Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Weesp

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Tijdens deze wandeling combineren we de leegte tijdens het eerste deel van de wandeling met de gezelligheid van het vestigsplaatje Weesp. Weesp is een fotogenieke gemeente met een rijk verleden.

Voor 1355 had Weesp al een aarden en houten omwalling. Op 20 mei 1355 verleende Willem van Beieren, de graaf van Holland, stadsrechten aan Weesp. De stad lag namelijk strategisch aan de grens tussen het machtsgebied van de graven van Holland en de bisschop van Utrecht. De stad kreeg met de stadsrechten een eigen bestuur, eigen rechtspraak en ook werd het poorterrecht ingevoerd, dat noodzakelijk was voor de bewoners die een eigen beroep of bedrijf wensten uit te oefenen. Door het verlenen van deze stadsrechten en uitbreidingen daarop door Albrecht van Beieren en keizer Karel V, werd Weesp een welvarende stad. De stadsrechten maakten het ook mogelijk dat de stad zich beter kon verdedigen en vanaf 1517 werden er stenen stadsmuren gebouwd.

Na de Franse belegering in 1672 werd de verdediging van Weesp flink uitgebreid met vier bastions (Oud Nederlands vestingstelselstijl), waarvan twee op de Ossenmarkt, het door het graven van een gracht ontstane eiland in de Vecht. De vesting werd echter nooit voltooid. De overige vier bastions die in het ontwerpplan zaten werden niet gebouwd, waarschijnlijk door geldgebrek. Twee singels markeren de plaats waar deze bastions zouden komen. De vesting met het Torenfort aan de Ossenmarkt en de in de omgeving liggende forten maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie en later ook van de Stelling van Amsterdam. Ten oosten van Weesp ligt Fort Uitermeer, ten zuidoosten het Fort bij Hinderdam en ten noorden de vestingstad Muiden.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 14 km bij de vestingsplaats Weesp.
Er is geen verkorting van deze wandeling beschikbaar.
Naast een track is er ook een route beschikbaar.
De route is goed begaanbaar en gaat grotendeel over verharde wegen.
Ook zonder GPS is deze route goed te lopen.
Halverwege en in Weesp zijn er verschillende goede horeca gelegenheden.

  De kenmerken
  startpunt Weesp, parkeerterrein Doctor Abraham Kuyperlaan
  positie Noord-Holland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.296862 E5.059948
  afstanden 14.0 km,
  type Cultuur/Dorp/Open landschap/Polder/Vergezicht/Water
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 17-04-2014

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlNa het werk snel in de auto richting het startpunt van deze wandeling. Half april is het tegen half 9 donker, en tegen die tijd wil ik weer bij de auto zijn. Helaas is het overal druk op de wegen. Maar tegen kwart voor 6 kon ik van start. Voor me ligt 14 km afwisselende paden.

Vestingsstad Weesp
Weesp is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 18.231 inwoners en heeft een oppervlakte van 21,88 km² (waarvan 1,21 km² water). Weesp onderhoudt een stedenband met Svitavy in Tsjechië. Weesp is lid van de Vereniging Nederlandse Vestingsteden Weesp.

GPSwalking.nlVoor 1355 had Weesp al een aarden en houten omwalling. Op 20 mei 1355 verleende Willem van Beieren, de graaf van Holland, stadsrechten aan Weesp. De stad lag namelijk strategisch aan de grens tussen het machtsgebied van de graven van Holland en de bisschop van Utrecht.

De stad kreeg met de stadsrechten een eigen bestuur, eigen rechtspraak en ook werd het poorterrecht ingevoerd, dat noodzakelijk was voor de bewoners die een eigen beroep of bedrijf wensten uit te oefenen. Door het verlenen van deze stadsrechten en uitbreidingen daarop door Albrecht van Beieren en keizer Karel V, werd Weesp een welvarende stad. De stadsrechten maakten het ook mogelijk dat de stad zich beter kon verdedigen en vanaf 1517 werden er stenen stadsmuren gebouwd.

GPSwalking.nlNa de Franse belegering in 1672 werd de verdediging van Weesp flink uitgebreid met vier bastions (Oud Nederlands vestingstelselstijl), waarvan twee op de Ossenmarkt, het door het graven van een gracht ontstane eiland in de Vecht. De vesting werd echter nooit voltooid.

