Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Twello - klompenpaden

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Dit jaar (2011) staan we op SVR camping de Adelaar in Voorst vanwaar we omgeving verkennen. We hebben een sfeerverslag van ons verblijf gemaakt. Bekijk dit sfeerverslag.

Normaal zetten we een route thuis achter de PC uit en lopen die dan na. Vandaag hebben we het iets anders gedaan. Thuis hebben we een leuke route uitgezet, maar onderweg hebben we gekeken of we niet nog leukere paadjes konden vinden. En gelukkig kwamen we een aantal klompenpaden tegen die niet op de kaart stonden, maar ons wel door een schitterend stukje natuur voerden. Zo kwamen we door de schitterende Ossenwaard waar we langs de IJssel liepen. In de verte konden we de stadsmuren van Deventer zien liggen. En zo liepen we van het ene mooie gebied naar het andere. Neem bv. Landgoed 't Schol, Huize Kruisvoorde, Landgoed Hunteren, de Stads en Bolswerkweiden of Bolswerksmolen.

Vreemd blijft dat je onderweg weinig wandelaars tegenkomt. Het lijkt wel of iedereen tegenwoordig op de electo-fiets zit. Maar lopend zie je zoveel mooie dingen. Dan blijkt ook wel weer uit deze prachtige wandeling tussen Twello en de IJssel.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 17 km bij Twello.
Er zijn verkortingen van 14 en 12 km beschikbaar.
Ook is er een WPT-RTE route beschikbaar.
De route gaat veel over onverharde wegen. Goede wandelschoenen zijn zeer aan te bevelen.
De route van 12 km gaat grotendeels over verharde wegen.
Honden zijn niet toegestaan op deze route.
Onderweg komt u een aantal horecagelegenheden tegen.
Bij de start vindt u de plaatselijke VVV, maar ook een aantal leuke horecagelegenheden.

  De kenmerken
  startpunt Twello, parkeerplaats Marktplein
  positie Gelderland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.250723 E6.130934
  afstanden 17.0 km, 14 km, 12 km,
  type Landgoed/Polder/Rivier/Vergezicht/Water/Wei
  begaanbaarheid Goede wandelschoenen aantrekken
  scootmobiel Nee
  honden Niet toegestaan
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 04-08-2011

  Langere beschrijving
 

We starten deze route midden in Twello voor de deur van de plaatselijke VVV en in de buurt van een aantal leuke terrasjes. Ideaal voor even bij te komen aan het einde van de wandeling. Maar eerst gaan we op pad. We trekken richting IJssel waarbij we zoveel mogelijk onverharde wegen proberen mee te pakken. Een gedeelte van deze wandeling gaat dan ook over klompenpaden. Leuke onverharde paardjes die niet op de kaart staan. We hebben de route globaal op de GPS staan, maar we laten ons hier en daar verrassen door omwegen die we toevallig tegen komen. Dat maakt het wandelen ook zo leuk.

GPSwalking.nl

Twello
Twello (Nedersaksisch: Twelle) is een dorp met ruim 13.500 inwoners in de gemeente Voorst, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het dorp is gelegen in de landelijke omgeving tussen de steden Deventer en Apeldoorn, dicht bij de rivier de IJssel. Tot 2004 was het vooral bekend wegens zijn varkens-slachterijen. Het gemeentehuis van de gemeente Voorst ligt in Twello.

In de 14e eeuw heette het Twenlo, maar andere vormen komen ook voor zoals; Twelle, Twelloe, Twelloo, Twenle, Twenlo en Twenloe. Iedere keer zijn er twee woorden te herkennen namelijk "twee" en "loo", wat zoiets betekent als twee bossen of dubbelbos.

GPSwalking.nlTwello ligt, heden ten dage althans, inderdaad tussen twee bossen en wel aan de ene kant de bossen van de landgoederen 'Grote Noordijk', 'Kleine Noordijk' en 'de Steltenberg' die aan de zuidelijke kant gelegen zijn. Aan de noordelijke kant de bossen van de landgoederen 'het Hunderen', 'de Flierkamp', 'de Dijkhof', 'Kruisvoorde', 'de Parkelaer' en het 'Bruggebosch'.

