Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Belabre

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Zomervakantie 2012 waren we te gast bij B&B / mini-camping Art de Vivre in de Brenne in Frankrijk. Een gezellige en enigzins Bourgondisch plek om de Brenne te verkennen. Vogelaar en natuurgids Geert Engels weet de mooiste plekjes te vinden, kan uren over zijn gebied vertellen en trekt er regelmatig als gids met zijn gasten op uit. Wil je liever tot rust komen dan ben je welkom bij zijn vrouw Annette die heerlijk kan masseren. Verder kun je genieten van een heerlijk ontbijt en regelmatig van een gezellig 5-gangen diner. Nieuwsgierig? Kijk dan eens op de website http://www.artdevivre-belabre.com.

De Fransen noemen La Brenne "Le mystérieux Pays des Milles Etangs".... het mysterieuze land van de duizend meren. In de middeleeuwen begonnen monniken met de aanleg van meren voor de irrigatie van landbouwgronden en het kweken van vis. En de natuur deed de rest. Het resultaat: een mozaïek van ruim 4000 meren en meertjes, moerassen, bossen, weilanden, heidevelden en houtwallen in het hart van Frankrijk. Er komen meer dan 40 orchideeën voor, honderdvijftig soorten broedvogels en honderdtien andere soorten trekvogels. In en rond de meertjes komen boomkikker, moerasschildpad en diverse soorten slangen voor. Extensief beheerde graslanden zijn botanische schatkamers (40 soorten orchideeën) en bevatten een rijke libellen-, sprinkhanen- en vlinderfauna.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 11 km ten zuiden van Belabre.
Er is geen verkorting van deze wandeling beschikbaar.
Wel is er een WPT-RTE route beschikbaar.
De route is goed begaanbaar, maar wandelschoenen zijn aan te bevelen.
Onderweg komt u geen horeca tegen. Wel is er een horecagelegenheid in Belabre.


 

  De kenmerken
  startpunt Belabre, parkeerplaats bij de L`Anglin
  positie Indre, Frankrijk. Coördinaten: N46.539124 E1.166371
  afstanden 11.0 km,
  type Bos/Cultuur/Dorp/Open landschap/Vergezicht
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Op korte afstand van start
  Datum wandeling 27-08-2012

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlWe brengen onze zomervakantie 2012 door op de kleine mini-camping van B&B Art de Vivre in Belabre (Frankrijk). Een aanrader als u eens de Brenne wil gaan verkennen. Lees ook ons sfeerverslag van deze vakantie.

Bélâbre ligt ten zuiden van onze campingplaats. Een rustig klein dorpje waar we regelmatig naar de kleinste bakker van Frankrijk rijden voor een flink stokbrood. Als er 2 man in de winkel staan mag de rest op de stoep wachten.

Omdat de meeste meren/visvijvers ten noorden van ons liggen gaan we doorgaans naar boven om te wandelen.

Toch is het ook leuk om een ander landschap te verkennen. Met de achtergrond die we van Geert krijgen leren we het één en ander van deze omgeving.

GPSwalking.nlBélâbre
Bélâbre is een gemeente in het zuidelijke deel van de Brenne. Deze maakt onderdeel uit van de landstreek (= voormalige provincie) Berry. De gemeente bestaat uit de volgende dorpjes: Bélâbre, Jovard, La Forge en Nesmes (en daarnaast nog een aantal gehuchten). De laatste 3 dorpjes zijn in de 19de eeuw aan de gemeente Bélâbre toegevoegd. Bélâbre is eveneens het hoofdplaatsje van het Kanton.

Tegenwoordig zijn Kantons niet meer in gebruik. Nu bestaat er enkel nog het VVV (Syndicat d’Initiative) met het oude Kanton als werkgebied. De gemeente wordt doorsneden door het riviertje de Anglin. In La Forge stroomt de Allemette in de Anglin.

GPSwalking.nlLangs beide riviertjes waren in het verleden een 5-tal watermolens die niet alleen gebruikt werden voor het malen van graan maar vooral voor het aandrijven van de blaasbalgen en de grote hamers van de hoogovens, als papiermolen maar ook voor het looien van het leer. Helaas zijn er nog enkel wat restanten van de gebouwen en de stuwen (barrage) van over.

Bélâbre wordt voor het eerst genoemd in een brief uit 1372 waarin Koning Charles de 5de het bezit (burggraafschap) schenkt aan een van zijn ridders en vriend de Pocquières. In deze periode lag de grens tussen Brittannia en Frankrijk in deze omgeving en het fort “Bel Arbre” was van het hertogdom Guyenne dat aan de Plantagenets (het Engelse koningshuis) toehoorde. Gedurende zijn regeerperiode heroverde Charles bijna al het Engelse grondgebied in Frankrijk weer en verviel het bezit van de Plantagenets in zijn handen. Het burggraafschap “Bélâbre” is in de loop van volgende eeuwen regelmatig van eigenaar veranderd. De ene adellijke familie volgde de andere op.

