt veel zon voorspeld en dat is natuurlijk erg prettig. Echter niet op mijn eerste dag. Maar dat mag de pret niet drukken. Na een 1 ½ uur rijden ben ik dan op mijn start locatie. Een kleine 18 km voor de boeg. Mijn spullen in orde gemaakt. GPS aan en even een kalibratie van het kompas doen.

Heerlijk om weer lekker buiten te zijn. Het is mijn eerste wandeling van 2011. Nog lekker vroeg en dat mag ik wel. Gewoon op tijd starten en dan ben je ook weer op tijd klaar.

Deze wandeling had ik al een tijdje klaar staan om te lopen. Het was er nog niet van gekomen om hem te lopen. In 2009 heb ik in het noordelijker gelegen Hulshorsterzand gelopen. Vandaar gelijk de interesse om deze wandeling ook te maken. En daar komt nog bij dat de Veluwe een schitterend gebied is om te wandelen. Je komt echt ogen en oren te kort. De vele vogels en de verschillende soorten bos die je tegen komt. Maar zeker ook de grote zandvlakte.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 18 km in het Beekhuizerzand bij Hulshorst (Gelderland).
Er zijn geen verkortingen van deze wandeling beschikbaar.
Wel is er een WPT-RTE route beschikbaar.
De route is goed begaanbaar, wel gedeeltes met rul zand.
De hond moet gedeeltelijk aangelijnd zijn.
Onderweg komt u geen horeca tegen. Wel verschillende bankjes.

  De kenmerken
  startpunt Hulshorst, Parkeerplaats aan de Hierderweg
  positie Gelderland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.324146 E5.687192
  afstanden 18.0 km,
  type Bos/Heuvel/Open landschap/Zandheuvels
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Gedeeltelijk aangelijnd
  horeca Niet aanwezig
  Datum wandeling 16-03-2011

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlHeerlijk om weer lekker buiten te zijn. Het is mijn eerste wandeling van 2011. Nog lekker vroeg en dat mag ik wel. Gewoon op tijd starten en dan ben je ook weer op tijd klaar.

Beekuizerzand
Het Beekhuizerzand is een stuifzandgebied ter grootte van 200 ha. Het is nu nog in gebruik als militair oefenterrein.

Het Beekhuizerzand is in 2004 weer teruggebracht van een bosgebied tot een echt stuifzandgebied. Hiervoor zijn vele vliegdennen gekapt en de bovenlaag van de grond is verwijderd, zodat het verstuifbare zand weer vrij komt te liggen.

GPSwalking.nlStuifzanden zijn unieke natuurlandschappen in West-Europa die voor het overgrote deel in Nederland liggen. Ze hebben hun eigen flora en fauna met weidse vergezichten. De temperaturen kunnen enorm verschillen. Vriest het 's nachts nog, overdag kan de temperatuur weer oplopen tot 40 graden Celsius.

Kenmerkende planten en dieren voor stuifzanden zijn de korstmossen en de zandhagedissen. Maar ook bijvoorbeeld de zeldzame duinpieper, nachtzwaluw en iets meer voorkomende veldleeuwerik en kuifleeuwerik zijn gasten die u op het stuifzand kunt waarnemen.

GPSwalking.nlWat een schitterend gebied is dit toch!. De eerste kilometer even over bos paden en dan los zand. Defensie oefent hier nog steeds en je ziet ook daar duidelijk de sporen van.

Het is zaterdag dus weekend en er staat gelukkig nergens dat je hier niet mag wandelen. De boom op foto is zo geroeid door de wind. Geleidelijk aan is vorm tot stand gekomen. Kan me goed voorstellen dat het hier in de zomer aardig warm zo niet heet kan worden. En het zal als sneeuw ligt ook zeker de moeite waard zijn om hier te wandelen. Op sommige plekken blijf ik gewoon stilstaan om te luisteren. Maar waarnaar eigenlijk. Ik weet het zelf ook niet. Maar die stilte, die is gaaf. Niets voor niets heet het midden van dit gebied dan ook "Stille Eenzaamheid".

GPSwalking.nlHet wandelen door het zand was vrij zwaar want het lag gewoon los. En het heeft ook wel iets. Ik doe lekker op mijn gemak. Het is immers weekend. En waarom haasten als er genoeg te zien is.

Ik kijk voortdurend om me heen en zie dat het landschap veranderd. Zandduinen van verschillende hoogten.