Door diverse opgravingen in Twello van bewerkt vuursteen en de ontdekking van een urnenveld met kringgreppelgraven kunnen we aannemen dat er al een permanente bewoning in Twello was van ongeveer 1000-500 v.Chr. (einde bronstijd begin van de ijzertijd)
De naam Twello komt het eerst voor in een rekening van de Utrechtse St. Pietersproosdij in 1298. De eerste bewoners waren boeren die land kochten van de graaf van Gelre. Zij hadden kleine akkerbouw en veeteelt-boerderijtjes. Toen men de afwatering en de waterstand beter onder controle had werden de boerenbedrijven steeds groter.

GPSwalking.nlIn 1600 was Gelre onderverdeeld in drie kwartieren, waaronder die van Zutphen (de Graafschap). Het kwartier waar Twello onder viel, het Kwartier van Veluwe, was ook onderverdeeld in schoutambten, richterambten en vrije heerlijkheden.

Het schoutambt Voorst werd bestuurd door een schout en zijn onderschouten. Onder Voorst vielen verscheidene buurschappen, waaronder die van Twello. Andere buurtschappen waren Gietelo, Schadewijk, Silvolde, Terwolde, Tuil en Wilp. Zowel Terwolde als Twello was al in de middeleeuwen een kerkdorp.

De ambtsjonkers (schout en onderschouten) vergaderden altijd in de Gietelse brouwerij. Steeds meer mensen trokken naar Twello, zo ook de secretaris van het schoutambt Voorst. Hij bewoonde Huize Kruisvoorde waar later ook de vergaderingen werden gehouden.

GPSwalking.nlZoals zoveel steden verloor ook Deventer zijn rol als vestingstad. Door de bloeiende handel en nijverheid werd Deventer overbevolkt en uitbreiding was noodzaak. De welgestelden gingen villa's bouwen aan de rand van de stad, waaronder Twello, en gingen er permanent in wonen of gebruikten het als een zomerverblijf.

Al sinds de 15e eeuw heeft Twello een korenmolen. tot 1898 was dat een standerdmolen, maar toen deze bouwvallig werd is besloten tot het bouwen van een stellingmolen. Havekes Mölle aan het Havekespad is nog steeds maalvaardig en wordt door vrijwillig molenaars nog regelmatig in bedrijf gezet.

We lopen Twello al snel uit en het eerst grote bouwwerk dat we tegenkomen is huize Kruisvoorde. Van afstand kun je het net tussen de bomen zien liggen.

GPSwalking.nlHuize Kruisvoorde
Huize Kruisvoorde of Cruysvoorde in Twello, gemeente Voorst, provincie Gelderland, dateert uit de 16de eeuw. Uit de historie blijkt dat de naam van het landgoed het op verschillende manieren geschreven wordt, zoals Crusenfort, Kruisvoorde en Cruysvoorde. Beide laatste twee varianten worden gehanteerd.

In de 16e eeuw is het oorspronkelijke huis, het achterhuis, gebouwd. In de 18e eeuw is voorvleugel toegevoegd en in circa 1863 is het 16e eeuwse gedeelte grondig verbouwd. De verdiepingsvloeren zijn verlegd en de vensters en de kap zijn vervangen. Rond 1910 is vervolgens het torenvormig bouwlichaam rechts gebouwd en de voorvleugel is gelijktijdig geheel aangepast en verbouwd.

Helaas is het landgoed niet toegankelijk voor publiek.

Dan komen we bij landgoed Het Hunderen. We maken een rondje door de tuinen waarbij we een mooi uitzicht op het landhuis hebben.

GPSwalking.nlLandgoed Het Hunderen
AI in het jaar 959 is er sprake van een "Villa (buurtschap) Hundere". Het Huis Hunderen werd in het begin van de 17e eeuw gesticht door jonkheer J. van Heerdt. Oorspronkelijk was Hunderen een havezate.

Jonkheer G. Schimmelpenriinck van der Oye werd door zijn huwelijk met H. van Heerdt midden 17e eeuw eigenaar van het goed.

In 1656 maakte zij van Hunderen een Geldersch leen. Andere eigenaars waren de families van Rouwenoord, Fischer, Van Reede van de Parkeler, Kerkhoven, Van Maanen, Crous, Cramer en Ras.

GPSwalking.nlIn 1919 werd het Hunderen gekocht door de N.V. Davo. De directeur hiervan D. Birnie en zijn echtgenote H. van Delden gingen het Hunderen bewonen. Het Landgoed werd in 1977 door de familie Birnie voor het symbolische bedrag van 1 gulden verkocht aan de Stichting Het Geldersch Landschap.

