Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  De Franse Put

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Een verrassende wandeling rond de pyramide van Austerlitz. Verrassend omdat een militair oefenterrein onze uitgezette route onmogelijk maakte. In eerste instantie hebben we geprobeerd om rond het terrein te komen. Maar toen dat niet ging zijn we op de bonnefooi door de bossen gaan dwalen. En dat is niet tegengevallen. Onderweg kwamen we een prachtige natuur tegen.

Door de matige zomer van 2011 zagen we al volop paddenstoelen staan. Maar ook de hei stond mooi in bloei.

Natuurlijk was het hoogtepunt het bezoekje aan de pyramide zelf. Gelukkig is er onlangs een trap aangelegd waarmee u zonder problemen naar boven kunt. Boven kunt u genieten van het uitzicht, ondersteund door een hele serie informatieborden. We hadden hier 200 jaar geleden wel eens willen staan.


Routebeschrijving

Een GPS route van 17 km bij de Franse Put in de buurt van de pyramide van Austerlitz.
Van deze wandeling zijn verkortingen van 15/9/7 km beschikbaar.
Ook is er een WPT-RTE route beschikbaar.
De route is goed begaanbaar en gaat bijna geheel over verharde wegen.
Als u de route met de klok meeloopt komt u de pyramide aan het einde van de wandeling tegen.
Als u de route andersom loopt start u met de pyramide en kunt u ook even gebruik maken van het terras van hotel de pyramide.
De overige horeca komt u tegen in Austerlitz.

  De kenmerken
  startpunt Austerlitz, Parkeerplaats Franse Hut
  positie Utrecht, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.094039 E5.325937
  afstanden 17.0 km, 15 km, 9 km, 7 km,
  type Bos/Cultuur/Hei/Landgoed
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 22-08-2011

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlWe moesten naar een verjaardag in het midden van het land. Het zou mooi zonnig weer worden en we hadden tijd voor een wandeling, maar nauwelijks tijd om een route uit te zetten. Dus snel iets in elkaar gezet. En dat merk je onderweg.

Uiteindelijk hebben we een heel andere route gelopen, gedwongen door een militair oefenterrein die niet erg duidelijk op de digitale kaart aangegeven was maar wel de uitgezette wandeling onmogelijk maakte.

Uiteindelijk bleek het allemaal mee te vallen, hebben we een leuke boswandeling gemaakt en ook de nodige cultuur kunnen opsnuiven. Natuurlijk beginnen we met het lezen van het eerste informatiebord. We komen er nog veel meer tegen.

GPSwalking.nlErfenis uit de ijstijd
De Utrechtse Heuvelrug is 150.000 jaar geleden ontstaan door dikke lagen zand en grind die met de ijsmassa uit het noorden werden meegevoerd. In de ijstijd daarna was de bodem permanent bevroren en kreeg begroeiing hier geen kans. Maar in de loop der eeuwen raakten de arme zandgronden hoe langer hoe meer begroeid. Door landbouwactiviteiten en begrazing maakte veel bos echter plaats voor heidevelden, die later op hun beurt weer werden bebost.

GPSwalking.nlEen Frans verleden
In 1804 lag hier een uitgestrekte heidevlakte, waar Franse legertroepen zich vestigden om oefeningen te houden. Bepaalde plekken in boswachterij Austerlitz, maar vooral veel namen en de piramide herinneren nog aan die tijd.

De aarden piramide met obelisk (totaal 28,5 meter hoog) is door de Franse soldaten in hun vrije uurtjes gebouwd als eerbetoon aan Napoleon. De naam Austerlitz komt van het gelijknamige stadje in het huidige Tjechië. Napoleon versloeg er de Oostenrijkers en Russen op destijds Oostenrijks grondgebied.

GPSwalking.nlVariatie voorop
Na 1813 werd de heide particulier terrein. Op de twee landgoederen Austerlitz en Wallenberg plantte men bos om te oogsten. Toen het gebied in verval raakte, kwam het in 1939 in bezit van Staatsbosbeheer. Er werd opnieuw en op grotere schaal bos aangelegd dat in de grote behoefte aan hout voorzag.

