Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Beekhuizer- en Hulshorsterzand

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Het is eind november en de temperaturen zijn veel belovend. 13 tot 15 graden. Een mooie gelegenheid om er even op te uit te gaan met de GPS. We gaan terug naar een gebied waar ik jaren geleden al eens ben geweest. Beekhuizerzand en Hulshorsterzand.

Deze GPS-wandeling is een combinatie van beide. Een wandeling van 15 km door een van de mooiere gebieden die Nederland rijk is. De wandeling is niet geschikt voor de minder valide medemens. Er is geen verkorting in deze wandeling. Dat is ook niet nodig gezien de grote. En het mooie van GPS-wandelen is dat je altijd je eigen weg kunt kiezen.

Het Hulshorsterzand is een stuifzandgebied tussen Harderwijk en Nunspeet, ten zuiden van de A28. Het Hulshorsterzand maakt deel uit van de natuurgebieden Leuvenhorst & Leuvenumse Bossen. Het gebied behoort tot het bezit van de Vereniging Natuurmonumenten. Omdat dichtgroei ("vergrassing") van het stuifzandgebied dreigde heeft Natuurmonumenten maatregelen getroffen om het open karakter te behouden. Zeldzame planten en dieren, zoals de levendbarende hagedis, de nachtzwaluw, de duinpieper en het rood bekermos dreigden anders te verdwijnen.

Het Beekhuizerzand is een stuifzandgebied ter grootte van 200 ha. Het is nog in gebruik als militair oefenterrein. Het Beekhuizerzand is in 2004 weer teruggebracht van een bosgebied tot een echt stuifzandgebied. Hiervoor zijn vele vliegdennen gekapt en is de bovenlaag van de grond verwijderd. Met als resultaat dat het verstuifbare zand weer vrij is komen te liggen.


Routebeschrijving

GPS wandeling van 15 km door het Beekhuizer- en Hulshorsterzand bij Elspeet.
Er is geen verkorting beschikbaar.
Wel is er een track en route beschikbaar.
Onderweg komt u geen horecagelegenheid tegen.
De route is goed begaanbaar. Goede wandelschoenen zijn altijd aan te raden.

  De kenmerken
  startpunt Elspeet: carpouleplaats
  positie Gelderland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.325586 E5.711113
  afstanden 15.0 km,
  type Bos/Vergezicht/Zandheuvels
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Niet aanwezig
  Datum wandeling 11-12-2014

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlHet is eind november en de temperaturen zijn veel belovend. 13 tot 15 graden. Een mooie gelegenheid om er even op te uit te gaan met de GPS. We gaan terug naar een gebied waar ik jaren geleden al eens ben geweest. Beekhuizerzand en Hulshorsterzand.

Deze GPS wandeling is een combinatie van beide. Een wandeling van 15 km door een van de mooiere gebieden die Nederland rijk is. De wandeling is niet geschikt voor de minder valide medemens. Er is geen verkorting in deze wandeling. Dat is ook niet nodig gezien de grote. En het mooie van gps wandelen is dat je altijd je eigen weg kunt kiezen.

GPSwalking.nlVier jaar geleden ook door dit gebied gelopen maar in twee verschillende wandelingen. Nu een wandeling die beide gebieden combineert over paden die we nog niet eerder gelopen hebben.

Bij de parkeerplaats staan maar een paar auto’s. lekker rustig nog en dat mogen we wel. Dat verhoogd de kans weer op het zien van wild en wellicht daar een foto maken. We lopen de wandeling linksom en lopen zo eerst door Hulshosterzand. Al vrij snel komen we een aantal infoborden tegen. Er gaan wat zaken aangepakt worden in dit gebied.

Herstel heide en stuifzand
Begin 18e eeuw bedekten stuifzand en heide grote delen van de Veluwe. Daar is nu maar een fractie van over. Natuurmonumenten besloot in actie te komen en dit zeldzame landschap te beschermen. Met steun van de EU en provincie Gelderland verwijdert ze op en ten zuiden van het Hulshorsterzand bos, bomen en struiken en plagt ze dichtgegroeide delen. Bos wordt weer heide en stuifzand krijgt de ruimte. Een schaapskudde ondersteunt het herstel van de heide. Verschillende bedreigde diersoorten profiteren van de maatregelen.