In 1991-92 kocht het Geldersch Landschap het natuurterrein langs de Flierte, die door het landgoed stroomt. Het Hunderen is ook bekend geworden door een boek van Hella S. Haasse "De heeren van de thee".

GPSwalking.nlAls we in de buurt komen van de IJssel komen we een klompenpad tegen die niet op de kaart staat. We weten niet waar deze route precies heenloopt maar we wagen het erop. Het schitterende pad lijdt ons een stukje verder naar de IJssel. Zo komen we uit waar we willen zijn en hebben genoten van een stukje schitterende natuur.

De IJssel
De rivier de IJssel (of Gelderse IJssel, ter onderscheiding van de Hollandse IJssel, Nedersaksisch: Iessel) is een Nederlandse aftakking van de Rijn. Zij takt bij Westervoort ten oosten van Arnhem af van de Rijn en stroomt in noordoostelijke en later in noordelijke richting naar het Ketelmeer respectievelijk het IJsselmeer.

GPSwalking.nlDe lengte van de IJssel is ongeveer 125 km. Bij Westervoort liggen de zomerkaden zo'n 70 meter van elkaar, bij Kampen is dat het dubbele. Bij hoogwater behoren ook de uiterwaarden tot het stroombed. De IJssel staat dan tussen de winterdijken en kan plaatselijk vele honderden meters breed zijn. Het maximale verschil tussen de hoogste en de laagste waterstand ter hoogte van de stad Deventer bedraagt zes meter.

Al in de vroegste middeleeuwen kwamen steden als Kampen, Zutphen en Deventer dankzij hun ligging aan de IJssel tot grote bloei, al ruim voor het jaar 1000. Ook de Vikingen konden de nederzettingen via de IJssel bereiken en plunderen. Ook in de tijd van de Hanze was de IJssel een belangrijke handelsroute.

GPSwalking.nlOverijssel is (via de Heerlijkheid Overijssel) vernoemd naar de IJssel en plaatste in 1948 een symbolische weergave van de rivier in de Overijsselse provincievlag.

Kunst langs de IJssel
De IJssel vormt sinds mensenheugenis een inspiratiebron voor kunstenaars. Beroemde schilders als Jan Voerman en Barent Avercamp vereeuwigden het water, de uiterwaarden en de natuur. En nog altijd is de rivier een bron van artistieke inspiratie.

Op meerdere plaatsen langs de IJssel zijn zogenaamde schiiderpiekken ingericht. Ze zijn gekozen om hun schoonheid en inspiratiewaarde. Op iedere schilderpiek kunt u in de voetsporen treden van een kunstenaar die hier kort of lang geleden de IJssel vastlegde op papier of doek.

GPSwalking.nlDeze schilderplek nodigt u uit om vanuit hetzelfde gezichtspunt als Salomon van Ruysdaei penseel of potlood ter hand te nemen. Het boek 'Kunst langs de IJssel' kan u daarbij helpen. Het geeft informatie over de schiiderplekken en bevat teken- en aquarelpapier om zittend op de kleine veldkei aan het werk te gaan. Handige tips bieden hulp als u nog niet zo bedreven bent in het tekenen en schilderen. Voor jongere kunstenaars heeft het boek aangepaste opdrachten. 'Kunst langs de IJssel' is ver­krijgbaar bij boekhandels in de Usselsteden. Meer informatie kunt u vinden bij www.ijssel.info.

Salomon van Ruysdael, Zicht op Deventer (1657), olieverf op eikenhout, collectie National Gallery, Londen Salomon van Ruysdael, oom van de bekende schilder Jacob van Ruysdael, werd tussen 1600 en 1603 geboren in Naarden. Rond 1616 vestigde hij zich in Haarlem, waar hij les kreeg in de schilderkunst Vanuit Haarlem maakte Van Ruysdael korte reizen naar verschillende steden waar hij stadsgezichten schilderde. Later specialiseerde hij zich in rivierlandschappen. Door zijn realistische manier van schilderen weten we hoe het Ussellandschap er destijds uit zag. Bezoek voor andere 'IJssel-portretten' Historisch Museum Deventer (www.deventermusea.nl) of Kasteel Het Nijenhuis in Heino (www.museumdefundatie.nl).

Dan komen we bij het mooiste gedeelte van deze wandeling uit: de Ossenwaard. Wat een schitterend stukje natuur. Op een steen eten we onze lunch terwijl we in de verte de stadsmuren van Deventer zien liggen.