De overige vier bastions die in het ontwerpplan zaten werden niet gebouwd, waarschijnlijk door geldgebrek. Twee singels markeren de plaats waar deze bastions zouden komen. De vesting met het Torenfort aan de Ossenmarkt en de in de omgeving liggende forten maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie en later ook van de Stelling van Amsterdam. Ten oosten van Weesp ligt Fort Uitermeer, ten zuidoosten het Fort bij Hinderdam en ten noorden de vestingstad Muiden.

GPSwalking.nlNijverheid was altijd belangrijk voor Weesp: jeneverstokerijen en cacaoproductie speelden eeuwen lang een rol in de lokale economie.

Doordat de auto geparkeerd staat aan de rand van Weesp ben ik snel de stad uit. Daarna loop ik een lege ruimte in. Veel gras, vergezichten, veel schapen en hier en daar een sloot.

Hier zie je het weer al van ver aankomen, daar heb je geen buienradar voor nodig. Als de zon dan nog doorbreekt is het uitzicht schitterend. En zo gaat het de hele wandeling door, soms zon en soms is die verstopt achter een paar wolken.

GPSwalking.nlHet Fort bij Hinderdam zien we niet echt liggen. Ons uitzicht wordt gehinderd door een groot aantal woonboten die hier langs het water ligt.

Fort bij Hinderdam
Het Fort bij Hinderdam is een fort van de Stelling van Amsterdam. Het is gelegen op de grens van Utrecht en Noord-Holland, in de Noord-Hollandse gemeente Wijdemeren, op een eilandje midden in de Vecht. Ten noorden ligt Weesp. Ten noordoosten, aan de Vecht ligt het Fort bij Uitermeer.

Een stukje verder komt Fort Uitermeer in zicht. vanaf de weg, waarlangs we een stukje moeten lopen, is er weinig van dit fort te zien. Dat verandert als we in de buurt komen. We lopen een rondje om het fort om alle kanten te bewonderen.

GPSwalking.nlFort Uitermeer
Hier komt de 's-Gravelandse Vaart met een sluis in de Vecht. In 1672 (Rampjaar) wordt rond de sluis een permanent fort aangelegd. Het fort is dan onderdeel geworden van de Hollandse Waterlinie. Vanaf 1815 is het fort onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

In 1845 wordt naast de schutsluis een bomvrije, gemetselde toren gebouwd. Na 1878 worden er magazijnen in het fort gebouwd en wordt het kanaal om het fort heen geleid. De oude sluis wordt gedempt en er komt aan de oostzijde een nieuwe sluis. De draaibrug over het kanaal langs de Vecht is dan de toegang tot het fort.

GPSwalking.nlPas in januari 1913 wordt het fort bij de Stelling van Amsterdam gevoegd. Na de Tweede Wereldoorlog brengt men in het fort explosieven tot ontploffing, waardoor het zwaar is beschadigd. Onlangs is door de Stichting Herstelling de oude sluis en een stukje van het oude kanaal weer blootgelegd.

Oorspronkelijke functie
Verdediging van de 's-Gravelandsche Vaart, de daarlangs lopende weg en de spoorlijn Amsterdam-Hilversum.

Huidige functie
Het fort fungeert nu al opslagruimte, natuurgebied en heeft het een horecafunctie.

GPSwalking.nlUiterwaarden Uitermeer
Vanaf 2006 ontwikkelt de stichting "Uiteraard Uitermeer', een burgerinitiatief vanuit Weesp, plannen voor een recreatief gebruik van het fort. De eerste fase is sinds 2011 in uitvoering.

In 2011 is het schitterend aan de Vecht gelegen restaurant 'Uit & Meer' geopend en een aanlegsteiger in de Vecht gemaakt. Het fort dient daardoor ais belangrijke pleisterplaats voor watersporters, wandelaars en fietsers.

Vanaf medio 2012 wordt er met o.a. Landschap Noord-Holland samengewerkt aan de natuurontwikkeling op het fort. Een deel van het terrein is voorlopig nog in gebruik als opslagruimte voor het provinciaal wegensteunpunt.

GPSwalking.nlWaarde van het terrein
Naast de historische waarde heeft het terrein ook een belangrijke natuurwaarde Anno 2012 ligt Fort Uitermeer ook wat dat betreft op een strategische positie. Het traditionele, eeuwenoude Hollandse netwerk van natuur, dat gevormd wordt door boezemwateren zoals de Vecht, wordt bij Uitermeer gekoppeld aan het nieuwe natuurlandschap van laagveenmoerassen dat sinds enige jaren gevormd is rond het Naardermeer.

