Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Stadswandeling Middelburg

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Voor de Kerst nog even weg. Zeeland, we gaan naar Middelburg. En wat een geweldige plaats om heerlijk door de straatjes te slenteren, wat winkeltjes te bekijken en een terrasje te pikken. Na een heerlijk dinertje in een van de vele restaurantjes gaan we de stad weer te verlaten.

Deze ooit zo belangrijke handelsstad heeft een rijk verleden, die nog steeds te zien is in de kern van deze kleine provinciehoofdstad.
Het monumentale Stadhuis en de grote Abdij met de publiekstrekker Lange Jan, de markt en vele winkelstraatjes verdoezelen de ouderdom van de plaats. En toch zien we in de vele details de rijke historie. Kleine steegjes, opslagplaatsen bij de drukke haven. Honderden jaren geleden was het de ondernemer die met één schip het avontuur aanging in een multinational van de Indiëvaarders.

Maar wat een enorme domper…… bijna €10,- om te parkeren. Wat een verschrikkelijk beleid! Bah! Als je niet wilt, dat er bezoekers in de stad komen, moet je het zo doen. Zo moet het niet. We raden je aan om dan maar ietwat verder gewoon in de woonwijk te parkeren. Immers 500m op en neer kost een kwartiertje extra. Zo was het in de 17e eeuw ook; binnen de muren moest accijns op bier worden betaald, maar buiten de muren niet.


Routebeschrijving

Een GPS stadswandeling met lengte van 7 km.
De paden zijn zeer goed begaanbaar – geheel verharde weg.
Deze route is geschikt voor scootmobiel
Er is veel horecagelegenheid.
Er staan enkele bankjes.
Van de wandeling is een GPS Track en een GPS Route aangemaakt.

  De kenmerken
  startpunt Middelburg: Station NS of P1 Hof van Tange
  positie Zeeland, Nederland. Coördinaten: N51.498488 E3.613470
  afstanden 7.0 km,
  type Cultuur/Stad
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 27-12-2013

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N51 29.813 E3 36.286
We zijn met de auto. Parkeren kan voor €9,50 voor de hele dag op parkeerterrein P1 Hof van Tange. N52 01.082 E4 42.621. Ietwat buiten de oude stad – bv Langevieleweg N51 29.663 E3 36.193 – in de woonwijk kan ook. Parkeren in het oude centrum wordt echt afgeraden.

START NS Station N51 29.717 E3 36.777
Met de trein is het vanaf het station is het drie minuten lopen naar de oude stad. Het historische centrum ligt binnen de singels.

We gaan de wandeling beginnen met eerst de zeven delen van de algemene historie door te nemen. We doen dat bij een kopke koffie in de Kloveniersdoelen.

Historie 1 N51 29.827 E3 36.388
Middelburg moet rond het midden van de 9e eeuw zijn ontstaan, want bij archeologische opgravingen van na de verwoesting van 1940, zijn gebruiksvoorwerpen uit die periode gevonden. De naam vindt zijn oorsprong in het zijn van de middelste burcht op Walcheren. De burcht lag tussen de Duinburcht (Domburg) en de Zuidburcht (Souburg). Rond die tijd bevond zich er een ringwalburg, die of als verdediging tegen de Vikingen bedoeld was, of juist gebouwd werd door de Viking-koning Harald zelf, die in 841 van keizer Lotharius I Walcheren in leen kreeg.

GPSwalking.nlMiddelburg lag aan de rivier de Arne die tussen 1266 en 1301 werd afgedamd.

Historie 2
Rond 1125 werd een abdij gesticht. Deze omvatte onder meer twee kerken, de 14e-eeuwse Koorkerk en de 15e-eeuwse Nieuwe Kerk. Vermoedelijk ligt graaf Willem II, de vader van Floris V, in de Koorkerk begraven.

In 1217 kreeg Middelburg stadsrechten van graaf Willem I van Holland en van gravin Johanna van Vlaanderen. In 1432 en 1492 vonden in Middelburg grote stadsbranden plaats.

GPSwalking.nlHistorie 3
Aanvankelijk was de ten oosten van de stad gelegen zeearm het Sloe nog bevaarbaar. Hierdoor kon Middelburg een welvarende handelsstad worden, de belangrijkste van de Republiek na Amsterdam.

Zowel de VOC als de WIC hadden er een zogeheten "Kamer". Veel Engelse en Franse schepen deden de Middelburgse haven aan.

De namen van straten en oude huizen verwijzen vaak naar het buitenland.

GPSwalking.nlHistorie 4
Bij de kerkelijke herindeling van de Nederlanden op last van Filips II in 1559 werd Middelburg zetel van een bisschop. Het bisdom Middelburg heeft echter maar korte tijd bestaan.

In tegenstelling tot veel andere Zeeuwse plaatsen koos Middelburg na de inname van Den Briel in 1572 (evenals Amsterdam) voor de kant van de Spanjaarden, maar na een lang beleg door de geuzen moest de stad zich in februari 1574 bij de Prins aansluiten. Nadat de Staten-Generaal van de Nederlanden zich, in 1583, in de Noordelijke Nederlanden hadden gevestigd, kwamen zij aanvankelijk in Middelburg bijeen. Vanaf 1585 werd Den Haag de vergaderplaats.

GPSwalking.nlHistorie 5
Middelburg was tot het einde van de 16e eeuw de grootste koopliedenstad van de Noordelijke Nederlanden en tot en met het derde kwart van de 17e eeuw de, op vier na, grootste stad (meer inwoners dan Den Haag en Utrecht) van het land.

Tot het laatste kwart van de 17e eeuw was Middelburg de op één na grootste havenstad van de Republiek. Als VOC-stad had Middelburg (Kamer van Zeeland) half zoveel macht als Amsterdam; Middelburg was echter even belangrijk als de andere vier VOC-steden Delft, Enkhuizen, Hoorn en Rotterdam bij elkaar. Middelburg speelde een belangrijke rol in de 17e- en 18e-eeuwse slavenhandel.

