Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Brasschaat Luytenpad

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

We krijgen van het Bureau Toerisme een uitnodiging om een Cultuurwandeling in Brasschaat om te zetten naar een GPS-wandeling. Dat doen we graag. Maar als we deze wandeling bekijken constateren we dat er vele mooie aanvullingen aan toe te voegen zijn. En zo maken we deze Cultuurwandeling, die gaat over de schilder Hendrik Luyten, monumenten, standbeelden onderweg maar ook over enkele kerken, een kapel en een grot. Maar wij vullen vooral een deel aan door rond te zwerven in het park rond het Kasteel; halverwege struinen we door een Speelbos.

Weinig puur natuur deze keer, maar we nemen u mee door het aangelegde groen van het park, het bos en de vele lanen met schitterende huizen, waar Brasschaat zo bekend om is, en die allen liggen verscholen in mooie tuinen. We zien de onderhoudsploegen dan ook overal in de weer. Zo zal het toch een groene wandeling worden. Verscholen tussen dit groen liggen onze parels.
Kom, we parkeren in het park nabij het Centrum en beginnen dit moois met een bezoek aan het kasteel. Een zeer stijlvolle cappuccino in een schitterende ambiance. Kom mee. We gaan door het park…..


Routebeschrijving

GPS wandeling van 11 km bij Brasschaat (B)
Er is een verkorting van 8 km beschikbaar.
De paden zijn zeer goed begaanbaar – veelal verharde weg.
Deze route is geschikt voor scootmobiel.
Er zijn onderweg enkele horecagelegenheden.
Er staan bankjes in het Kasteelpark en in het Speelbos.
Van de wandeling is een GPS Track en een GPS Route aangemaakt.
De wandeling is aangegeven via de Dienst Toerisme. N51 17.480 E4 29.600

  De kenmerken
  startpunt Brasschaat , Miksebaan (43) Parking 4 (geel)
  positie Antwerpse Kempen, België. Co√∂rdinaten: N51.292376 E4.481805
  afstanden 11.0 km, 8 km,
  type Bos/Cultuur/Landgoed
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Ja
  honden Aangelijnd
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 25-09-2012

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlSTART/PARKEREN/FINISH N51 17.394 E4 29.646
Het is rustig op parkeerplaats Parking 4 (geel) bij het Kasteel en biedt voldoende ruimte.
We zijn dan al in het Gemeentepark. Maar de oorspronkelijke route begint op de parkeerplein bij de Kerk, dicht bij het kantoor voor Toerisme. We gaan eerst door het park, langs het kasteel en om de vijver heen terug naar de speeltuin, de dierentuin en de rozentuin. Dan naar het boothuis en de hoge piramidenaald.

GPSwalking.nlBrasschaat N51 17.480 E4 29.600
Brasschaat is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. Brasschaat telt meer dan 37.000 inwoners en is mede bekend door het relatief grote aantal rijke Nederlanders dat zich daar heeft gevestigd.

De geschiedenis van Brasschaat begint al heel vroeg. Waarschijnlijk hadden de Kelten er al nederzettingen. Later werd de Kempen samen met Brasschaat ingenomen door de Romeinen. Na archeologisch onderzoek is gebleken dat de Miksebaan waarschijnlijk vroeger een Romeinse heirbaan was. De Laarse Beek, nu nog de grens met Schoten, was de vanuit de Romeinse tijd daterende grens tussen het bisdom Luik en het bisdom Kamerijk. In 1251 wordt de Mick voor het eerst vermeld en 1269 Breesgata. Brasschaat heeft een rijk militair verleden waar nu nog altijd sporen van zijn te zien: de antitankgracht, het Fort van Brasschaat, het Kamp van Brasschaat, het Klein en het Groot Schietveld, de vele bunkers.