Zo'n productiebos is vrij eentonig, het beheer is dan ook al jaren gericht op meer variatie in soort en leeftijd van de bomen. Dat maakt een bos ook veel sterker. Naaldbomen als douglas, die onder meer bestemd zijn voor de kap, worden afgewisseld met loofbomen als berk, beuk en eik. Samen met struiken, heidevelden, zandvlaktes, weides en water vormen ze een natuurlijk en afwisselend landschap dat ook verschillende diersoorten trekt.

GPSwalking.nlPopulair bij mens en dier
Veel dieren houden van de afwisseling van bos en veld, zoals buizerd, vos en ree. Zangvogels en kleine zoogdieren zoeken de beschutting van de bossen. Geen wonder dat de bosuil hier opvallend veel voorkomt. Met al die muizen en vogeltjes is er genoeg voedsel en hun nestas vaak al gemaakt door de spechten. Ook de boommarter voelt zich hier thuis. Het is een alleseter die zich helaas zelden laat zien.

Dit afwisselende gebied met prachtige buitenplaatsen en historische plekken is ook voor u als bezoeker heel aantrekkelijk. U kunt hier mountainbiken en fietsen of als wandelaar eens een gps-route nemen. Allerlei informatie is verkrijgbaar bij de VVV in Driebergen of Zeist
.

GPSwalking.nlZoals gezegd gingen we enthousiast op pad, maar als snel liepen we tegen een bord aan. We hebben dit bord een paar keer gelezen. Mag je hier nu wel of niet komen als er geen rode vlaggen zichtbaar zijn. Het blijkt toch verboden terrein. We verleggen onze koers.

Leusderhei/militair oefenterrein
In de verte ligt de Leusderhei, sinds 1887 een afgesloten militaire oefengebied. De centrale ligging tussen de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie maakte dit heidegebied destijds bij uitstek geschikt als een oefengebied van het nieuwe, mobiele veldleger. Na 1950 werd de Leusderhei het oefendomein van tanks. Een circuit van zandbanen doorsnijdt nu het gebied, dat juist door haar lange militaire functie het open heide karakter goed heeft bewaard.

GPSwalking.nlWat verderop komen we nog meer hekwerk tegen. Er zal hier wel een kazerne zijn. Fout, het blijkt het Militair Luchtvaart museum te zijn. Helaas hebben we vandaag geen tijd voor een bezoekje.

Militaire Luchtvaart Museum
In het Militaire Luchtvaart Museum komt u meer te weten over de militaire luchtvaart van Nederland en het fenomeen vliegen. De vliegtuigen, helikopters, objecten en historisch materiaal tonen samen het historisch erfgoed van de militaire luchtvaart van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, de Marineluchtvaartdienst en bovenal de Koninklijke Luchtmacht.

GPSwalking.nlMidden in de bossen, op een plaats waar je het eigenlijk niet van verwacht komen we een paalkampeerterrein tegen.

Paalkampeerterrein
Een paalkampeerterrein is een door Staatsbosbeheer geëxploiteerd kampeerterreintje, bestemd voor wandel- en fietskampeerders. De voorzieningen zijn minimaal en bestaan slechts uit een pomp (geen drinkwater). In een straal van 10 meter rond die pomp mag men gedurende 72 uur een tent opzetten.

Er is geen beheerder en het gebruik is gratis. Paalkampeerterreinen zijn vaak slechts per fiets of te voet bereikbaar, en bevinden zich meestal aan of nabij een lange-afstand-wandelpad of -fietspad. Er zijn 31 paalkampeerterreinen. Een overzicht van paalkampeerterreinen is te vinden op de website van Staatsbosbeheer.

We slingeren verder door de zeer rustige bossen. Soms zien we in de verte een paar andere wandelaars. Maar rust is hier genoeg te vinden. Dan komen we op een kruispunt van bospaden.