GPSwalking.nlHistorie 6
18e en 19e eeuw. Middelburg had rond 1700 ongeveer 30.000 inwoners, en was daarmee de vijfde stad van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In 1795 had Middelburg ongeveer evenveel inwoners als Haarlem en Groningen en was met 20.146 inwoners (na de reeds genoemde steden en Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Leiden) nog de achtste stad van wat nu Nederland is.

De positie van Middelburg werd ondergraven door de Vierde Engelse Oorlog van 1780-1784 en de kort daarop volgende bezetting door het Frankrijk van Napoleon. Een ander probleem was dat het Sloe en het kanaal van Welzinge (dat aansloot op het oude Havenkanaal) steeds meer verzandde, waardoor de Middelburgse haven slechter bereikbaar werd. In 1817 werd een nieuw Havenkanaal in de richting van Veere geopend. Eind 19e eeuw werd in het natuurgebied Oranjezon een waterwinkanaal gegraven voor Middelburg.

GPSwalking.nlHistorie 7
In de Tweede Wereldoorlog heeft Middelburg, en Walcheren als geheel, zeer te lijden gehad. De binnenstad raakte zwaar beschadigd door de gevolgen van het bombardement op Middelburg van 17 mei 1940.

Een groot deel van de binnenstad werd - vooral door de brand die het bombardement veroorzaakte - zwaar getroffen. Enkele historische gebouwen, waaronder het Stadhuis en het Abdijcomplex, werden voor een groot deel verwoest. Daarnaast veranderden rond 600 panden (grotendeels monumenten) in puin - vergelijkbaar met Rotterdam, maar er vielen 'slechts' 22 doden vanwege een evacuatie. De stad was niet inbegrepen bij de overgave aan de Duitsers van 15 mei, en er bevonden zich nog Franse troepen.

Nog in de oorlog begon Middelburg met de herbouw van de stad, waarbij de Markt werd verkleind en een deel van het oude stratenpatroon werd gewijzigd.

GPSwalking.nlIn oktober 1944 kwam Middelburg, behalve de binnenstad, onder water te staan als gevolg van de inundatie van Walcheren door de geallieerden. Tijdens de daarop volgende gevechten in november 1944 werd Middelburg nogmaals zwaar beschoten van 1 tot 6 november. Op 6 november werd Middelburg bevrijd.

En om dan nog maar even door te gaan lezen we dat we in de Kloveniersdoelen de traditie van 1611 voortzetten door te genieten van spijs en drank.

Na de Kloveniersdoelen steken we de Buitenhaven over – de eerste van de zeven keer. We gaan de stad in en de scheefstaande geveltjes vertellen ons dat de muren heel oud zijn, maar de reclameboodschappen echt van deze tijd.

Kloveniersdoelen N51 29.827 E3 36.388
De Kloveniersdoelen is een bekend Middelburgs monument uit 1611, dat in de 17e en 18e eeuw ook een functie als herberg/sociëteit had.

GPSwalking.nlTussen 1795 en 1956 was het gebouw in gebruik als militair hospitaal. Na een grondige renovatie in de jaren '60 vervulde het pand diverse culturele functies. Vanaf 21 juni 2013 heeft het pand weer een horeca- en cultuurfunctie in de vorm van een combinatie van Grand Café en Cinema Middelburg. In de zomer is er een mooi tuinterras.

Tussen 1678 en 1795 is de Kloveniersdoelen eigendom van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Een advertentie uit de Middelburgsche Courant van 5 juli 1763 geeft aan dat Adriaan de Klerk kastelein annex conciërge in de Kloveniersdoelen is. In de Beschryving van Zeeland van Isaak Tirion uit 1751 wordt al geschreven over het Schuttershof van den Edelen Handboog, het oudste van de stad.

Er worden nog twee schuttershoven beschreven: het Schuttershof van den Voet- of Kruisboog (de huidige Sint Jorisdoelen) en het Schuttershof van de Busse of der Kloveniers (de huidige Kloveniersdoelen Achter de Houttuinen). Tiriot signaleert dat de burgerij in de schuttershoven spijzen en dranken kan genieten als in andere herbergen, men kan er alleen in sommige 'buitengewonen gevallen Huisvesting krygen'. Tenslotte merkt hij nog op dat de schuttershoven boven de gewonen tappers enige vrijheid van accijns genieten. De Kloveniersdoelen werd gebouwd in de periode 1607-1611.

KGPSwalking.nlloveniersdoelen 2 N51 29.827 E3 36.388
Een beschrijving van het gebouw, van de voormalige website van Nieuwe Muziek: "De fraaie voorgevel met 36 sierankers, naar ontwerp van een onbekende meester, is opgetrokken uit baksteen op een plint van zandsteen. De topgevel boven het bordes in de trant van Vredeman de Vries, is aan weerszijden geflankeerd door sierlijke dakkapellen. Deze topgevel met zandstenen rollaag, eindigt in zwierige voluten en wordt door twee waterlijsten in drie delen verdeeld. Onder de onderste waterlijst zijn twee stenen met de wapens van Middelburg en Zeeland aangebracht. Daarboven bevinden zich op de hoeken obelisken op voetstuk. Dit gedeelte van de middengevel eindigt in een gevelsteen met gebeeldhouwde haakbussen en kogels; een herinnering aan de vroegere bestemming van het gebouw. Het driehoekig fronton met blank wapenschild, bekroond met een vergulde adelaar, wordt gedragen door twee zuilen (caryathiden), waarnaast twee halffiguren (engelen). Het dak is versierd met dakvensters met pirons. Het dubbele bordes heeft een balustrade van zandsteen, versierd met vier leeuwen en de wapens van Zeeland en Middelburg.

GPSwalking.nlAan de binnenzijde van het gebouw wijzen de versieringen van de oorspronkelijke bestemming van het gebouw als huisvesting van de 'schutters van den Bus'. Dit schuttersgilde werd, naar hun wapen, de 'coeuvrine' ook wel als 'de kloveniers' betiteld.