GPSwalking.nlIn 1648 koopt Jacques Lecoigneux het bezit waarvan men toen aannam dat het uit de 10de of 11de eeuw stamde. Hij was een nazaat van een Parijse tinnengieter die zich zelf en later zijn zoon en kleinzoon omhoog gewerkt hadden tot raadgevers van de koning. Ook het gebied er om heen kwam in het bezit van de bruggraaf.

In 1650 wordt hij de eerste Markies van Bélâbre. Hij heeft er niet lang van kunnen genieten want hij stierf al in 1652. Zijn vrouw Éléonore de Chaumont laat het oude kasteel afbreken en het nieuwe bouwen (stijl Mansart, met Mansardedak, ook wel genaamd Franse kap) op een aangelegd eiland in de Anglin. Rond het kasteel wordt een groot park (Le Parc) aangelegd waarin ook een orangerie. Voordat deze laatste gerealiseerd konden worden moest het kerkhof verplaatst, de weg naar Prissac verlegd en vele huizen en een watermolen werden opgekocht en opgeruimd.

GPSwalking.nlDe familie Lecoigneux verwierf vele eigendommen in de omgeving en is eigenaar tot de Franse revolutie (1795). De familie is erg belangrijk voor ontwikkeling van de industrie in de omgeving (zie o.a. La Forge). Tijdens de Franse revolutie – die de feodale rechten in Frankrijk afschaft – vlucht de familie naar het buitenland. Na de revolutie keren zij weer terug en nemen het kasteel weer in bezit evenals de gronden. Zij blijven erg belangrijk voor de werkgelegenheid in de omgeving. In 1891, met de dood van de laatste Markies van Bélâbre eindigt de stamreeks van de Lecoigneux. Het kasteel is 1926 afgebroken. De restanten, wat muren en ondergrondse ruimten, zijn nog aanwezig.

In de omgeving van het dorp zijn nog enkele kasteeltjes/landhuizen: Château de Puyrajoux, du Tardet, des Coteaux. Allen zijn van totaal verschillende bouwstijlen en nog steeds in goede staat en bewoond.

GPSwalking.nlLe Vieux Pont (de oude brug) die helemaal van eikenhout was opgetrokken, is waarschijnlijk gebouwd aan het einde van de 16de eeuw, maar voor het eerst beschreven in 1792 omdat hij toen deels vernietigd werd door hoog water. De brug verbond Bélâbre met de andere oever van de Anglin en opende de weg naar het zuiden.

In de 19de eeuw zijn vele houten delen van de brug vervangen door steen. Bij de restauratie in 1951 zijn de laatste houten delen vervangen door beton. Honderd meter stroomafwaarts ligt de nieuwe, stenen brug (le Pont Neuf). Deze is in 1867 gerealiseerd en ingezegend op 21 mei door curé/pastoor Défausse). Tussen beide bruggen in is nu in de zomermaanden een zwemvijver.

GPSwalking.nlOp het plein (place de l’église) staat de kerk die gewijd aan de Heilige Blasius. De kerk is gebouwd tussen 1851 en 1853. Op het pleintje staan eveneens de gedenktekens voor de slachtoffers van de 1ste (la grande guerre) en 2de wereldoorlog. Net als in Oradour sur Glane zijn in Bélâbre alle inwoners in de nadagen van de oorlog bijeengedreven door de Duitse soldaten. De vooruitzichten voor de inwoners waren slecht maar gelukkig heeft de lokale huisarts weten te voorkomen dat er eveneens een massamoord plaatsvond. Bij de kerk staat een gedenkteken ter nagedachtenis en dank.

GPSwalking.nlOp een eiland in de Anglin ligt een tombe/monument dat gewijd is aan de Heilige Greluchon. Vrouwen die kinderen wilden kwamen er voorheen baden in de hoop dat snel zwanger zouden worden.

Vanaf de “Nieuwe brug” zie je stroomafwaarts de restanten van een watermolen. Deze zijn ook te bezoeken van de weg naar Saint Hilaire-sur-Benaize.

Aan de oude weg tussen Puyrajoux en Le Blanc ligt de “Pierre élévé”, een grote rechtopstaande steen die in lang vervlogen tijden waarschijnlijk een heilige plaats is geweest.