Ik dacht soms van nog even en ik ben bij de zee. Maar nee dit is Beekhuizerzand en de zee is toch echt een flink aantal kilometers verder weg. Deze foto geeft daar een goede indruk van.

Welkom in waterwingebied de Galgenberg
dat staat op een bordje te lezen. Daar wil ik meer van weten. Dankzij de digitale snelweg heb ik al vrij snel informatie gevonden. Jammer dat ze informatie ook niet in het bos laten zien met een groot informatiebord en uitleg.

GPSwalking.nlVitens
De firma Vitens haalt hier water naar boven. Jaarlijks pompt Vitens 3,7 miljoen kubieke meter water op uit de bodem van dit bijna 70 hectare grote gebied. We zorgen ervoor dat het als drinkwater uit de kraan komt bij de inwoners van Harderwijk en Ermelo. Grondwater is een kostbaar goed. Het zit al vele jaren goed opgeborgen in poreuze bodemlagen. Op weg daar naar toe heeft het een natuurlijke filtering ondergaan. Bacteriën en virussen zijn verdwenen: daardoor is grondwater bijzonder schoon. Natuurgebied Vitens beheert het waterwingebied Galgenberg als natuurgebied. Natuur is namelijk niet alleen mooi, het biedt ook een goede garantie dat er geen vreemde stoffen in het grondwater terechtkomen. Daarom gebruiken we hier geen bestrijdingsmiddelen en meststoffen. Gemengde bossen afgewisseld met naald- en loofbos kenmerken het waterwingebied. Onder de hoogspanningsmasten waar geen bomen en struiken mogen groeien ligt heischraal grasland.

GPSwalking.nlDrinkwater
Drinkwater Onder al dit moois, op een diepte van 50 tot 70 meter, bevindt zich het grondwater dat Vitens in dit gebied wint. Het wordt opgepompt en getransporteerd naar het drinkwaterproductiebedrijf Harderwijk in het waterwingebied. Het opgepompte water is bijzonder schoon. Er wordt namelijk alleen zuurstof aan toegevoegd voordat het recht streeks aan de verbruikers wordt geleverd. In de toekomst gaat Vitens hier een reservoir met pompinstallatie bouwen. We zijn zuinig op onze waterbronnen. Alleen door de kwaliteit te beschermen en de voorraden zorgvuldig te beheren, kan Vitens nu en in de toekomst goeddrinkwater blijven leveren.

Ecologisch beheer
Ecologisch beheer Een gemengde opstand met loof- en naaldhout, daar is het beheer van het bos op gericht. Dit doen we door naaldbomen als grove den en douglasspar weg te halen en loofbomen als zomereik en berk de ruimte te geven. Dit is ook gunstig voor vogels. Onder de bomen groeien veelplanten: veel bochtige smele, maar ook zandzegge, rankende helmbloem en smalle stekelvaren. Het heischrale grasland onder de hoogspanningsmasten beheren we op zo’n manier dat de heide in stand wordt gehouden en zich verder ontwikkelt.

GPSwalking.nlMijn aandacht wordt getrokken door een informatiebord. Ik had het niet meteen in de gaten. Maar het blijkt een begraafplaats te zijn. Ik ben een kijkje gaan nemen en de informatie delen we natuurlijk vast met u. De foto is niet de begraafplaats maar is er vlak bij.

Begraafplaats Sonnevanck
Diep verscholen in de groeve dennen bos ligt deze begraafplaats. Het ligt letterlijk en figuurlijk diep. Het hoogte verschil met de kerk van Sonnevanck is 3.00 meter. Het heuvelachtige terrein in de omgeving is gevormd in de ijstijd

In 1922 is de begraafplaats van het toenmalige sanatorium Sonnevanck in gebruik genomen. Patiënten, personeel en kinderen van personeel liggen hier begraven velen stierven aan tuberculose. Voor patiënten was er vaak geen geld om in hun woonplaats begraven te worden.

GPSwalking.nlAan de oostzijde van de begraafplaats vond in de vijftigerjaren een uitbreiding plaats. Dokter Bergsma, geneesheer-directeur in de periode 1934-1960 en zijn vrouw liggen hier ook begraven. De begraafplaats is nu een gemeentelijk monument. De inrichting is sober, ook het onderhoud wordt sober gehouden. Het belangrijkste is om het padenstelsel begaanbaar en de structuur zichtbaar te houden.