GPSwalking.nlOp 1 mei 1911 werd in Brasschaat het eerste militaire vliegveld van België aangelegd, ook wel bekend als Brasschaat-Polygoon. Op 7 oktober 1944 om 22u sloeg een V-2-bom in te Brasschaat. Dit was de eerste raketaanval op Belgisch grondgebied.
Bron: Wikipedia

Kasteel van Brasschaat N51 17.316 E4 29.867
De geschiedenis van het Kasteel van Brasschaet voert ons terug tot 1600 en tot 3 nederzettingen: de Vagevuurhoeve, de Hemelhoeve en de Helhoeve. De Helhoeve zal het ontstaan geven aan het kasteel van Brasschaet. Rond 1750 wordt deze hoeve omgebouwd tot buitenverblijf.

IGPSwalking.nln 1869 wordt Armand Reusens heer van het Kasteel van Brasschaet. Hij verwierf het domein van zijn vader en diens voorganger Honoré Guyot. Als hij in 1872 burgemeester van Brasschaat wordt, laat hij een prachtig kasteel bouwen, de Helhoeve wordt afgebroken, de hofgracht verdwijnt, akkers en gronden veranderen in een park met bosaanplantingen, dreven, grasvelden en een zeer grote vijver. Hij laat ramen uit China komen en stenen uit Amerika. Er komt een remise, een hovenierswoning en twee boswachterswoningen. Kortom: in die jaren wordt het park geconcipieerd in zijn huidige vorm.

Het kasteel zelf zal in 1897 een eerste maal vergroot worden met twee dwarsvleugels, in 1909 een tweede maal door het bouwen van de grote terrassen aan de achterzijde en de trappen die naar de vijver voeren. Het domein zelf wordt aanzienlijk vergroot. Na zijn overlijden komt het domein in handen van zijn neef Albert-Octave ’t Serclaes de Wommersom.

In 1949 wordt het kasteel door de toenmalige eigenaar verkocht aan de gemeente Brasschaat. Het kasteel is nu als restaurant, terras en feestzalen ingericht tot wel 2000 personen. Maar ook kunnen we genieten van een buitengewoon mooie – echt mooi - kop cappuccino. Tekst overgenomen van http://www.kasteelvb.be.

GPSwalking.nlPark Brasschaat N51 17.273 E4 30.032
Het domein is ontstaan in de 18e eeuw, toen de Helhoeve omgebouwd werd tot een hof van plaisantie. Het lag ongeveer waar zich nu de vijvers met fonteinen vóór het huidige kasteel bevinden. Dit kasteel wordt in 1872 gebouwd.

Het Park is nu 147 ha groot. Armand Reusens stelt het park open voor het grote publiek. In 1949 koopt de Gemeente Brasschaat het kasteel en sinds 1978 wordt het domein voor een deel beheerd door Bos en Groen.

GPSwalking.nlDoor hun toedoen worden er meer dan 41.000 nieuwe bomen aangeplant m.n. inlandse eik, moeraseik, beuk, haagbeuk, es, tamme kastanje, hazelaar, zwarte els, meidoorn, fijnspar, Corsicaanse den en reuzeden. Geen luxe als men bedenkt dat het bomenbestand exemplaren telt van 150 tot 200 jaar oud en sommige nog ouder.

Dit park is bij het grote publiek vooral bekend om zijn sportaccommodatie met voetbalstadion, zwembad, tennisbanen, manege. Weinig Vlaamse gemeenten kunnen bogen op een zo mooi en zo groot park, dat staat vast!  Zie http://www.noordertuin.be/parken-en-tuinen.

Rozentuin N51 17.218 E4 29.692
Na enkele decennia werd besloten de vroegere vogeltuin in het park van Brasschaat te verwijderen en te vervangen door een rozentuin.

GPSwalking.nlDankzij de goede zorgen van Aralia beschikt Brasschaat thans over een bijzonder mooie en intimistische rozentuin. Het bijzonder mooie Engels landschapspark waarin de rozentuin staat is meer dan de moeite waard en geklasseerd als waardevol Vlaams Erfgoed. Vrij te bezoeken het ganse jaar door.