GPSwalking.nlDe Wallenberg
Vanaf 1797 zette de Fransman Jean Maurice d'Amblé de onvruchtbare heide hier om in landbouwgronden. Zijn woning die op deze plaats stond en de ontginning noemde hij Wallenberg. Ze waren genoemd naar de opgeworpen aarden wallen en het naburige gehucht Den Berg, nu Soesterberg.

In 1804-1805 betrok hij mest van het nabijgelegen Frans-Bataafse ieger. Hij leverde ook hout voor de keukens en de verwarmingen van de militairen.

GPSwalking.nlHalverwege augustus is de hei volop in bloei. We genieten van alle paarse vergezichten die we onderweg zien.

De Baggelweg
200 jaar geleden was hier een grote heidevlakte. Een belangrijke weg was de vijftig meter achter dit bord lopende, mogelijk prehistorische, Oude Woudenbergsezandweg. U staat op een met veldkeien bestraat pad, die nu deels onder het zand liggen. Aangelegd eerste kwart van de 20e eeuw, met de grootste stenen uit grintgaten. Baggel is een verbastering van 'biggel': grof grint.

GPSwalking.nlWe komen in een stukje bos met veel paddenstoelen en zwammen. Vooral de tonderzwammen trekken onze aandacht. Eén boom staat er vol mee. Al lang geleden is een stuk afgebroken en op de grond gevallen. De tonderzwam is toen anders gaan groeien wat goed te zien is aan de bruine banen die in 2 richtingen lopen. Grappig.

Zo bekijken we alles wat we tegenkomen. En dat maakt het wandelen ook zo interessant. Je komt veel tegen.

Na dit stukje bos besluiten we om richting Austerlitz af te buigen. We hebben zin in een kopje koffie. En we verwachten in Austerlitz verschillende gezellige terrasjes. Dat blijkt even later tegen te vallen. Maar er is gelukkig een terras bij een cafetaria waar je een lekker kopje koffie kunt krijgen. De kaart laat zien dat je hier ook een prima lunch kunt krijgen. We bestellen een kopje koffie Austerlitz. Dat is koffie met softijs. En het smaakte prima.

GPSwalking.nlStad Austerlitz
Toen Lodewijk door zijn broer Napoleon in 1806 benoemd werd tot koning van ons land, waren generaal Marmont en zijn soldaten al vertrokken. Lodewijk hoopte toch dat het kamp tot een echte nederzetting zou uitgroeien en gaf het de naam Austerlitz: ter herinnering aan de slag die zijn grote broer in december 1805 bij het Tsjechische Austerlitz gewonnen had. Zo kreeg de Pyramide van Marmont, tot zijn grote ergernis, de naam 'Pyramide van Austerlitz'.

Het dorp Austerlitz is niets bezonders, dus lopen we weer snel de bossen in. Op naar de pyramide, maar dan wel met een omweg.

GPSwalking.nlOnderweg schrikken we als er opeen een slang voor onze voeten wegschiet. Gelukkig blijft het een ongevaarlijke hazelworm te zijn.

De hazelworm
De hazelworm (Anguis fragilis) is een hagedis uit de familie hazelwormen (Anguidae).
De hazelworm heeft een grote verspreiding binnen Europa en is een van de meest voorkomende reptielen. De hagedis komt onder andere voor in België en Nederland. De hazelworm is een bodembewoner die een verborgen leven leidt tussen de bladeren en takken in de strooisellaag. Op het menu staan kleine ongewervelden, voornamelijk regenwormen en naaktslakken.

De hazelworm is doorgaans bruin van kleur en bereikt een lichaamslengte van ongeveer 45 centimeter. Jongere dieren zijn lichter van kleur en hebben donkere lengtestrepen, oudere exemplaren zijn soms gevlekt.

GPSwalking.nlNet als andere soorten uit de familie hazelwormen lijkt de hazelworm meer op een slang dan op een typische hagedis. Het lichaam draagt geen poten en is langwerpig en cilindrisch van vorm. Door de gewoonte vaak de tong uit te steken wordt de gelijkenis met een slang nog eens versterkt. Belangrijke verschillen tussen een hazelworm en een slang zijn de relatief stijve voortbeweging, de tong die niet sterk gevorkt is en de beweegbare oogleden van de hazelworm. Net als andere Europese hagedissen is de hazelworm volkomen ongevaarlijk en bovendien erg schuw, bij verstoring vlucht het dier snel weg.