In de concertzaal bevindt zich een schouw gesteund op marmeren pilaren met houten fries, waarop krijgsattributen zijn afgebeeld alsmede een onbekend familiewapen. Twee balksteunen dragen de wapens van de families Veth en De Vroe."

De vestingwerken om de oude stad heen zijn nog grotendeels in tact. Op diverse plaatsen stonden windmolens.

GPSwalking.nlWe bekijken er eentje van en passeren daarna een Joodse begraafplaats. Daarna volgen we de route tot bij de Markt.

Vestingwerken N51 29.939 E3 36.274
De vestingwerken van Middelburg werden aan het einde van de zestiende eeuw als versterking van de bestaande stadsmuur aangelegd. De vestinggordel kwam in 1598 gereed.

Veel Nederlandse steden hebben in de zestiende eeuw geprofiteerd van de grote vlucht van protestante Vlamingen. Zij kwamen ook naar Middelburg, waar zij een grote bijdrage leverden aan de culturele en economische ontwikkeling van de stad. Vanuit Middelburg voeren handelsschepen naar verre oorden. Zie http://www.absolutefacts.nl.

GPSwalking.nlSeismolen N51 29.965 E3 36.211
De Seismolen is een (voormalige) korenmolen aan het Seisbolwerk in de Nederlandse stad Middelburg. Het is een ronde stenen stellingmolen die in 1728 is gebouwd en is daarmee van de in Middelburg nog aanwezige molens de oudste. Na een ernstige storm in november 1940 en daaropvolgende verwaarlozing kwam de molen in verval.

Vanaf 1955, toen de molen in eigendom kwam van de gemeente, werd het metselwerk hersteld. Pas na een restauratie in 2000-2001 werd de molen weer maalvaardig: in de Seismolen bevinden zich 2 koppel 16der kunst- en 1 koppel 16der blauwe stenen.

Bij de laatste restauratie werden de funderingen van een voorganger van de Seismolen aangetroffen. Deze zogenaamde teerlingen waarop ooit een standerdmolen rustte zijn samen met de middenstukken van de oude roeden van de Seismolen verwerkt in een zitbank naast de molen.

GPSwalking.nlDe molen heeft een Oudhollands gevlucht van 26,00/26,15 meter en de kap is gedekt met dakleer.

Joodse Begraafplaats N51 30.013 E3 36.351
Middelburg heeft vooral in de 17e en 18e eeuw twee Joodse gemeenschappen gekend. De eerste waren de Sefardim, die uit Spanje en Portugal kwamen. De Sefardische Joden vluchtten voor de Inquisitie. Via Antwerpen kwamen ze onder andere in Middelburg terecht

Later volgende de Asjkenazische Joden, vooral uit Duitsland. Beide zijn cultureel-religieuze groepen binnen het Jodendom.

In het nieuwe vestigingsland kwamen de Sefardim - getrouw hun gewoonte - vaak in de handel terecht. In Nederland werd dat nog eens extra gestimuleerd omdat gilden (in die tijd verbonden van ambachtslieden) geen joden toelieten. Er restte de Sefardim dus ook niets anders dan handel en/of bankzaken. Een aantal van de Sefardim die naar de Nederlanden kwamen, waren relatief welvarend. Deze begraafplaats kent nog 347 grafstenen.

Als de Markt het levendige centrum van de inwoners is, dan is de omgeving van de Lange Jan het bestuurscentrum.

GPSwalking.nlWe zullen er heel veel tijd doorbrengen. Snel doorlopen is vandaag niet het adagio.

Simpelhuis N51 29.946 E3 36.592
Tussen 1471 en 1484 vestigde een aantal Cellebroeders, een congregatie van lekebroeders, ook wel Alexianen geheten, naar de regel van de Heilige Augustinus achter het stadhuis een klooster en kapel. Het klooster fungeerde tevens als open herberg waar passanten tegen betaling onderdak, voedsel en drank konden krijgen - de voornaamste taak van de Cellebroeders was echter het begraven van doden.

Gasthuisarchieven tonen aan dat de Cellebroeders er in de 16de eeuw een taak bij hadden gekregen, namelijk de verzorging van krankzinnigen en zwakzinnigen. Ze boden tevens ondersteuning, in de vorm van ziekenverzorging, zoals bijvoorbeeld bij een pestepidemie. Als dank voor deze medische ondersteuning bij een pestepidemie kregen de Cellebroeders in 1532 gedurende 32 weken een ton Gouds bier per week van de Middelburgse stadsregering - ze lustten wel een biertje die broeders.

GPSwalking.nlVan 1559 tot 1610 droeg het Middelburgse gasthuis de meeste simpelen van geest over aan de Cellebroeders die hiervoor een vergoeding ontvingen. De stadskas van Middelburg trok in 1593 bijvoorbeeld het substantiële bedrag van 106 pond Vlaams uit voor een nieuwe kamer ten behoeve van de lichtsinnighe persoonen.

In 1611 vertrokken de Cellebroeders naar het Bagijnhof en werden de restanten van het klooster - het grootste deel was afgebroken - verbouwd en in gebruik genomen als zogenaamd Simpelhuis, een functie die het pand tot 1812 bleef houden.

In 1816 kreeg het pand een nieuwe functie, het werd een soepkokerij ter ondersteuning van de Middelburgse armen. In 1846 werd het gebouw uitgebreid en verbouwd. In de 20ste eeuw was het pand enige tijd in gebruik als woonhuis. In augustus 1975 wordt het pand gekraakt door drie Middelburgse jongeren.

GPSwalking.nlIn de daaropvolgende rechtszaak refereerden ze met succes aan het feit dat dit pand vroeger een tehuis voor daklozen was geweest en dat deze functie in ere zou moeten worden hersteld. De rechter gaf hen gratie, doch de oude functie herkreeg het gebouw niet - het werd kort daarna aangekocht door de hervormde kerk die het pand nog steeds in bezit heeft.