Al slingerend door dit mooie park – we krijgen er niet genoeg van – komen we bij het Boothuis met speeltuin, terras en roeiboten op de vijver. Na een stukje langs het grensriviertje gaan we door de grote lanen naar de Obelisk. Daarna verlaten we het park richting

GPSwalking.nlObelisk 1885 N51 16.970 E4 29.614
Graaf Armand Reusens zal ook twee monumenten in het park laten oprichten: een obelisk en een zuil. De storm die 5 januari 2012 over het park raasde, deed een boom op de obelisk belanden. Het bovenste gedeelte van de obelisk sloeg naar beneden. Daardoor kwam een zinken koffertje vrij met een proces-verbaal van de oprichting. Helaas is het document tot een smurrie vergaan en onleesbaar geworden.

Leeuwenzuil 1841 N51 17.061 E4 29.032
Leeuwenzuil uit 1841 en de Obelisk 1885 werden beide ingevoerd uit Italië door graaf Armand Reusens. Beide werden gebouwd door de Italiaanse beeldhouwer della Casa. Beide zuilen werden geschonken door zijn broer graaf Georges Reusens, ambassadeur van de koning bij de heilige Stoel. De leeuw verwijst naar het wapenschild van de familie Reusens, waarop drie leeuwen worden afgebeeld.

GPSwalking.nlHierna volgen we enkele langs rechte straten door Brasschaat. De plaats staat bekend om de vele mooie en kostbare villa’s. We zullen er enkele zien. Zo ook zien we dat er veel groene lanen zijn aangelegd, ook in de woonwijken. We zien op verscheidene plaatsen dat de plantsoendiensten dit groen goed verzorgen. Op een grote rotonde staat het Eeuwfeestmonument.

Na enige tijd komen we aan in Rustoord. We bekijken nu de voorkant van de kerk, die we later ook aan de achterzijde zullen passeren. Rechts voor de kerk zien we Rusthuis Salvé, een plaats voor 120 bejaarden.

Daarna vervolgen we naar de Brusselse Bossen.

GPSwalking.nlEeuwfeest Monument N51 17.420 E4 28.683
“Brasschaat viert zijn eerste eeuwfeest en roemt op zijn vooruitgang door eendracht in eer en deugd verworven, 31 oogst 1930” zo staat deze tekst op het monument van Simon Goossens. De drie allegorische figuren stellen de vooruitgang, de sport en de hulde voor. Oorspronkelijk was de top verlicht en spoten er 9 boogstralen vanuit het omringende waterbassin omhoog, terwijl er uit de olifantenkoppenwater omlaag stroomde. In 1980 is het monument opgeknapt.
Vooraan in de Frillinglei ligt een gedenksteen voor twee weerstanders die er sneuvelden op 5 december 1944.

GPSwalking.nlKerk Heilige Familie in Rustoord N51 18.095 E4 28.285
In 1911 bouwde Antoon Van den Weyngaert – die ook Mariaburg vorm gaf - temidden van de uitgestrekte gronden die de Bank Antverpia bezat een kerk, het ‘Gesticht Rustoord’ (later ‘Salve’) waaraan de Parochie haar bijnaam te danken heeft, de pastorij, een Hotel ‘Rustoord’ en enkele huizen.

Het kerkplein, met het Heilig Hartbeeld en drie paviljoentjes is omringd met zijn gebouwen. De timpaan boven het kerkportaal toont een neogotische voorstelling van de Heilige Familie, een werk van Louis Jacobin.

De oude wegwijzer Mariaburg herinnert aan het treintje dat beide wijken verbond.
In 1945 is na de inslag van een V-bom de kerk grondig verwoest
‘Rustoord’ kreeg bekendheid door haar Lourdesgrot, die we later zullen zien.

GPSwalking.nlWe gaan nu eerst naar de Kattekensberg.

Hierna vervolgen we naar de achterkant van de kerk, waar iets verder de Lourdesgrot staat in het voormalige park van Sint Jozefkliniek. Bij het atelier van de schilder staat het standbeeld van Hendrik Luyten, waarnaar deze wandeling is vernoemd.