VGPSwalking.nlanaf augustus 2014 gaan we kap-en plagwerkzaamheden uitvoeren tussen de Brandsweg en de Klarenweg. Jonge opslag wordt verwijderd om stuifzand te herstellen. Ook wordt een stuk bos gekapt om een heidecorridor te maken richting de Westeindse en Elspeetsche heide. Er wordt met zware machines gewerkt, enige overlast is helaas niet te voorkomen.

Het Hulshorsterzand
Het Hulshorsterzand is een stuifzandgebied tussen Harderwijk en Nunspeet, ten zuiden van de A28. Het Hulshorsterzand maakt deel uit van de natuurgebieden Leuvenhorst & Leuvenumse Bossen.

Het Hulshorsterzand is één van de weinige grote aangesloten stuifzandgebieden in Nederland. Het gebied behoort tot het bezit van de Vereniging Natuurmonumenten. Omdat dichtgroei ("vergrassing") van het stuifzandgebied dreigde heeft Natuurmonumenten maatregelen getroffen om het open karakter te behouden.

ZGPSwalking.nleldzame planten en dieren, zoals de levendbarende hagedis, de nachtzwaluw, de duinpieper en het rood bekermos dreigden anders te verdwijnen.

Wat grappig om te zien is zijn de vormen die dode bomen aannemen. Ze vergroeien met de heuvels in het landschap en zijn voeding voor nieuwe planten.

Een aparte foto is deze boom. Helemaal kaal in een november zonnetje met op de achtergrond de dennenbomen. Overal zie je dood hout. Op meer en meer plaatsen laat men de natuur haar werk doen. de dode bomen blijven gewoon liggen.

Hulshorsterzand
Een van de laatste grote stuifzand gebieden van Europa. Geen dode woestijn maar complete, inmiddels zeldzaam geworden gemeenschap. Door ontbossing en begrazing zijn ze ontstaan.
Eeuwen lang voerde de bevolking van de Veluwe een bittere strijd tegen het oprukkende zand, dat oogsten deed mislukken.

GPSwalking.nlPas eind 19de eeuw lukte het de wind te breken en het zand tot rust te laten komen. Zoals in elke woestijn zijn de omstandigheden er extreem. Grote schommelingen in temperatuur, droogte door diep grondwater en humus arme bodem. Weinig voedsel en vrij spel voor weer en wind. Slechts specialisten kunnen hier leven.

Wat gaaf om hier weer te zijn. De zon maakt het allemaal wel aangenamer. Overal zand en je waant je gewoon in het buitenland. Zodra we de zandvlakte verlaten en in het bos aankomen wordt het toch gevoelig frisser. Dat scheelt wel een jas. Ja, nu merk je toch wel dat het eind van het jaar er aankomt. Ik denk dat als het hoog zomer is het hier echt wel warm zal of zelfs heet zou kunnen zijn.

GPSwalking.nlAls we een stuk het bos in zijn gelopen. Horen we een aantal stappen. Het blijken een viertal herten te zijn. Helaas te laat om er een goede foto van te maken. Maar wat gaaf om ze wel weer te spotten. En dat terwijl het eind van de ochtend is.

Komend uit het bos stuiten we op een grote open vlakte. Gelijk dacht ik van dit is vreemd. Maar een informatiebord geeft duidelijkheid.

Herstel stuifzand en heide
Natuurmonumenten werkt op het Hulshorsterzand aan het herstel van heide en stuifzand. Op deze plek is de heide gechopperd: een vorm van oppervlakkig plaggen. Hierbij zijn de heideplanten samen met de bovenste 1 a 2 centimeter van de humuslaag verwijderd. Naar verwachting zal het zand op deze plek weer gaan stuiven.

GPSwalking.nlDeze maatregel is in september uitgevoerd, ruim voordat de in de heide levende reptielen in winterslaap gaan. Zo konden ze nog veilig wegkruipen. Het plagsel wordt later dit jaar weggehaald en verspreid over de nieuw aangelegde heideverbinding bij het Sandbergsveld.

Hier heeft Natuurmonumenten een stuk bos verwijderd en zo een verbinding gemaakt van de heide van het Hulshorsterzand naar de Elspeetsche heide. Uit de zaden uit het plagsel kunnen weer nieuwe heideplanten groeien.