Stadhuis N51 29.953 E3 36.633
Het vijftiende-eeuwse stadhuis van Middelburg heeft een prominente plaats op de Markt van Middelburg. Het is gebouwd in de laatgotische stijl met een façade en gotische vensters. Het lijkt aan de buitenzijde de tand der tijd goed doorstaan te hebben maar jammer genoeg is het originele interieur tijdens een grote brand in 1940 in zijn geheel verwoest. Deze brand was het gevolg een Duits bombardement. Het behoort tot de mooiste gebouwen van Nederland.

GPSwalking.nlDe bouw begon in 1452 geleid door meerdere generaties van de Vlaamse architectenfamilie Keldermans en duurde tot 1520. Het stadhuis heeft een façade met gotische vensters, rood-witte luiken, torentjes en vijfentwintig beelden van Zeeuwse graven en gravinnen. Het stadhuis heeft een toren met een klok en een carillon.

Middelburgers noemen de toren Malle Betje, omdat de klok altijd achterloopt bij die van de Lange Jan. Vroeger was er ook een vleeshal gevestigd in het stadhuis. De vleeshal is thans in gebruik als gratis toegankelijke expositie-ruimte met een collectie hedendaagse kunst die door het SBKM beheerd wordt sinds omstreeks 1980.

Het stadhuis wordt vandaag de dag nog voor enkele officiële gelegenheden gebruikt zoals trouwerijen en het ontvangen van officiële gasten. In een deel van het stadhuis is tegenwoordig de Roosevelt Academy gevestigd. Er worden met regelmaat rondleidingen in het stadhuis gehouden. Zie http://www.steden.net/nederland/middelburg.

GPSwalking.nlFontein Markt N51 29.908 E3 36.694
Een leuk kunstobject op de markt van Middelburg is de “Fontein”. Het kunstwerk is ontworpen door het kunstenaarsduo Emilia en Ilya Kabakov die de “Fontein” in opdracht van de gemeente Middelburg maakten. De naam fontein lijkt in eerste instantie wat vreemd gekozen voor twee stoelen die aan weerszijde van een sokkel staan met hierop een miniatuur van de markt met in het midden het stadhuis van Middelburg.

In de sokkel zijn twee kijkgaten met hieronder de tekst neem een kijkje in riolering van Middelburg. Hiervoor moet je plaatsnemen op de stoel, eenmaal plaatsgenomen begint het water onderuit je stoel te stromen. Dit zorgt natuurlijk voor de nodige hilariteit bij de omstanders. Het kunstwerk zorgt bij veel kinderen voor de nodige verwarring. Want waar komt dat water toch vandaan.

GPSwalking.nlKoorkerk N51 29.976 E3 36.844
De Koorkerk van Middelburg is een onderdeel van de voormalige Abdij van Middelburg. Het is een eenbeukige kerk die gebouwd is in de veertiende eeuw op de resten van een oudere kerk uit de dertiende eeuw. De koorkerk is net als de Nieuwe kerk van Middelburg gebouwd in de Vlaamse baksteengotiek. De kerk is tot de Reformatie in het bezit geweest van de monniken van de Abdij van Middelburg.

In één van de muurnissen ligt Willem II van Holland begraven. Willem II was in de dertiende eeuw Graaf van Holland en Koning van het Heilige Roomse Rijk. In de kerk is tevens het oudste orgel van Nederland te vinden. Dit orgel komt oorspronkelijk uit een kerk in Utrecht. De Koorkerk van Middelburg wordt naast missen ook voor andere doeleinden gebruikt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan klassieke concerten. Wat opvalt als je door de kerk heen loopt is de grote hoeveelheid licht dat hier binnenkomt.

GPSwalking.nlLange Jan N51 29.976 E3 36.886
Midden in het historische centrum van Middelburg staat de Lange Jan. De Lange Jan is de toren van de voormalige Abdij van Middelburg. De toren is 90,5 meter hoog waarmee hij net buiten de top tien van hoogste kerktorens van Nederland valt. Het oudste deel van de toren is gebouwd in de veertiende eeuw. In de eeuwen hierna is de toren meerdere malen gerestaureerd en vergroot. Tijdens de het bombardement van 1940 raakt de toren zwaar beschadigd. De spits van de toren is nadien in een wat sobere stijl herbouwd.

De Lange jan is één van de populairste attracties in Middelburg. De toren kan namelijk tot ongeveer de helft beklommen worden. De 207 treden leiden je naar een plateau wat opengesteld is voor het publiek. Vanaf dit plateau heb je een prachtig zicht over de stad en zijn omgeving. Bij helder weer kun je zelfs de verschillende eilanden die bij Zeeland horen en Zeeuws-Vlaanderen zien liggen.

GPSwalking.nlAbdij N51 30.017 E3 36.880
Sinds 1100 hadden monniken in Middelburg al een klooster. In 1127 vestigde de premonstratenzers uit de Sint-Michielsabdij te Antwerpen zich hier. In 1401 kwam de abdij rechtstreeks onder de Paus te staan.

Een van de abten was Nicolaas van der Burch (Nicolaas de Castro), die in 1559 tot eerste bisschop van het nieuw opgerichte bisdom Middelburg werd benoemd. De kathedraal hiervan werd de Sint Pieters- of Noordmonsterkerk. Deze is afgebroken en een gedenksteen toont de plattegrond.

GPSwalking.nlIn 1574 kwam er een eind aan het kloosterleven na het langdurige Beleg van Middelburg (1572-1574), dat uiteindelijk de capitulatie van de Spaansgezinde katholieke stad tot gevolg had. Ondanks garanties van Willem van Oranje dat geestelijken ongemoeid zouden worden gelaten, werden de abdij en het katholiek geloofsleven erin onder dwang beëindigd.