Nog verder zullen we de kapel van Sint-Jozef zien. Daarna sluiten we af bij de Antoniuskerk.

Kattekensberg N51 17.951 E4 28.053
De volledige Kattekensberg is erkend als speelbos. Het aanpalende, 11 hectare grote, gemeentelijke domein Kattekensberg is nagenoeg geheel bebost. De aanwezigheid van zwarte en grove den verraden een verleden van houtwinning. De restanten van deze Kattekensberg vinden hun oorsprong in oude landduinen. De landduinen werden begin vorige eeuw bebost voor de opwaardering van de wijk Mariaburg. De toenmalige eigenaar lokte de stadsmensen naar zijn bouwprojecten door hen te wijzen op de meerwaarde van de mooi aangelegde wandelbossen.

GPSwalking.nlOverwoekerende exoten zoals Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik moeten in de Brusselse Bossen stilaan plaats maken voor inheemse soorten.De ‘Kattekensberg’ is door velen reeds tientallen jaren gekend, als plaats waar jeugdbewegingen en scholen naartoe kwamen om kinderen een plek te geven om te spelen, sinds mei 1980 opengestelde als ‘speelbos’.

Sinds enkele jaren hebben er echter ingrijpende wijzigingen plaatsgevonden in het gebied: een zeer grote en afgesloten hondenweide werd aangelegd en door beheerswerken krijgen inlandse bomen en struiken nieuwe kansen. Naar de toekomst toe zullen er zeker nog aanpassingen gebeuren.

Men sprak als het over Kattekens- en Hondjesberg ging over de Brusselse bossen, omdat het order tot bebossen vanuit Brussel kwam, m.n. onder het Oostenrijkse bewind in de 18e eeuw. Er waren toen meer dan 10 meter hoge heuvelruggen die tot aan de tweede wereldoorlog bewaard bleven. Vandaag de dag heeft de Hondjesberg plaats geruimd voor villabouw en blijft van de Kattekensberg maar een schamel zandheuveltje zichtbaar.
Zie http://www.natuurgidsen-brasschaat.be/kattekens.htm
.

GPSwalking.nlLourdesgrot N51 18.145 E4 28.331

De grot en het park werden door Antverpia aangelegd in 1916. De grot, uitgevoerd in pierre de Meuse stond voorheen in Stabroek. In het park staan nog de Sint-Rochuskapel, kruis- en VII-weeënweg. De Lourdesgrot, die een getrouwe kopie is van de grot in Lourdes, is in 2008 gerestaureerd; 150 jaar na de verschijning van Maria aan Bernadette. Op 11 februari 1858 vond te Lourdes in de Franse Pyreneeën de ontmoeting plaats tussen Onze-Lieve-Vrouw en het eenvoudige jonge meisje Bernadette. Sindsdien is Lourdes de bekende bedevaartplek geworden. Er zijn meer dan 1000 Lourdesgrotten in België.
Rustoord is voorheen een gesticht geweest voor de behandeling van zenuwziekten. Overspannen zieken konden in alle rust herstellen waarbij de Zusters van Sint Vincentius a Paulo van Opwijk de zieken verpleegden.

Met links het kloosterbos en rechts de achterkant van het huidige Rusthuis Salvé – plaats voor 120 bejaarden – gaan we verder.

GPSwalking.nlHendrik Luyten N51 18.017 E4 28.904
Henry Luyten (Roermond 21 mei 1859-Brasschaat 21 januari 1945), kunstschilder. Hij vestigde zich als kunstenaar in Brasschaat bij Antwerpen. In zijn huis, een oude hoeve omgeven door een grote tuin, opende hij rond 1900 zijn schilderschool, het 'Institut des Beaux Arts Henry Luyten'. Hier gaf hij les aan leerlingen uit heel Europa en uit de Verenigde Staten en liet hen schilderen naar de vrije natuur. Zijn eigen waarneming was voor Luyten de basis en inspiratie voor zijn gehele oeuvre.