Planten en dieren die in beide landschappen kunnen leven, wisselen bij Fort Uitermeer van gebied. Een voorbeeld is de otter, die vroeger, maar waarschijnlijk binnenkort opnieuw, beide gebieden zal bevolken. Daarnaast overwinteren ook diverse soorten vleermuizen op het fort.

GPSwalking.nlFort Uitermeer is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Deze verdedigingslinie rond de Nederlandse hoofdstad was in oorlogstijd het laatste toevluchtsoord voor het leger en de regering.

De stelling is aangelegd tussen 1880 en 1914. Ze bestaat uit 46 forten en batterijen, talloze dijken, dammen en sluizen. De vijand werd op afstand gehouden door het polderland buiten de stelling onder water te zetten. Begaanbare plekken werden door een fort verdedigd.

Na het bezoek aan het fort gaan we verder langs de Vecht. Er is weinig verkeer op de weg en dat loopt heerlijk rustig.

GPSwalking.nlUtrechtse Vecht
De Utrechtse Vecht of kortweg Vecht is een Nederlandse rivier die door de provincies Utrecht en Noord-Holland loopt. De rivier begint bij de Weerdsluis in de stad Utrecht en mondt zo'n 40 kilometer verder bij Muiden uit in het IJmeer.

Onderweg stroomt de Vecht onder andere langs de plaatsen Maarssen, Breukelen, Loenen en Weesp.

In 1996 is het beheer en onderhoud van de Vecht door het Rijk overgedragen aan het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.

GPSwalking.nlIn ambachtelijk en industrieel opzicht verrezen er vanaf de middeleeuwen langs de rivier grote productielocaties van baksteen en aardewerk. Turf en klei als grondstoffen waren er eenvoudig beschikbaar.

Een vroege productielocatie was de Bemuurde Weerd. Later verrezen tal van steenfabrieken langs de rivier en deze vormden menigmaal een geldbelegging gevestigd naast een buitenhuis.

De productie werd deels ingezet in de 17e-eeuwse uitbreiding van Amsterdam. Gaandeweg de 20e eeuw sloot de laatste steenfabriek langs de Vecht. Alleen Vecht en Rhijn ontkwam aan de sloophamer.

EGPSwalking.nlen groot gerestaureerd pand trekt de aandacht. Aan de achterkant staan nog een aantal vervallen fabriekspanden. Op een opschrift is te zien dat er een fabriek van bronswerken heeft gestaan.

Veldzicht aan de Vecht
Een Landgoed uit ca 1830 langs de Vecht. Vanaf 1850 industriële ontwikkeling met vestiging van ijzergieterij v/h Becht en Deyserinck. Laatste gebruiker was het latexverwerkende bedrijf Rubatex, tot 1979. Het gehele complex is vervallen.

In januari 2009 is er gestart met de werkzaamheden bodemsanering. De plannen voor restauratie van het hoofdgebouw, nieuwbouwwoningen en bedrijfsruimtes in de bestaande fabrieksgebouwen is intussen gestart.

GPSwalking.nlAls Weesp in zicht komt zie ik ook 2 molens mooi gevangen in het tegenlicht.

Molen De Vriendschap
De Vriendschap is een in 1900 gebouwde windmolen op de plaats van de in 1899 afgebrande molen en staat aan de Utrechtseweg 11a aan de Utrechtse Vecht in Weesp.

De molen is een achtkante korenmolen van het type stellingmolen met een grenen, onderbouw en een houten, rietgedekte bovenbouw. Er zijn 4 koppel maalstenen met regulateurs.

De Eendragt is een in 1691 als moutmolen gebouwde windmolen aan de Utrechtseweg 13, langs de Utrechtse Vecht in de Nederlandse gemeente Weesp.


GPSwalking.nlMolen de Eendracht
De molen is een achtkante korenmolen van het type stellingmolen met een stenen onderbouw en een houten, rietgedekte bovenbouw. Rond 1807 werd de molen verbouwd tot schelpzandmolen en in 1815 werd de Eendragt verbouwd tot zaagmolen. Vanaf 1920 werd ook op motorkracht gezaagd en in 1932 werd het zagen op de wind gestaakt. Hierna raakte de Eendragt in verval.