De abdij werd hierna ingenomen door het gewestelijk bestuur van Zeeland en is sindsdien het provinciale bestuurscentrum van Zeeland. Aanvankelijk was het de zetel van de Staten van Zeeland en de Gecommitteerde Raden en enkele aanverwante bestuurscolleges, zoals de Admiraliteit van Zeeland en bood het onderdak aan andere gewestelijke instellingen zoals de Munt en de Rekenkamer.

Sinds 1812 is het Provinciaal Bestuur van Zeeland er gevestigd, en staat het ook bekend als het Provinciehuis. Tot het eind van de twintigste eeuw bood het ook onderdak aan enkele Rijksdiensten, zoals het Kadaster en het Rijksarchief in Zeeland.

GPSwalking.nlSinds 1972 is in een deel van het complex het Zeeuws Museum gevestigd, in 1986 werd in een ander deel het Roosevelt Study Center gehuisvest.

Het complex ligt in het midden van de stad en bestaat uit een min of meer rond lopend gebouw met vier grote en een kleine toren en diverse poorten met in het midden een plein, het Abdijplein, met grote bomen. Het complex is meerdere malen gerestaureerd, als laatste na de verwoestingen door de brand als gevolg van het bombardement op Middelburg van 17 mei 1940.

Onderdeel van de Abdij vormen de abdijtoren, de Lange Jan genoemd, en twee kerken, de Koorkerk en de Nieuwe Kerk.

GPSwalking.nlZeeuws Museum N51 30.023 E3 36.825
Het Zeeuws museum is gevestigd in een groot deel van de voormalige abdij van Middelburg. Het museum opende in 1972 voor het eerst zijn deuren en is sindsdien niet meer weg te denken uit de stad.

In 2007 openden na een langdurige verbouwing het museum weer zijn deuren. Sindsdien is het museum helemaal up to date en voorzien van de nieuwste snufjes. In het museum is een indrukwekkende collectie Zeeuwse wandkleden te vinden en een groot deel van de collectie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen.

Tot de topstukken van het museum behoren een draakje op sterk water, een zakzonnewijzer, een kaart van Fort Zeelandia (Taiwan) uit de zeventiende eeuw en een Egyptische Mummie van een kind.

Eenmaal voorbij alle mooie poortjes en tussen de binnenpleinen en torentjes door lopen we een stukje om, zodat we uiteindelijk bij de haven en de oude handelshuizen op de Dam gaan zien.

Maar vooral de Kuiperspoort brengt ons helemaal terug naar de middeleeuwen. Een buitengewoon uniek stukje.

GPSwalking.nlSlavenhandel en Monument N51 30.076 E3 36.873
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden speelt in de 17e en 18e eeuw een actieve rol in de slavenhandel. Ook Zeeland en de Zeeuwen zijn actief betrokken bij deze handel. De West-Indische Compagnie en de Middelburgsche Commercie Compagnie ondernemen vanuit Zeeland reizen naar West-Afrika om slaven te kopen.

De slaven worden naar Zuid-Amerika gebracht om te werken op plantages. Vanuit Zuid-Amerika keren de schepen met handelswaren weer terug naar Nederland. Deze reizen worden driehoeksreizen genoemd. Pas in 1863 wordt in Nederland de slavernij officieel afgeschaft.

Tussen 1519 tot 1867 vinden wereldwijd naar schatting 27.233 slaventransporten plaats. Tijdens deze reizen sterven ongeveer 3.000.000 Afrikanen. 11.569.000 Afrikaanse slaven komen in Amerika aan. Zeeland heeft hier een aandeel van 2,5% in. De grootste landen zijn Portugal, Spanje, Engeland en Frankrijk.

GPSwalking.nlHet monument voor de Slavernij ligt aan het plein de balans dat zijn naam dankt aan het waaggebouw dat hier vroeger stond.

Sint Jorisdoelen N51 30.100 E3 36.888
De Sint Jorisdoelen van Middelburg zijn in de tweede helft van de zestiende eeuw gebouwd. In het gebouw was het schuttersgilde van Sint Joris gevestigd. Hier zetelden ook de Bestuurderen van de MCC. Balans 27 was ooit het grootste pakhuis van de MCC, de Middelburgse Commercie Compagnie.

Het gebouw is tijdens de tweede wereldoorlog behoorlijk beschadigd geraakt maar is na de oorlog weer geheel in originele staat opgebouwd. Nadat de schutterij uit het pand vertrok hebben de Sint Jorisdoelen meerdere functies gehad dit waren voornamelijk horeca gelegenheden.

GPSwalking.nlToen het gebouw in 1940 verwoest werd was er een hotel in gevestigd. Tegenwoordig zijn de Sint Jorisdoelen in gebruikt door de Zeeuwse Provinciale Staten.

Damplein N51 30.025 E3 37.032
Op dit grote plein heeft was de start en finish van het wereldevenement Giro ‘d Italia! Ter gelegenheid van dit festijn is een herdenkingssteen gelegd en de streep op de straat is vereeuwigd.

Op dit plein staat een overdekt open podium waar regelmatig iets te zien/doen is. Vandaag wordt er gefotografeerd bij de voormalige Graanbeurs. Tegenwoordig heet het gebouw 'Podio del Mondo per l’Arte' en is het een podium voor conceptuele kunst. Beeldhouwer Marinus Boezem heeft Podio del Mondo gestart. Inmiddels leggen er diverse stenen met inscripties onder de Graanbeurs.

GPSwalking.nlAan het einde van het plein, voor de Haven, staat een beeltenis van Koningin Emma.

Gistpoort N51 30.006 E3 36.961
De Gistpoort is een van de poortgebouwen die vroeger de abdij afsloten. De poort werd ook wel Blauwe Poort of Ankerpoort genoemd en stamt uit de 16e eeuw na de stadsbrand van 1492.

De beeldengroep boven de poort toont de Rooms-koning Willem II (1228-1256, Graaf van Holland en Zeeland. Willem II vrebleef regelmatig te Middelburg, waar hij werd begraven in de Koorkerk. Onder zijn bestuur werd de Abdij aanzienlijk uitgebreid.