Henry Luyten studeert, ondermeer bij Charles Verlat, aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Antwerpen en aan de Ecole des Beaux Arts te Parijs. In Luytens vroeger werk valt vooral de verwantschap met het realisme en met de 'plein-air' schilderkunst op. Maar al vlug wordt ook de invloed van de Haagse School merkbaar, vooral in de keuze van de onderwerpen.

In 1900 vestigt Luyten zich te Brasschaat in de hoeve aan de “Leege Caertsche Baan”. Hij bouwt er een groot atelier en bijbehorende gebouwen. Daar wordt zijn schilderschool opgericht en ontstaat zijn “Institut des Beaux-arts”.

GPSwalking.nlAan deze instelling geeft hij les aan een vijftigtal jonge getalenteerde schilders uit heel Europa en de Verenigde Staten.

In de periode vóór de Eerste Wereldoorlog oogst Luyten grote internationale successen: vooral in Duitsland maakt een reeks overzichtstentoonstellingen van zijn werk een jarenlange triomftocht. Hij heeft dan een heel eigen impressionisme ontwikkeld en zijn kunst bereikt een hoogtepunt.

Na de Eerste Weeldoorlog wordt hij enigszins verbannen. Van 1919 tot 1922 verblijft Henry Luyten in Noord-Duitsland, te Worpswede en te Wieck auf dem Darss aan de Oostzee, waar een opmerkelijke serie landschapsstudies ontstaan. Van 1931 tot 1944 werkt hij aan het monumentale 'Gulden Doek van Vlaanderen', een historisch-allegorische voorstelling van de Vlaamse Beweging.

Naast een rasartiest van internationaal formaat is Luyten vooral een sociaal bewogen man. De wantoestanden in de kolenmijnen van de Borinage, de hardheid van het vissersbestaan, weet hij vast te leggen in aangrijpende doeken zoals de 'Werkstaking' en 'Kinderen der Zee'. Sinds juni 1997 prijkt zijn standbeeld, met achter hem het atelier, aan het Hendrik Luytenplein in de wijk Kaart te Brasschaat. Dit standbeeld, gebeeldhouwd door de Brasschaatse beeldhouwer Leo Nelen, kwam er dankzij de inzet van het Archief Henry Luyten vzw en de medewerking van het Gemeentebestuur van Brasschaat.
Een aantal van zijn werken bevinden zich in het museum te Roermond in Nederland, de IJzertoren te Diksmuide en in verscheidene particuliere verzamelingen.

GPSwalking.nlNa zijn overlijden op 21 januari 195 wordt Henry Luyten bijgezet op de begraafplaats van Brasschaat - Centrum.

Oud Gasthuis en Sint Jozefskapel N51 17.759 E4 29.370
Het voormalig Godsgasthuis, thans OCMW-gebouw werd gebouwd in 1896 en 1897. Architect Blomme tekende de plannen voor het hoofdgebouw. Een gedenkplaat in de inkomhal herinnert aan de inhuldiging van het gebouw op 14 juni 1897.

Burgemeester Reusens bleef het godsgasthuis genegen. Hij liet de instelling bij testament een ruime som na en betqaalde voor de bouw van een kapel naast het gasthuis. De erfgenamen traden als bouwheer op voor de Sint Jozefskapel die in 1904 werd voltooid. De gekleurde glasramen in de kapel stellen nog steeds de beschermheiligen voor van de Familie Reusens en haar erfgenamen. Tussen 1904 en 1976 werden bejaarden en zieken verzorgd door de zusters van Sint-Vincentius à Paolo. In het moederhuis zagen generaties Brasschatenaren het licht. Prins Kavelhof, Vesalius en later Klina namen de taken van het godsgasthuis over. Het OCMW bleef in het hoofdgebouw haar kantorenbehouden terwijl de kapel in 1980 omgebouwd werd tot een stemmige tentoonstellingsruimte van het cultuurcentrum