De graven zonder monument worden heuvelachtig gehouden. Er mag mos, nevelgras of heide op groeien. De grafmonumenten zelf worden zonder grote ingrepen in stand gehouden.

In het boekje 'Historisch Wandelpad Sonnevanck' vindt u meer informatie over de (ontstaans)geschiedenis van Sonnevanck en de rol van de natuur hierin. Dit boekje is een uitgave van Sonnevanck en is te verkrijgen bij de receptie van Sonnevanck en bij de VVV in Harderwijk en Ermelo.

GPSwalking.nlDe wandeling heeft van alles in zich. Van brede zand en bos paden tot kronkelige paden die aardig dicht gegroeid zijn. En dat maakt het ook wel leuk en afwisselend. En dan kom je midden in het bos toch een plaatje tegen zoals deze.

De wortels zijn goed zichtbaar als ze zich een weg zoeken naar water. De wind heeft dus ook hier erg goed haar best gedaan. Apart om te zien.

Niet veel verder kom ik uiteindelijk bij de zandmolen aan. Hier houd ik eventjes rust en gebruik ik de lunch lekker buiten op een bankje.

Heerlijk genietend van mijn broodje met ei en de rust van het bos om mij heen. Na mijn relatief korte pauze snel verder.

Het begint te miezeren. Niet hard maar toch. Ik zie dat ik nog ongeveer 7 kilometer te gaan heb. Dus even door lopen.

DGPSwalking.nle Zandmolen
Op deze plaats in de Leuvenumse Beek stond vroeger een watermolen. Langs de beek stonden meerdere molens, zoals overal op de Veluwe. De molen stamde uit 1692 en is in 1865 afgebroken. Het huis heeft de plaats van de molen ingenomen. De naam de Zandmolen - vroeger 'Papiermeul in 't Sand' - duidde op het omringende gebied van de molen dat vooral uit stuifzand bestond.

Om de nodige waterkracht op te wekken werd een rechte loop gegraven en een hoogteverschil gecreëerd. De oorspronkelijke loop van de beek stroomt honderd meter oostelijk hiervan. Met het stromend water als energiebron werden in de molen natte, gesnipperde lompen met houten hamers tot een brij geslagen. Van deze brij schepte de papiermaker met een schep-vorm de 'vellen'. In een pers werd het water eruit geperst, waarna ze te drogen werden gehangen. Het papier werd via de haven van Harderwijk naar onder andere Amsterdam vervoerd.

GPSwalking.nlBij Nijkerk en Hierden werd veel tabak geteeld. Voor de verpakking van de tabak was ook papier nodig. Bovendien werden bij de teelt van tabaksplantjes broeiramen gebruikt die bespannen waren met geolied papier als alternatief voor glas.

Je ziet in steeds meer bossen dat de natuur gecontroleerd haar gang kan gaan. Sommige bomen vallen vanzelf om en anderen worden een handje geholpen. Daarna worden ze met rust gelaten om zo weer als voedsel te dienen voor de nieuwe generatie.

De Hierdense Beek
De Hierdense Beek stroomt van het Uddelermeer en Bleeke Meer (Uddel) naar het Veluwemeer (Hierden) over een lengte van ongeveer 25 km. De beek stroomt in een kleine, goed zichtbare dalvlakte. De beek wordt lokaal anders genoemd, zo spreekt men in Leuvenum over de Leuvenumse Beek en in Staverden van de Staverdense Beek.
De Hierdense Beek is een ecologische verbindingszone tussen het open gebied langs de randmeren en de Veluwe. De beek schakelt zo natuurgebieden aan één waardoor dieren een groter leefgebied krijgen.

GPSwalking.nlOntstaan
Ruim 100.000 jaar geleden werd een dik pak keileem gevormd onder een 100 meter dikke ijstong van gemalen grind, klei en keien. Ongeveer 10.000 jaar geleden was er geen ijstong in Nederland, maar wel lage temperaturen. De bodem had een permafrost onderlaag. De Noordzee was droog als een woestijn. De wind legde een zanddeken op het land, de zogenaamde dekzanden. Toen het warmer werd raakte de Veluwe bebost. Eerst met grove den, toen berk en later ook met eik en beuk.