De namen zijn afgeleid van brouwerijd Den Anker en de biergisterij. De Blauwpoort refereert aan de blauwe arduinsteen van de voorgevel. Zie http://www.infomiddelburg.nl/gistpoort.htm.

GPSwalking.nlDamplein en Dam N51 30.034 E3 37.076
Bij en rond de haven, maar ook in de indrukwekkende straten, is de welvaart van toen terug te vinden in de statige herenhuizen en imposante pakhuizen.

Een typisch Middelburgse verschijning zijn de vele lichtinvallen bij de entrees van woningen van (vroegere) welgestelde. Veel smalle ramen aan weerskanten van de voordeur en (meestal) een bijzonder bovenlicht met fraaie details.

Boven de voordeur staat soms de naam en/of het bouwjaar sierlijk geschilderd, of het zegt iets over de herkomst van de bewoners. Zie: http://www.walkthecity.eu.

GPSwalking.nlKuiperspoort N51 30.010 E3 37.182
Zoals de naam al doet vermoeden was in de Kuiperspoort vroeger het Kuipersgilde gevestigd. Het is een schitterend hofje wat je als je even niet oplet zo voorbij loopt. De Kuiperspoort is te vinden tussen de Dam en de Rouaanse Kaai. De huizen die er staan stammen hoofdzakelijk uit de tweede helft van de zestiende eeuw.

In de eerste helft van de zeventiende eeuw werd het hofje door het Kuipersgilde gekocht. In de voormalige Kuiperhuizen zijn nu enkele bedrijven gevestigd waaronder de stichting kunsteducatie Walcheren waar verschillende schilder- en tekenlessen gevolgd kunnen worden.

GPSwalking.nlPakhuizen N51 30.010 E3 37.182
In Middelburg zijn nog honderden pakhuizen te vinden die door handelaren werden gebouwd in de tijd van de West-Indische en Oost-Indische Compagnieën. Deze pakhuizen zijn te herkennen aan de hijsbalken en de grote deuren op elke verdieping. De VOC bouwde in Middelburg zelf ook pakhuizen, kantoren en een scheepswerf.

Bij de Haven zien we dat de drukt van weleer is afgenomen en nu nog slechts de pleziervaart dient. Maar ook dat is een lucratieve handel, zoals te zien is aan de mooie jachten die in de haven liggen.

Het volgende deel van de wandeling toont opnieuw de handel in de oude pandjes in de drukke winkelstraten.

GPSwalking.nlHaven Middelburg N51 30.010 E3 37.182
Deze uitgebreide Haven is ooit de Tweede, na Amsterdam, van Nederland geweest. De Buitenhaven ligt deels om de stad heen en werd door sluizen afgescheiden van de getijden van de Westerschelde/Noordzee. Naast handelshaven met de vele pakhuizenkende men ook vele scheepswerven.

De haven van Middelburg wordt tegenwoordig nog uitsluitend gebruikt voor de pleziervaart. De statige huizen uit de VOC-tijd zijn echter nog steeds in de buurt van de haven te vinden. In jachthaven de Arne is ongeveer plaats voor ongeveer 270 bootjes.

GPSwalking.nlIn het Prins Hendrikdok is door de lage brug alleen plaats voor motorbootjes. Vanuit de jachthaven de Arne kun je via het kanaal van Walcheren naar het Veerse meer of de Westerschelde varen.

Spijkerbrug N51 30.017 E3 37.310
De Spijkerbrug is een ijzeren klapbrug uit 1853 op de Kinderdijk. Het verbind de Kinderdijk met de Rouaansekaai.

In 1853 naar het ontwerp van G.H. Grauss Stadsbouwmeester van Middelburg gebouwde ijzeren klapbrug. Bakstenen bruggenhoofden met natuurstenen muraalbogen, sluitstenen en cordonlijsten. IJzeren balustrades en rijk versierde raderen van het hefmechanisme. Lantaarn op de brugpijlers.

GPSwalking.nlDokbrug N51 30.006 E3 37.361
Uit 1876 daterende dubbele ijzeren draaibrug. Twee door de Gieterij de Prins van Oranje te 's-Gravenhage vervaardigde geklonken stalen delen, die bij het openen van de brug ten behoeve van het varend verkeer wegdraaien in de ter plaatse verlaagde kademuren.

Op de draaiende delen een houten verkeersdek. Smeedijzeren reling op het brugdek bestaande uit sobere stijlen en regels (model tuinhek) en op de kademuren slanke balusters, verbonden door horizontale staven, met bollen aan de bovenzijde. De uit 1876 daterende dubbele ijzeren draaibrug met toebehoren is mede vanwege de situering van cultuur- en architectuurhistorische en industrieelarcheologische waarde op Rijksniveau.

Verderop ligt de Bellinkbrug, zelfs een oudere draaibrug uit 1855.

GPSwalking.nlVOC-Kamer Zeeland N51 30.005 E3 37.397
De VOC-Kamer Zeeland, was de Zeeuwse afdeling van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). De Kamer was verantwoordelijk voor de uitvoering van een kwart van de activiteiten van de VOC. In elke cyclus van acht jaar was de Kamer Zeeland twee jaar lang het VOC-hoofdkantoor. Aan het VOC-opperbestuur, de Heren XVII, leverde het college van Zeeland vier bewindhebbers.

Tot 1628 werd door de Zeeuwse kamer kantoorruimte in Middelburg gehuurd. In mei van dat jaar kocht zij het huis Biggekercke, aan de Rotterdamsekaai. Achter dit huis werd in 1630 een nieuwe vleugel gebouwd met een grote vergaderruimte. Later werden aan deze panden opslagruimten toegevoegd.

GPSwalking.nlHet als "Oostindisch Huis" bekendstaande complex werd in mei 1940 bij het Duitse bombardement van Middelburg onherstelbaar beschadigd en daarna gesloopt. In 1603 besloot het stadsbestuur van Middelburg het binnenwater achter de Korendijk met een sluis getijvrij te maken en dit water tot dok in te richten. Het aangrenzend terrein werd bestemd voor werven, onder andere voor de VOC, de WIC en de Admiraliteit van Zeeland.