In 1950 kocht de gemeente Weesp de molen om deze twee jaar later aan een particulier door te verkopen onder de verplichting de molen uitwendig te restaureren, hetgeen geschiedde. De molen werd daarbij geheel omgebouwd tot woonhuis, waarbij een aantal karakteristieke kenmerken verloren gingen. Sinds 1977 draait de molen weer af en toe. Van het gaande werk resteert slechts het bovenwiel; de rest is verwijderd. Het kruiwerk voor het op de wind kruien van het gevlucht bestaat uit houten rollen.

GPSwalking.nlDe Eendragt wordt bewoond en is niet te bezoeken.

Dan loop ik Weesp binnen en kom ik langs een aantal bastions. Van sommige moet je weten dat er er ooit gestaan hebben.

Bastion de Bakkerschans
Aan de noordzijde van de Ossenmarkt ligt het bastion Bakkerschans. De naam werd ontleend aan de functie van de windmolen die hier in 1672 stond. De molen "De Liefde" maalde uitsluitend sraan bestemd voor de lokale bakkers.

De molen profiteerde optimaal van de vrije windvang omdat vanaf het bastion een vrij schootsveld van groot belang. De molen werd in 1816 door brand verwoest.

GPSwalking.nlLinks van de ingang naar de Bakkerschans ziet u het in 1860 gebouwde torenfort. In 1876 werd onder invloed van nieuwe militaire inzicht de grachtvervangen door een aarden wal.

Bovendien werd het fort uitgebreid met een overdekte schuilplaats en een buskruitmagazijn. Op het fort kvam een afdeklaag van aarde.

In de eerste wereldoorlog lagen hier grote groepen soldaten gelegerd. In de jaren 1980 en verder werd de oude situatie rond het fort weer in ere hersteld.

Het fort wordt nu gebruikt door kleine bedrijven en verenigingen w.o. Kreatieve Groep Weesp en de historische Kring Weesp.


GPSwalking.nlBastion de Nieuwe Achterkant
Wanneer u rechtdoor loopt ziet u Bastion de Nieuwe Achtkant dat in 2011 werd gereconstrueerd. Uitgangspunt voor de reconstructie was het "Plan van het aardewerk van de vesting Weesp uit 1891". De lage wand in de doorgang laat het verschil in hoogte zien tussen de 17e eeuwse en de 19e eeuwse wal. Op de hoge wand is de indeling van de 'remise' afgebeeld. In dit gebouwtje werden de kanonnen en het kruit opgeslagen.

Bastion de Nieuwe Achtkant was, net als andere plaatselijke vestingwerken, door erosie en spontane beplanting nauwelijks nog herkenbaar. Na de gedeeltelijke reconstructie in 2010 is de situatie van eind 19e eeuw hersteld.

GPSwalking.nlJe staat hier in een doorsnede van de aarden wal van het bastion. De onderste lijn op de wand achter je geeft aan hoe hoog de wal in de 17e eeuw was. Die eerste wal bestond uit een talud met een 'borstwering': de soldaten, zogenaamde musketiers, waren tot aan hun borst beschermd. Ze konden over de wal heen kijken en schieten. Hier en daar stonden kanonnen.

De bovenste lijn op deze wand laat de omvang van de wal zien eind 19e eeuw. De wal was aanzienlijk opgehoogd en verbreed omdat kort daarvoor de exploderende brisantgraat uitgevonden was. Om de soldaten ook van opzij tegen rondvliegende granaatscherven te beschermen werden 'traversen', dwarswallen, aangelegd.


GPSwalking.nlHet einde van de waterlinie
Bij succesvolle aanvallen van Pruisen (1787) en Fransen (1794) bleek de zwakte van de Oude Hollandse Waterlinie. Er werd een verbeterde versie aangelegd: de Nieuwe Hollandse Waterlinie (1870) waarin ook Weesp weer werd opgenomen. Driemaal is de nieuwe linie in staat van verdediging gebracht: tijdens de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871), WO I (1914-1918) en aan de vooravond van WO II (1939-1945). Toen de Duitse invasiemacht er in de meidagen van 1940 gewoon overheen vloog, was dat voor de linie het begin van het einde.

In 1959 Werd Weesp officieel als 'vestingwerk' opgeheven.