De hazelworm is eierlevendbarend, de jongen komen in een dun vliesje ter wereld maar gaan direct hun eigen weg. De hagedis kan in vergelijking met andere reptielen erg oud worden maar heeft ook vele vijanden. Dieren die op de hazelworm jagen zijn onder andere vogels, zoogdieren en andere reptielen.

GPSwalking.nlJaren geleden waren we hier ook al eens met toen nog kleine kinderen. De pyramide was afgesloten en we mochten alleen naar boven kijken.

Dat is nu anders. Je moet wel entree (€2,50 voor volwassenen) betalen, maar dan mag je de 80 treden naar boven nemen voor een prachtig uitzicht en zeer veel informatie.

Pyramide van Austerlitz getroffen door noodweer
De Pyramide van Austerlitz is gewoon open en te beklimmen. Er is geen gevaar voor de bezoekers.

GPSwalking.nlHet noodweer dat in week van 11 juli 2011 over Nederland en de provincie Utrecht trok, heeft ook de Pyramide van Austerlitz getroffen. De zware regenval heeft ertoe geleid dat het monument het aan de noordwestkant zwaar te verduren heeft gehad. De Pyramide is aan deze kant zo verzadigd geraakt door het vele water dat er een verzakking en scheuren zijn ontstaan. Op dit moment wordt er gewerkt om de schade aan hét icoon uit de Franse Tijd (1795-1813) te herstellen.

Pyramide op de heidevlakte
Hoe anders de omgeving er vroeger uitzag blijkt uit een reisgids uit 1836: "..ontdekt het oog een- en andermaal in de wijde verte, eene pijramidaalvormige hoogte, die daar temidden der heidevlakte tusschen Zeist en Woudenberg eenzaam boven de landstreek verrijst'

GPSwalking.nlBaken en Belvédère
Gelegen op een hoog punt op de Heuvelrug (49.6 meter +NAP) was de Pyramide zowel een landmark als een uitzichtspunt midden in het land. In de beginjaren liep een pad vanaf de entree rechtstreeks naar het kamp van Marmont.

Vanaf de omloop kon de Engelse vijand, die via de Zuiderzee werd verwacht, goed in de gaten worden gehouden. Een tijd lang heeft de Pyramide nog gediend als brandweertoren. Hiertoe kreeg de stenen obelisk in 1948 een nieuwe bronzen top met uitkijkraampjes.

GPSwalking.nlSeinpaal op de Pyramide
In 1890 was er van de Pyramide niet veel meer over dan een heuvel. Een reisgids uit die tijd schrijft: "Rondom de kegelvormige hoogte loopt een slingerend voetpad naar den top, die begroeid is met eenige berken, wier blaadjes immer ritselen. Bovendien staat hier een seinpaal, die dient om bij manoeuvres van het leger uit het nabijgelegen kamp van Zeist, seinen te geven".

Wallenburg en de Kozakkenput
Verscholen in het bos liggen nog meer overblijfsels uit de Franse Tijd. Wallenburg was een vroege heide-ontginning, waar de Fransman Jean Maurice Damblé tussen 1797 en 1816 rogge verbouwde.

GPSwalking.nlDe naam is afgeleid van de walletjes die nog goed te zien zijn in het bos. De Kozakkenput is in 1813 gegraven door Russiscne Kozakken als drinkplaats voor hun paarden, waar zij ook kampeerden. Zij hadden Utrecht op 28 november 1813 bevrijd, maar moesten de stad verlaten vanwege hun vreeswekkend uiterlijk.