GPSwalking.nlOssenwaard/Stadsland
Een goed voorbeeld van nieuwe beheersvormen en - technieken zien we in de Ossenwaard, een van de natuurgebieden van de Stichting IJssellandschap. Tot voor kort had dit uiterwaardengebied een puur agrarische bestemming. Nieuwe inzichten in natuurontwikkeling langs de grote rivieren hebben ertoe geleid dat de Ossenwaard vanaf 1993 is veranderd in een natuur(ontwikkelings)gebied.

De hoogwaterrampen van 1993 en 1995 hebben de al bestaande plannen in een stroomversnelling gebracht. De dijken werden verzwaard om het aangrenzende Stadsland in de toekomst voor hoogwater te behoeden. Tevens werden de uiterwaarden van de Ossenwaard vergroot en verdiept. Er zijn geulen gegraven die het waterbergend vermogen aanzienlijk vergroot hebben. De natuurontwikkeling in de Ossenwaard werd financieel ondersteund door de verschillende overheden en door het Wereld Natuur Fonds. Dit fonds zet zich op diverse plaatsen in Nederland in voor het terugbrengen van natuur in de uiterwaarden. Een ander bekend voorbeeld hiervan is het natuurontwikkelingsproject Gelderse Poort langs de Waal bij Nijmegen.

GPSwalking.nlHet beheer in de Ossenwaard is er nu op gericht om meer variatie op het gebied van flora en fauna te verkrijgen. Hiertoe worden vanaf 1993 Galloways en Konikpaardjes ingezet. Deze grazers houden het landschap open en afwisselend, waardoor veel verschillende planten en dieren hier goed uit de voeten kunnen. De Galloway is een zachtaardig runderras, dat zijn oorsprong kent in Schotland. Hij voelt zich onder vrijwel alle omstandigheden thuis, heeft geen hulp nodig bij het kalveren en hoeft 's winters niet op stal. Een makkelijke kostganger! Het Konikpaard, afkomstig uit Polen, is nauw verwant aan de Tarpan, het wilde paard dat vroeger in Europa voorkwam. Zonder deze grazers zou het natuurlijk rivierenlandschap, dat zich in de Ossenwaard ontwikkelt, binnen enkele jaren dichtgroeien met bomen (vooral wilgen) en struikgewas.

We treffen het. We komen precies om 13.30 langs de Bolwerksmolen. En die is vandaag vanaf 13.30 geopend. Natuurlijk nemen we binnen en kijkje. Jammer genoeg is de molen niet in werking. We hadden graag willen zien hoe dikke boomstammen verwerkt zouden worden tot planken. Tot onze verrassing zien we in de tuin bij de molen ook een Smurfendorpje.

GPSwalking.nlBolwerksmolen
De Bolwerksmolen is een stellingmolen in Deventer op de westelijke oever van de IJssel, vlak bij de Wilhelminabrug. De molen werd gebouwd in 1863 gebouwd door de gebroeders Elfrink en heeft een achtkantige bovenkruier met stelling. De molen is in gebruik als zaagmolen. De eigenaar is sinds 1967 de gemeente Deventer.

In het begin van de 21e eeuw bleek de molen dusdanig verzakt, dat een ingrijpende anderhalf jaar durende restauratie noodzakelijk was. De molen werd geheel gedemonteerd, heipalen werden in de grond gebracht en een nieuwe fundering geplaatst. Daarna kon de molen weer worden opgebouwd. De romp en de kap kregen eveneens een opknapbeurt. Sinds voorjaar 2007 kan de molen zijn werk weer doen en draaien de wieken als vanouds. Molenaar is Ber Fort.

De molen is open van 1 mei tot 1 oktober op dinsdag en zondag van 09.00-12.15 en van 13.30-17.00.

GPSwalking.nlStads- of Bolwerksweiden
Recht tegenover Deventer lagen de stadsweiden. Van de 16e tot de 19e eeuw werd dit gebied gebruikt door de Grootburgers van Deventer om o.a. hun vee in te laten weiden. Dat recht van Grootburger kon worden gekocht, gekregen of geerfd. Er wonen overigens nog steeds zo n honderd Grootburgers in Deventer. Om de stadstuinen te beschermen tegen stroperij en rovers, werden op de grenzen van de stadsweiden z.g. landweren aangelegd. Dit waren opgeworpen wallen met een sloot en dichte bosschages van meidoornstruiken en hakhout. De noordelijke doorgang in de landweer werd beschermd door een stenen huis dat hier in 1397 werd gebouwd. Aan dit huis ontleent de Steenenkamer zijn naam. Bestuurlijk behoort dit gebied als gevolg van juridische perikelen in de 14e eeuw tot de gemeente Voorst. De stads of Bolwerksweiden behoren nog steeds tot de gemeente Deventer.