GPSwalking.nlMusketier
Een musketier is een soldaat die bewapend is met een musket. Een musket is een primitief vuurwapen uit de 17e en 18e eeuw, dat na elk schot opnieuw geladen moest worden. Op de wand achter je staat een musketier afgebeeld. Het laden duurde lang en je kon niet vaak achter elkaar schieten omdat de loop te heet werd. Om musketiers op het slagveld te beschermen werden naast hen 'piekeniers' opgesteld. Dat waren soldaten die bewapend waren met pieken, een soort lansen van 3-5 meter.

Brisantgranaat
De brisantgranaat is de eerste granaat, waarvan de stalen huls gevuld is met springstof; voor die tijd bestond de vulling namelijk uit massieve metalen bollen. Bij de ontploffing spat de stalen huls uiteen in scherven die grote schade kunnen veroorzaken. In 1885 wordt de brisantgranaat voor het eerst bij de oorlogsvoering ingezet. De term 'brisantie' wordt nog steeds gebyuikt om het versplinterend effect van granaten aan te duiden.

Remise
Op de wand voor je zie je de contouren afgebeeld van de remise. De remise was bedoeld voor een bomvrije opslag van zowel geschut als granaten. Kruid en munitie werden in de benedenruimte bewaard, de kanonnen stonden in de ruimte daarboven.

Van de 2 bastions die volgen is weinig te zien. De grond is wat heuvelachtig om aan te geven waar vroeger de muren gelopen hebben.

GPSwalking.nlBastion de Rooseboom
Op dit bastion heeft een oud type achtkant windmolen gestaan. Na de aanleg van dit bastion werd de windmolen de Rooseboom genoemd. Onduidelijk is of dit bastion naar de molen werd vernoemd of de molen naar het bastion.

In 1783 is deze molen door brand verwoest. In de 19e eeuw werd op bastion de Rooseboom enkel gebouwtjes gemaakt waarin militairen gelegerd konden worden.

Dit bastion is net als de andere bastions in Weesp lange tijd verboden gebied geweest voor niet militairen.

Je hebt in ieder geval een mooi uitzicht over de omgeving.

GPSwalking.nlBastion Draaierschans
Samen met bastion due Rooseboom vormt bastion Draaiersschans Het Utrechtse front. De vijand die uit de richting Utecht zou kunnen oprukken werd vanaf hier waargenomen. Waarai de naam Draaierschans vandaan komt is niet meer te achterhalen.

Hier stond al voor de aanleg van het bastion een windmolen de Valck in eigendom van de familie Valck. Deze windmolen maalde graan voor de jeneverstokerijen in Weesp. Toen het met de jeneverindustrie slechter ging is molen de Valck in 1765 afgebroken.

Vanaf de bastions aan het Utrechtse front heeft u een goed zicht op de Vuurlinie. Eén van de voorschriften rond de bastions was een vrij schootsveld. Er mocht dus niet gebouwd worden binnen het bereik van de verdediging. Lange tijd is er ook niet gebouwd.

GPSwalking.nlEind 1800 werden de voorschriften soepeler. Het werd daardoor mogelijkom aan de Utrechtseweg te bouwen. De huizen moesten wel van hout opgetrokken worden. In geval van een vijandelijke aanval werden deze huizen snel in de brand gestoken voor het vrije schootsveld.

Terwijl de zon al weer bijna onder is kom ik bij de auto aan. Een leuke wandeling met veel geschiedenis. In de lucht zijn de vliegbewegingen rondom Schiphol goed te zien. Dat geeft een mooi plaatje.

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Bastion Bakkerschans N52.3076 E5.0458
  • Bastion de Nieuwe Achterkant N52.3069 E5.0480
  • Bastion de Rooseboom N52.3049 E5.0465
  • Bastion Draaierschans N52.3041 E5.0431
  • De Theetuin N52.3084 E5.0453
  • Fort bij Hinderdam N52.2838 E5.0584
  • Fort Uitermeer/Restaurant N52.2934 E5.0816
  • Molens De Eendracht / De Vriendschap N52.3041 E5.0493
  • Start/finish/parkeerplaats N52.3038 E5.0393
  • Vecht N52.3002 E5.0543
  • Veldzicht aan de Vecht N52.2970 E5.0619
  • Weesp N52.3098 E5.040

 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.