Het jaartal 1616 op de gevelsteen in de muur van de voormalige smederij wijst erop dat toen in ieder geval de Zeeuwse Kamer het nieuwe werfterrein in gebruik had genomen. In de periode 1602-1794 werden door de Kamer Zeeland bij benadering 306 schepen te water gelaten.

GPSwalking.nlGasthuiskerk N51 29.958 E3 36.973
De kerk is gebouwd in de jaren 1493/94 als kapel van het toenmalige Gasthuis (ziekenhuis) en gewijd aan de heilige Barbara; vandaar de oorspronkelijke naam "St.Barbara-kapel", later gewijzigd in "Gasthuiskapel" en weer later in "Gasthuiskerk".

Van oorsprong is dit gebouw dus een R.K. ziekenhuiskapel; van 1568-1571 was het in gebruik bij de bewoners van de Abdij; van 1579-1589 verhuurd aan Engelse kooplieden; in 1589 toegewezen aan de hervormden; in 1789 werd het R.K. kerk; in 1845 werd het gebouw verkocht aan de Afgescheiden gemeente en in 1936 gekocht door de in dat jaar geïnstitueerde gemeente.

GPSwalking.nlLange Delft Winkelstraat N51 29.920 E3 36.903
Na de winkelende drukte gaan we over de vismarkt richting Station. Leuk voor diegenen die met de trein zijn gekomen en hier dus ook gestart zijn.

Wij keren via een leuke omweg terug naar de parkeerplaats.

En diegene die dacht, dat een getijdencentrale iets moderns was, komt bedrogen uit…..

 

GPSwalking.nlVismarkt N51 29.817 E3 36.869
Elke 1ste zaterdag van de maand is de vaste prik voor de rommelmarkt. Deze wordt gehouden op de Vismarkt in Middelburg. Diverse aanbieders van curiosa en antiek stallen hun waar uit op de Vismarkt. Van spullen uit grootmoeders tijd tot moderne woonaccessoires of kleine leuke items die een tweede keer kunnen worden gebruikt. Het is allemaal terug te vinden op de rommelmarkt in Middelburg.

Een leuk pleintje, waar je gekust mag worden…..

Station Middelburg N51 29.719 E3 37.086
De neergang van Middelburg begon al in de achttiende eeuw. Vooral in de Franse Tijd ging het verval snel. De in 1817 aangelegde haven kon daarin geen verandering meer brengen.

Het Middelburgse station is een variant op het type der derde klasse. Het wordt op 1 maart 1872 geopend en is opgetrokken in een zogenaamde rondboogstijl, een neoclassicistische stijl. Deze stijl is gebaseerd op het werk van de Franse architect J.N.L. Durand.

Sinds 1974 is het station een beschermd rijksmonument.

GPSwalking.nlHet station ligt aan de overkant van het Kanaal door Walcheren en is door weer een ander type draaibrug met de stad verbonden.

Kanaal door Walcheren N51 29.777 E3 37.106
Het Kanaal door Walcheren is een waterwegverbinding tussen de Westerschelde bij Vlissingen en het Veerse Meer bij Veere.

De aanleg vond plaats tussen 1870 en 1873 en droeg bij aan het economisch herstel van Middelburg.

GPSwalking.nlHet kanaal volgt voor een gedeelte het tracé van het oude havenkanaal van Middelburg uit 1817. De aanleg vond gelijktijdig plaats met die van het Walcherse gedeelte van de spoorlijn Roosendaal-Vlissingen; door de aanleg van de Sloedam ten behoeve van het spoor was het Sloe als vaarroute immers niet meer te gebruiken.

Het kanaal snijdt te Middelburg een sectie van de oude stadswallen af. Aldaar moest voor de aanleg de Vlissingse poort worden gesloopt; in Vlissingen moest de Rammekenspoort het veld ruimen, zodat de (Oude) Vlissingseweg niet meer doorliep tot in de binnenstad.

Tegenwoordig speelt het kanaal nog slechts een bescheiden rol in de beroepsvaart, maar is het vooral voor de pleziervaart van belang.

GPSwalking.nlStadsschuur N51 29.755 E3 36.736
Over de mooie voetgangersbrug gaan we weer over de Buitenhaven. Links zien we de Stadsschuur.

Deze is opgetrokken in Hollandse Renaissancestijl.Kenmerkend zijn het gevelmetselwerk met spekbanden in Vlaamse ledesteen, vertande hoekkettingen op de overgangen tussen de langs- en kopgevel en de natuurstenen neggeblokken rond de vensteropeningen.

De langsgevel is voorzien van drie grote gemetselde dakkapellen. Op de langsgevel staat linksonder een vloedsteen.

GPSwalking.nlGetijdenmolen N51 29.736 E3 36.757
Achter het gebouw - aan de gracht - is de getijdenmolen en schutsluis. De afmeting en plaats van het vroegere waterrad is in beeld gebracht door een gestileerd stalen model. Pijlen geven de draairichting aan. In de bestrating tonen rode klinkers welke richting het water volgde dat het schoepenrad liet draaien. Andere pijlen tonen de stroomrichting.

De eerste vermelding van een getijdenmolen in Middelburg dateert van 1314. DAT IS 700 JAAR GELEDEN! Deze bevond zich aan de Dam/Spuistraat en was gesticht wegens het graven van het Molenwater.

GPSwalking.nlIn de omgeving van de huidige molen werd in 1551 een getijdenmolen voltooid, in verband met de toen recente aanleg van de Nieuwe Haven. In 1760/63 kwamen een nieuw sas (sluis) en spui tot stand bij de Stadsschuur. Eén en ander werd bekrachtigd met de oprichting van een fraaie gedenkzuil ter plaatse, vol plechtige taal en deftige namen. Er werden twee openingen gemaakt, één voor het spui en één voor de getijdenmolen.