We lopen weer terug richting Twello. De zon schijnt er lustig op los en het is behoorlijk warm onderweg. Maar de zon zorgt ook voor mooie foto's.

GPSwalking.nlLandgoed 't Schol
Hoewel de meeste bezittingen van Stichting IJssellandschap in Overijssel liggen, heeft zij ook bezittingen aan de Gelderse kant van de IJssel. Eén van de pronkstukken is wel landgoed Het Schol te Wilp. Op deze plaats bestond al eeuwenlang een boerenerf. In de Middeleeuwen was de graaf (later hertog) van Gelre hier heer en meester. Het Schol was een herengoed; de bewoners waren belasting verschuldigd aan de eigenaar, meestal in natura (een deel van de oogst). Negen verschillende namen heeft de boerenplaats gehad, voordat omstreeks 1770 de naam Het Schol opduikt.

GPSwalking.nlDe cultuurhistorische waarde van Het Schol is onomstreden. Ook de natuur op het landgoed is zeer de moeite waard. Op de hellingen van de Wilpsedijk en in de open weilanden bloeien margrieten, kamille en klaprozen in overvloed, met zo af en toe een prachtige knikkende distel ertussen. In de bossen vindt u eiken, beuken en esdoorns met een ondergroei van struiken als vlier, rode bes en vogelkers. Daartussen slingert zich hop, een gewone inheemse plant die in een jaar tijd wel kan uitgroeien tot afmetingen van zo'n 8 meter. Voor wat betreft de vogels, spreken de buizerd en de havik tot de verbeelding, maar ook roodborsten, koolmezen en winterkoningen zingen hier het hoogste lied. En wat te denken van het boomklevertje, dat zich met zijn blauwe rug, oranje borst en zwarte oogstreep vaak op zijn favoriete boomstam laat bewonderen.

Dan komen we weer in Twello waar we door een park richting Centrum lopen. Daar zoeken we een terras op. Heerlijk om even lekker onderuit te zakken. Dit was weer een prachtige wandeling. En zo hebben we ze graag.

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Bolswerksmolen N52.2465 E6.1544
  • Bolwerksplas N52.2443 E6.1605
  • De Ossenwaard N52.2564 E6.1377
  • Deventer N52.2527 E6.1542
  • Het Schol N52.2404 E6.1387
  • Het Stadsland N52.2522 E6.1335
  • Huize Kruisvoorde N52.2467 E6.1013
  • IJssel N52.2617 E6.1273
  • Klompenpad N52.2581 E6.1224
  • Kunst langs de IJssel N52.2586 E6.1273
  • Landgoed Hunderen N52.2503 E6.1099
  • Lazaruskolken N52.2373 E6.1409
  • Restaurant IJsselhotel N52.2508 E6.1507
  • Restaurant Het Diekhuus N52.2599 E6.1265
  • Stads- of Bolswerksweiden N52.2387 E6.1487
  • Start/finish/parkeerplaats N52.2364 E6.1054
  • Twello N52.2370 E6.1032

 
  20-04-2015 : Marja

Het was een mooie wandeling maar een deel is niet meer te lopen vanaf de tweede brug over de IJssel (naar Deventer) kun je niet meer door de uiterwaarden omdat er een gat in de rivierdijk is gemaakt dus het pad loopt dood. Het beste kun je bij de tweede Ijsselbrug het fietspad over de dijk volgen.
09-05-2013 : Rob & Aartje de Joode

Wij hebben vandaag, Hemelvaartsdag 2013 (09-05-2013), deze GPS-tocht gedaan. Een mooi en afwisselend parkoers. Het lusje van Tuylermarkerpad hebben we er niet bijgedaan, aangezien we het hele pad enkele weken geleden hebben gedaan. De Ossenwaard mochten we NIET in vanwege het broedseizoen, maar in plaats daarvan hebben we de route onderdijks voortgezet en dat is een mooi alternatief. Deze tocht is een aanrader....