GPSwalking.nlSt.-Antonius Kerk N51 17.407 E4 29.518
Rooms-katholieke parochiekerk in classicistische stijl van Brasschaat, gewijd aan de Heilige Antonius Abt. Die ook de patroonheilige van Brasschaat is.
Parochiekerk St.-Antonius Kerk van Brasschaat-centrum is ontstaan uit de XV kapel toegewijd aan St.Antonius. In 1803 tijdelijk en in 1833 verheven tot zelfstndige parochie. Kapel van 1771, vergroot in 1839 (kruisbeuk en koor), n.o.v. architect F. Berckmans, toren van 1864 en zijbeuken uit 1871 naar plan van E. Gife Gerestaureerd in 1978 n.o.v. architect P. Van Hoenacker.

Laat-classicistische georiënteerde driebeukige kruiskerk met Westertoren. Eenvoudige bakstenen kerk onder leien zadel- en schilddaken en de westgevel afgewerkt met zandsteen. Vierkante toren met drie geledingen onder ingesnoerde naaldspits. Geprofileerde zandstenen rondboogdeur met sleutel. Interieur: bepleisterde en beschilderde kerk, geprofileerde rondbogen op pijlers waartegen pilasters met hoofdgestel: gelede architraaf, fries en gekorniste kroonlijst waarop gedrukt tongewelf met gordelbogen. Sfeervol gemoderniseerde kerk (1978) die door een glazen wand verdeeld wordt in eigenlijke kerk, devotiekapel en ontmoetingsruimte.

GPSwalking.nlIn de kerk zijn schilderijen uit XVII, XVIII en XIX. Heiligenbeelden uit XVI, XVII, XVIII (o.m. processiebeeld van O.-L.-Vrouw uit XVIII c in devotiekapel), XIX en XX te zien. Het Hoofdaltaar, preekstoel, biechtstoelen en koorgestoelte uit XIX. Orgel is van 1870 door H. Vermeersch.

Op het plein zien we een buitengewoon mooi Christusbeeld en achter de kerk staat de gele Oude Pastorie, nu in gebruik als restaurant.

Zo keen we terug naar het park, waar we nog kunnen nagenieten van deze wandeling. Ondanks dat we veel door de bebouwde gebieden van Brasschaat wandelen, zal deze wandeling nooit vervelen.

Startpunt 

START/PARKEREN/FINISH     Miksebaan (43) Parking 4 (geel) Brasschaat   N51 17.394 E4 29.646

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Boothuis N51.2835 E4.4973
  • Brasschaat N51.2913 E4.4933
  • Dierenpark N51.2875 E4.4932
  • Eeuwfeest Monument N51.2903 E4.4780
  • Hemelhoeve N51.2856 E4.4920
  • Hendrik Luyten N51.3002 E4.4817
  • Hovenierswoning N51.2877 E4.4947
  • Kasteel van Brasschaat N51.2885 E4.4977
  • Kattekensberg N51.2991 E4.4675
  • Kerk Heilige Familie in Rustoord N51.3015 E4.4714
  • Leeuwenzuil 1841 N51.2843 E4.4838
  • Louis de Winter stadion N51.2855 E4.4942
  • Lourdesgrot N51.3024 E4.4721
  • Obelisk 1885 N51.2828 E4.4935
  • Oud Gasthuis en Sint Jozefskapel N51.2959 E4.4895
  • Oude Pastorie N51.2902 E4.4930
  • Park Brasschaat N51.2878 E4.5005
  • Parkwachtershuis N51.2848 E4.4837
  • Remise N51.2890 E4.4957
  • Rozentuin N51.2869 E4.4948
  • Speeltuin N51.2879 E4.4929
  • St.-Antonius Kerk N51.2901 E4.4919
  • Start/finish/parkeerplaats N51.2898 E4.4940
  • Zwembad N51.2848 E4.5003

 


 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.