Franse tijd
De periode 1795-1813 wordt de Franse Tijd genoemd. Het is het begin geweest van ons land als moderne staat. Wat we nu heel gewoon vinden was toen revolutionair nieuw. Zo kregen we een grondwet (1798), een centrale regering, er kwam scheiding tussen kerk en staat, gelijkberechtiging, algemeen kiesrecht (maar: alleen voor mannen!) en ook belasting naar draagkracht. Heel belangrijk was de invoering van de burgerlijke stand in 1811. Sindsdien moest iedere Nederlander met een achternaam ingeschreven staan. Deze administratie was vooral bedoeld voor militaire dienstplicht die tot 1996 heeft bestaan.

GPSwalking.nlLodewijk Napoleon
Lodewijk Napoleon was de eerste koning van ons land, dat tussen 1806 en 1810 het Koninkrijk Holland heette. Met zijn poging Nederlands te spreken maakte hij zich als 'konijn van Olland' geliefd. Er kwam een nationale munt (Rijksmunt te Utrecht) en Amsterdam werd hoofdstad (1808). Hier stichtte hij de voorloper van het Rijksmuseum. Door mee te helpen bij rampbestrijding en slachtofferhulp maakte hij het koningsschap tot samenbindend symbool. Mede omdat hij de opdrachten van Napoleon niet altijd opvolgde werd hij steeds populairder, totdat zijn broer hem dwong af te treden.

GPSwalking.nlCamp d'Utrecht
"Kamp van Utrecht", zo noemde de Franse generaal Marmont zijn tentenkamp van drie kilometer lengte! Hier was in 1804-1805 een leger van 18.000 Franse en Bataafse (= Hollandse) soldaten samengebracht om te oefenen voor een invasie van Engeland.

De uitgestrekte heidevlakte was een prima oefenterrein. Duizenden bezoekers kwamen af op de grootse manoeuvres van het leger, op de plaats waar nu alle maal bomen staan.

Kaarten en het kadaster
Tussen 1812 en 1831 werd heel Nederland voor de nieuw in te voeren belastingheffing nauwkeurig opgemeten. Alle gebouwen en percelen kwamen op kadastrale kaarten te staan, met daarbij een register van eigenaren. Men begon ook veel betrouwbaardere topografische kaarten te maken. Voor de kartering in het veld werd in 1802 een nieuw drie-hoeksmeetnet opgezet. De Onze Lieve Vrouwetoren van Amersfoort werd als centraal meetpunt van dit landelijke netwerk gekozen.

GPSwalking.nlMaten en gewichten
Een belangrijke vernieuwing die de Fransen hebben ingevoerd was die van het maatstelsel. Basiseenheid werd de meter die in Frankrijkin 1799 was vastgelegd. De liter werd tot inhoudsmaat en de kilogram (1 liter water bij 0 graden Celcius) gewichtsmaat. Alles onderverdeeld volgens het tientallig stelsel. Het duurde nog vele jaren voordat iedereen aan de nieuwe maten gewend was. Engeland, dat nooit door Napoleon veroverd is, gebruikt dit decimale, metrieke stelsel nog steeds niet.

GPSwalking.nlDe eeuwige Pyramide
Het vreemde idee om op de heide een aarden piramide met een obelisk op te richten kwam van generaal ISAarmont. Inspiratie haalde hij uit Egypte, waar hij tijdens een veldslag in 1798 de piramide van Gizeh had bewonderd. Kort na de voltooiing in 1804 schreef Marmont aan Napoleon dat hij plannen had om het aarden monument geheel in baksteen te bekleden om zo het geheel meer duurzaam te maken. Ook de houten obelisk zou hij gaan vervangen voor een groot bronzen standbeeld van de keizer.

Maten van de Pyramide

De oorspronkelijke maten van de Pyramide zijn ons goed bekend. Het aardlichaam was 23 meter hoog, de omtrek bedroeg 4 keer 48 meter en de hellingshoek was 45 graden. Bovenop stond een 13 meter hoge houten obelisk. Deze obelisk werd al in 1808 afgebroken. In 1894 kreeg de Pyramide haar huidige stenen obelisk. Boven een twee meter hoog basement met dubbele hellingbaan waren er veertig treden van heidezoden. Rondom de Pyramide is de droge gracht met een diameter van 90 meter weer uitgegraven.