De keileemlaag was niet water doorlatend. Door regenval boven de laag ontstonden de beken. Deze beken werden laaglandbeken genoemd. Op de plek waar vroeger de Zandmolen I (zie Leuvenumse Beek) stond, houdt de keileemlaag op en verdwijnt het water ondergronds naar een dieper gelegen waterdoorvoerende laag. In de buurt van het Veluwemeer, kwelt het water uit de diepere laag weer naar het oppervlak.

Vroeger kwam er in de beek snoek en forel voor. Door lozingen werd het water zuurstofarm en stierven veel vissen.

GPSwalking.nlDe Leuvenumse Beek
De Leuvenumse Beek stroomt op de grens van het Leuvenumse Bos en Leuvenhorst. De Leuvenumse Beek is vroeger op sommige plaatsen rechtgetrokken, om het water sneller te laten stromen. Dit was nodig in verband met de watermolens die er stonden. Tegenwoordig laat men de beek weer kronkelen en stroomt het water weer langzamer. De beek treedt bij hoog water buiten zijn oevers.

Bij een watervalletje langs de Leuvenumse Beek staat een huis (ten noorden van Leuvenum, aan de Poolseweg) met op de gevel de naam ‘De Zandmolen’. De watermolen werd gebouwd in 1692 en in 1865 weer afgebroken. In de 18e eeuw dreef de beek nog negen molens aan, de Wasmolen/Staverdense molen, de Zandmolen I en II, het Heilige Huis I en II, het Gellegat, de Hessenmolen, de Westelijk Ottermolen en de Oostelijke Ottermolen (van zuid naar noord). Alle molens waren eigendom van de Heer van Essenburgh. Ze werden gebruikt voor de productie van papier. De bovenbeek werd (gedeeltelijk) afgedamd en geleid in de onderbeek. Het vallende water kon zo het waterrad een draaiende beweging geven. Zulke papiermolens waren op meerdere plaatsen aan de rand van de Veluwe te vinden. Het zeer heldere water van de Leuvenumse Beek kwam goed van pas. Het Veluwse papier stond bekend om zijn witheid.

GPSwalking.nlOp een gegeven moment kleurt de Leuvenumse Beek rood van het ijzer. De beek wordt hier ook wel de 'rode beek' genoemd. Het rode water mocht niet naar de papiermolens en de beek werd dus omgelegd. Het papier zou immers anders bruin worden.

De beek is een broedplaats voor insectenlarven en heeft een zeer rijke variatie van bijzondere waterplanten. Er broeden ook diverse (zang)vogels langs de beek. Onder andere de IJsvogel wordt rond de Hierdense Beek gesignaleerd. Verder komen er vele soorten zoogdieren voor en enkele vissen. Vroeger kwam er ook beekforel, snoek en beekprik voor. Deze dieren worden soms nog wel gesignaleerd.

Het bos rondom de beek bestaat vooral uit eik en beuk, verder treft men er onder andere bosanemoon, witte klaverzuring, dalkruid en salomonszegel aan.

DGPSwalking.nlit is weer een wandeling die er mag zijn. Deze keer niet echt veel foto’s gemaakt. En dat hoeft ook niet. Graag nodig ik u uit om deze wandeling zelf te “beleven”. Er is genoeg te zien en te genieten van alles wat u op deze wandeling tegen komt. Er is zelfs een kans dat u wild spot.

Gezien het terrein is deze wandeling niet geschikt voor de minder validen. Wel lopen er verschillende fietsroutes door dit gebied. Zelfs door de zandverstuiving. Er zijn dus wel mogelijkheden om dit gebied te bezoeken. Onderweg is er geen horeca. Neem dus voldoende drinken en eten mee. Er zijn voldoende bankjes onderweg om te rusten en te genieten van de omgeving. De bankjes staan vermeld als waypoint in de files.

POI's

  • Bank 1 N52.3337 E5.6670
  • Bank 2 N52.3256 E5.6631
  • Bank 3 N52.3169 E5.6704
  • Bank 4 N52.3127 E5.6838
  • Bank 5 N52.3112 E5.7114
  • Bank 6 N52.3335 E5.7128
  • Bank 7 N52.3392 E5.7103
  • Beekhuizerzand N52.3356 E5.6773
  • Begraafplaats Sonnevanck N52.3234 E5.6658
  • Galgenberg N52.3350 E5.6563
  • Start/finish/parkeerplaats N52.3425 E5.7084
  • Stille Eenzaamheid N52.3241 E5.6928
  • Zandmolen N52.3113 E5.7119

Geraadpleegde websites:


 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.