GPSwalking.nlNadat we Bélâbre zijn uitgelopen gaan de wandeling tussen glooiende velden. Hier komen we (jammer genoeg) maar een enkele visvijver tegen. Wel is het gebied wat glooiender dan in het noorden van de Brenne. Maar echt klimmen hoeven we niet.

Het is goed te zien dat het de laatste weken erg droog is. Sommige bomen staan al in de herfstkleuren en de bladeren vallen al. Vreemd als het net halverwege augustus is.

We komen net niet in het dorpje Nesmes, maar komen we de twee menhirs/hunebedden tegen.

GPSwalking.nlNesmes
Nesmes ligt 4 km ten Zuidoosten van Bélâbre. Het was tot 1830 een zelfstandige gemeente. Na de Franse revolutie werd het eveneens eigendom van de Markies van Bélâbre.

In deze periode werd de parochie Jovard samen met die van Nesmes onderdeel van de parochie Bélâbre. In 1930 werd Jovard onderdeel van de gemeente Bélâbre.

Het huidige kerkje is gewijd aan de Heilige Fiacrus (patroon van de hoveniers) en stamt uit 1852 en is gebouwd op restanten van een voormalige kerk. Deze stamde al van voor 1092 omdat het toentertijd werd geschonken (en beschreven) aan de Benedictijner monniken van Saint Savin (25 km) door de bisschop van Poitiers. Dit kerkje was gewijd aan Heilige Clemens. Het kerkje is aan de buitenzijde sober, zonder enig ornament. Dat was het gevolg van de armoede in de omgeving.

GPSwalking.nlOp de weg naar Chalais ligt net buiten het dorp een voormalige watermolen.
Ten westen van het dorp liggen een tweetal dolmen (prehistorische begraafplaatsen wat lijkend op kleine hunebedden!).

Het plaatsje La Forge is een klein slapend dorpje. Waar je hoopt op een gezellig klein terrasje in het midden van het dorp is er bijna geen activiteit te bespeuren. We lopen een rondje door dit dorp waarbij we flink naar beneden en flink omhoog moeten.

GPSwalking.nlLa Forge
La Forge ligt tussen Jovard en Nesmes. Het behoorde voorheen tot het grondgebied van de gemeente Jovard. In de 16de eeuw werd hier door de Markies van Bélâbre een hoogoven (forge) gevestigd nabij de watermolen die voorheen een de machinerieën van de papierfabriek aandreef. Deze “moulin de papeterie”, papierfabriek bestond reeds in 1488. In 1534 is de molen omgebouwd zodat deze de gigantische blaasbalgen van de hoogoven en hamers van de gieterij kon aandrijven. De ijzermineralen kwamen uit de omgeving van Liglet (12 km). Op sommige plaatsen bevatte deze zo’n 30% ijzer.

GPSwalking.nlIn Chaillac (10 km verwijderd) is nu nog een groeve waar ijzererts wordt gewonnen. De kalk die men nodig had kwam uit kalkovens van de belendede dorpjes Nesmes (2km) en Mauvieres (8km). Ook houtskool en hout kwam uit de regio. De stenen waaruit de hoogoven zijn/waren opgetrokken kwamen uit Ciron (8 km). Om alles te vervoeren werden muilezels gebruikt. De vervaardigde materialen werden in de grote regio afgezet. Daarbij moeten we denken aan gegoten potten en pannen (gietijzer), maar ook “broodjes” gietijzer die verkocht werden voor het maken van ijzer en staal. Ter plekke werd ook staal gemaakt.

GPSwalking.nlOp hoogtijdagen waren er een 300 mensen die hun inkomsten hadden aan de gieterij/smederij. Naast de arbeiders van de gieterij/smederij waren dat charpentiers (timmerlui, al het draaiende materiaal was immers van hout), charbonniers (houtskoolbranders), tireurs de castine (kalksteenmijnwerkers), muletiers (muildierdrijvers met zo’n 350 muildieren!!), charretiers (voermannen), bucherons (houthakkers), mineurs (mijnwerkers), etc. De houtkoolbranders en de muildierdrijvers waren een apart volk die hun eigen nomadische bestaan hadden en veelal in hutjes in de bossen woonden. Men noemde wildemannen die met evenveel gemak een konijn of een mens doden.

GPSwalking.nlOp 29 januari 1877 zijn de hoogoven en gieterij/smederij gestopt. Nu zijn er nog volop restanten terug te vinden: hoogoven, watermolen, opslagplaatsen voor hout en houtskool, woningen van de arbeiders, woning van de beheerder (régisseur, maître du forge). De molen heeft nog als graanmolen gewerkt tot net voor de 2de wereldoorlog. In 1938 was er activiteit maar in 1947 niet meer.