Het nieuwe sas gebruikte men voor het schutten van schepen. Maar ook voor de ‘watervang’. Dit is het binnenlaten van water bij vloed voor het aandrijven van de getijdenmolen en ook – zeer belangrijk – voor het schuren van de haven bij eb.

GPSwalking.nlRechtbank N51 29.717 E3 36.777
De rechtbank Middelburg was van 1838 tot 2013 een rechtbank in Nederland. Ten tijde van de opheffing omvatte het arrondissement de gehele provincie Zeeland. Zeeland was ooit verdeeld in twaalf kantons In 2012 waren daar nog twee van over: Middelburg en Terneuzen.

De rechtbank was jarenlang gevestigd in het Van de Perrehuis in Middelburg. In 1995 verhuisde de rechtbank naar een nieuw gebouw aan de overkant aan de Kousteensedijk.
Bij de herziening van de gerechtelijke kaart in 2013 werd Middelburg samengevoegd met Breda tot de nieuwe rechtbank Zeeland-West-Brabant. Middelburg blijft een volwaardige zittingsplaats, maar Terneuzen zal op korte termijn worden gesloten.

GPSwalking.nlEn zo, waarde wandelaar, zijn we aan het einde gekomen van deze boeiende tocht. We kunnen terugkeren naar de Parkeerplaats, maar een mooi alternatief is toch nog even naar de Markt te gaan om na te genieten van dat mooie plein en supermooie Stadhuis.

We hebben er een dag over gedaan, zodat we op vele plaatsen hebben kunnen genieten van de gevelstenen, de grachten, bruggetjes en vooral het levendig karakter van Middelburg. Een plaats kan vele gezichten hebben en tijden veranderen.

Beschouw dit relaas niet als allesomvattend, maar indicatief.

Startpunt

  • START/FINISH/PARKEREN N51 29.813 E3 36.286
  • P1 Hof van Tange. N52 01.082 E4 42.621
  • Langevieleweg N51 29.663 E3 36.193
  • START NS Station N51 29.717 E3 36.777

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Historie 1 N51 29.827 E3 36.388
  • Kloveniersdoelen N51 29.827 E3 36.388
  • Vestingwerken N51 29.939 E3 36.274
  • Seismolen N51 29.965 E3 36.211
  • Joodse Begraafplaats N51 30.013 E3 36.351
  • Simpelhuis N51 29.946 E3 36.592
  • Stadhuis N51 29.953 E3 36.633
  • Fontein Markt N51 29.908 E3 36.694
  • Abdij N51 30.017 E3 36.880
  • Koorkerk N51 29.976 E3 36.844
  • Lange Jan N51 29.976 E3 36.886
  • Zeeuws Museum N51 30.023 E3 36.825
  • Slavenhandel en Monument N51 30.076 E3 36.873
  • Sint Jorisdoelen N51 30.100 E3 36.888
  • Damplein N51 30.025 E3 37.032
  • Gistpoort N51 30.006 E3 36.961
  • Damplein en Dam N51 30.034 E3 37.076
  • Kuiperspoort N51 30.010 E3 37.182
  • Pakhuizen N51 30.010 E3 37.182
  • Haven Middelburg N51 30.010 E3 37.182
  • Spijkerbrug N51 30.017 E3 37.310
  • Dokbrug N51 30.006 E3 37.361
  • VOC-Kamer Zeeland N51 30.005 E3 37.397
  • Gasthuiskerk N51 29.958 E3 36.973
  • Lange Delft Winkelstraat N51 29.920 E3 36.903
  • Vismarkt N51 29.817 E3 36.869
  • Station Middelburg N51 29.719 E3 37.086
  • Kanaal door Walcheren N51 29.777 E3 37.106
  • Stadsschuur N51 29.755 E3 36.736
  • Getijdenmolen N51 29.736 E3 36.757
  • Rechtbank N51 29.717 E3 36.777

 
  26-04-2015 : Pieter

Deze stadswandeling gelopen op 21-04 2015 met zonnig weer. Het is een prachtige wandeling door een mooie oude stad met veel historische gebouwen, vooral de abdij is prachtig, schitterend gerestaureerd, als je in het Zeeuws museum ziet op films hoe het in de oorlog verwoest was dan kun je het alleen maar meer waarderen dat men het weer in zijn geheel heeft opgebouwd. Ook de route omschrijving is zeer goed met duidelijke omschrijvingen van alles wat we te zien krijgen.
Uitzetters bedankt.
21-03-2014 : Sjaak Bosman

Bedankt voor het raadplegen van onze website voor het uitzetten van een stadswandeling in het mooie Middelburg. Graag geef ik wat extra info over Walk the City.

Walk the City maakt smartphone stadswandelingen voor Android en iPhone. De app "Middelburg in Detail" is beschikbaar in het Engels, Nederlands, Duits en Spaans.

Smartphone stadswandelingen van Walk the City leiden je met gedetailleerde foto’s en heldere instructies in plaats van plattegrondjes. Ook als de GPS-ontvangst of internetverbinding wegvalt of zelfs helemaal niet beschikbaar is, kun je blijven genieten: Walk Smart, Walk the City!

Met vriendelijke groet,

Sjaak Bosman,
WalktheCity.eu
07-03-2014 : xxx

Geweldige info! Ik ben sinds kort gentrigeerd door de prachtige Goliath-plattegrond van Middelburg uit zestienhonderdzoveel. Ik probeer daarbij een beetje na te gaan wat er nog (be)staat van de monumenten die hij op zijn plattegrond heeft aangewezen. Deze teksten bieden dan zeker mooie informatie over een aantal van die monumenten.
Maar ik moet er nog een hoop. Vooral de niet meer bestaande monumenten / panden geven soms problemen. Het pesthuis bijvoorbeeld is kennelijk weinig gedocumenteerd. Afijn, mooie teksten dus.