De Slag bij Austerlitz
Op 2 december 1805 vond bij het stadje Austerlitz in wat nu Tsjechië is de zogenaamde Driekeizersslag plaats, volgens kenners Napoleons geniaalste overwinning. Napoleon won daar van Keizer Franz II van Oostenrijk en Tsaar Alexander l van Rusland, ofschoon hij in de minderheid was.

GPSwalking.nlEr vielen de dag meer dan vijftienduizend doden en in de weken er na bezweken nog eens duizenden aan hun verwondingen.Ter nagedachtenis aan hen is op het slagveld in 1912 een vredes-monument opgericht.

Grebbelinie
Op nog geen acht kilometer naar het oosten ligt de Grebbelinie, een waterlinie die vanaf 1745 is aangelegd tussen Spakenburg en Rhenen. De Fransen gingen deze linie in 1795 versterken tegen een mogelijke aanval van de Pruisen. Tussen 1799 en 1806 werden nieuwe voorposten aangelegd, zoals De Engelaar en het Fort Daatselaar. Bij de slag van Jena in 1806 is het Pruisische leger in de pan gehakt en was de Grebbelinie niet meer nodig.

We hebben in korte tijd weer veel geleerd. En wij niet niet alleen. Het is intussen druk geworden. Veel ouders met kinderen beklimmen de trappen en de kinderen even later ook de balustrade terwijl pa of ma snel een been vast grijpt. Op de weg naar de auto komen we langs een restaurant met speeltuin. Een prima plek om even uit te blazen. Maar voor ons wacht een verjaardag.

GPSwalking.nlUitspanning en speeltuin
Zes jaar na de aanleg van de weg tussen Zeist en Woudenberg, kwam er in 1836 een eerste herberg voor bezoekers van de Pyramide. Deze werd in 1876 verbouwd tot een nieuw, wit logement in neogotische stijl. In 1889 is het koetshuis gebouwd. Hierin is nu het bezoekerscentrum voor de Franse Tijd gevestigd. Het 'Hotel de Pyramide' kreeg in 1927 een grote uitbouw, een terras met lindebomen en een speeltuin. De uitspanning is nog steeds een geliefd oord voor schoolreisjes.

Ondanks dat deze wandeling ons op andere plaatsen bracht dan we van te voren uitgedacht hadden hebben we toch genoten van het mooie bos rond de pyramide van Austerlitz. Maar ook het stukje cultuur die we zo meegepikt hebben was de moeite meer dan waard.

En we hebben een mooi hoogteverschil overwonnen, en dat midden in Nederland. Het laagste punt van deze wandeling ligt op ongeveer 10 meter terwijl het hoogste punt op bijna 70 meter. Zodoende is het hoogteverschil een kleine 60 meter.

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Austerlitz N52.0792 E5.3169
  • Baggelweg N52.0925 E5.3121
  • Cafetaria N52.0792 E5.3129
  • De Franse Put N52.0898 E5.3330
  • De Wallenberg N52.1026 E5.3053
  • Hazenbosch N52.1071 E5.3048
  • Militair Oefenterrein N52.1066 E5.3266
  • Miltaire Luchtvaart Museum N52.1118 E5.2970
  • Paal kampeerterrein N52.1065 E5.3003
  • Piramide van Austerlitz N52.0904 E5.3427
  • Restaurant/speeltuin N52.0877 E5.3381
  • Start/finish/parkeerplaats N52.0879 E5.3306

 
  08-03-2012 : The Doggyman

Geachte honden bezitters. Ik zie dat er vermeld staat dat de honden aangelijnd moeten zijn, dit is echter onjuist. Het hele gebied De Franse Put is een los loopgebied voor honden. Let wel op, het geld alleen voor dit gebied, en niet het gebied aan de kant van de Piramide. Deze gebieden grenzen aan elkaar bij de parkeerplaats van De Franse Put. Maar het is wel de moeite waard,om er eens een mooie boswandeling te maken. Met vriendelijke groet, The Doggyman