In Charneuil (2km ten westen van Bélâbre in de gemeente Mauvières) liggen ook nog wat gebouwen die hoorden bij de voormalige Forge de Charneuil, die eveneens bezit was van de Markies van Bélâbre. Daar werden de hoogovenactiviteiten gestopt in 1854 en kwam er een weverij, die eveneens op waterkracht werkte, voor in de plaats.

GPSwalking.nlNet buiten La Forge, richting Bélâbre vind je nog restanten van een oude kalkoven. Deze is echter pas in gebruik genomen nadat de gieterij/smederij buiten werking was gesteld. De kalk die hier geproduceerd werd was bedoeld voor de landbouw in andere streken van Frankrijk. In de Brenne is de grond zo kalkrijk dat het niet nodig is om aan de grond toe te voegen.

Onze lunch eten we in het gehucht Jovard. Alleen op de wereld zitten we in het gras met uitzicht op verlaten gebouwen. Het is wel schilderachtig.

GPSwalking.nlJovard
In het gehucht Jovard (ook geschreven als Jovar of Jauvard) dat 1 km ten Oosten van Bélâbre stroomopwaarts aan de Anglin ligt) zijn resten gevonden van een romeinse verblijfplaats. In de 11de eeuw is het voor het eerst beschreven. Het gehucht bestaat uit een klein pleintje met daaromheen wat oude boerderijen, een romaanse kapel en een herenhuis en wat verderop de oude begraafplaats die nog steeds in gebruik is.

De kapel, die gewijd is aan de Heilige Maagd is gesticht door Benedictijner monniken uit Meobecq (noord Brenne) in de 11de of 12de eeuw. In de kapel staat een lindenhouten beeld van de Heilige Maagd van Jovard uit de 17de eeuw. Door vandalen is het hoofd van het beeld twee maal vernield. Telkens heeft de Heilige Maagd een nieuw hoofd gekregen. In de loop van de eeuwen is de Kapel uitgebreid met een zijkapel en een nieuw voorportaal.

GPSwalking.nlNaast de kapel ligt de priorij waar 3 tot 4 monniken woonden. Vanaf de 14de, 15de eeuw werd Jovard een pelgrimsoord. Nog steeds zijn er mensen die naar hier komen voor hun bedevaart naar de Vrouwe van Jovard op drievuldigheidszondag (zondag na Pinksteren). Op de route van de kapel naar het gehucht Le Magnoux staan een 7-tal kruisen. De bedevaartgangers dien(d)en deze route te lopen en ondertussen wat muntstukjes te strooien. Dit was bedoeld ter bescherming van de nakomelingen van de bedevaartgangers. Tijdens deze bedevaart werd in 19de eeuw een grote kermismarkt gehouden voor alle bezoekers waarbij zelfs het verkeer (karren en koetsen) geregeld diende te worden.

GPSwalking.nlJovard lag voorheen niet in de provincie Berry maar maakte deel uit van de provincie Poitous. Het was een zelfstandige gemeente en ook parochie. Na de Franse revolutie werd Jovard eigendom van de Markies van Bélâbre. In deze periode werd ook de parochie Jovard onderdeel van de parochie Bélâbre en in 1830 verviel de zelfstandigheid en werd Jovard opgenomen in de gemeente Bélâbre.

Naast cultuur, mooie vergezichten en slapende dorpjes komen we ook de nodige vlinders en libellen tegen. Terwijl Brigitte druk bezig is met het ontdekken van deze vlinders ben ik meer gefocussed op de volle bramenstruiken. Die bramen zijn ook wel heel lekker.

Na afloop van de wandeling kan in het centrum van Bélâbre nog een glaasje gedronken worden bij Cafe des Sports. Bij temperaturen van diep in de 30C is dat geen verkeerd idee.

POI's

  • Café Des Sports N46.5511 E1.1586
  • Jovard N46.5473 E1.1722
  • Kruis3 N46.5414 E1.1719
  • Kruis4 N46.5446 E1.1671
  • L'Anglin N46.5491 E1.1562
  • La Forge N46.5366 E1.1784
  • Menhir N46.5266 E1.1753
  • Nesmes N46.5282 E1.1822
  • Oude hoogoven N46.5365 E1.1794
  • Ruine N46.5492 E1.1587
  • Start/finish/parkeerplaats N46.5498 E1.1575

 
  01-07-2016 : Art de Vivre - Bélâbre

Veel van onze gasten raden wij aan deze wandeling te lopen. Ze komen allemaal enthousiast terug. Omdat het landschap zo gevarieerd is en omdat er ook veel geschiedenis voorbij komt.
23-05-2013 : Hans Molenaar

Hebben deze route gelopen en is zeer de moeite waard. Zeer gevarieerd landschap en variatie aan vogels.

Echt een aanrader.