Tijdelijk wildkijkscherm ivm met bronst edelherten .Van achter dit kijkscherm kunt u naar het wild kijken zonder het te verstoren. Blijf achter het scherm, ook als u dieren in het open gebied rechts van u ziet. Als u er naar toe loopt, verstoort u ze en gaan ze ervan door. Blijft u wachten, dan komen ze vanzelf in beeld.

GPSwalking.nlDeze corridor is gemaakt om twee heidegebieden met elkaar te verbinden. Mogelijk gaan de edelherten deze open plek nu ook gebruiken, om voedsel te zoeken en in de bronstperiode om te burlen en te paren. Als dit het geval is, gaan we kijken of en waar we permanente kijkschermen kunnen maken.

DeZandmolen
Op deze plaats in de Leuvenumse Beek stond vroeger een watermolen. Langs de beek stonden meerdere molens, zoals overal op de Veluwe. De molen stamde uit 1692 en is in 1865 afgebroken. Het huis heeft de plaats van de molen ingenomen.

De naam de Zandmolen -vroeger 'Papiermeul in 't Sand'- duidde op het omringende gebied van de molen, dat vooral uit stuifzand bestond. Om waterkracht op te wekken werd een rechte loop gegraven en een hoogteverschil gecreëerd. Met het stromend water als energiebron werden in de molen natte, gesnipperde lompen met houten hamers tot een brij geslagen. Hieruit werden vellen geschept.

Na het uitpersen van het water werden de vellen te drogen gehangen. Het papier werd via de haven van Harderwijk naar onder andere Amsterdam vervoerd.

GPSwalking.nlZoals al aangegeven in het begin van deze wandeling lopen we nu over andere paden. En dan kom je ook andere dingen tegen. Hier stuiten we op een ruïne. Fijn dat er een bord bij staat met informatie.

Ruïne
Hier staat u bij de vroegere ontginning Beekhuizen. Al in de Middeleeuwen was hier een boerderij met akkers, weiland en eikenhakhout. Buiten de akkers lagen de woeste gronden: heide, stuifzand en bos.

Op de grens van woeste grond en akkers en tussen de akkers lagen houtwallen van eikenhakhout. Ze beschermden de geteelde gewassen tegen wind, stuivend zand en vraat door vee of wild. Daarnaast leverden ze brandhout voor kachels en ovens en geriefhout voor hekken, paaltjes, bonenstaken en stelen voor gereedschap.

GPSwalking.nlDe laatste eeuw is veel woeste grond bebost en zijn ook op sommige voedselarme ontginningen bossen geplant. Op de hier zo arme stuifzanden plantte men met name grove den aan. De rijker geworden akkers beplantte men met boomsoorten die meer eisen stellen, zoals beuk, douglasspar, fijnspar en lariks. Het hakhout groeide uit tot grillig eikenbos. De vroegere houtwallen zijn aan de bomen en het patroon waarin ze staan, nog duidelijk te herkennen. Eind 1988 werd de boerderij afgebroken omdat zij totaal vervallen was. De fundamenten zijn wel bewaard gebleven. Natuurmonumenten houdt deze oude ontginning herkenbaar als herinnering aan de landbouwgeschiedenis van deze streek

GPSwalking.nlHet is zo lekker weer dat we nog lekker op een bankje kunnen genieten van de zon en vergezichten die je vanaf dit punt hebt. We zijn nog een paar kilometer verwijderd van de parkeerplaats. Dus kunnen we lekker rustig aan doen. Voor het donker wordt zijn we al weer onderweg naar huis. Ook het Beekhuizerzand is een schitterend gebied om te wandelen.

Wat er groeit en bloeit
In het stuifzandgebied en het aangrenzende boomheidegebied broedt een aantal paren van de boomleeuwerik. Daarnaast is de boomvalk een acrobatische verschijning. Specialiteit: het tijdens de vlucht vangen van grote libellen, vlinders en kevers. In dit gebied voelen warmteminnende insecten, zoals vlinders, graafwespen en zandloopkevers zich thuis. De larven van de mierenleeuw vangen hun prooidieren (mieren) door ze op te wachten in hun kleine valkuilen in het warme zand. De begroeiing van mossen en korstmossen is een kwetsbare dunne begroeiing. In de droge zomermaanden houden ze een soort “zomerslaap". Korstmossen groeien in de winter. Dat is juist de tijd dat ze mooi van kleur zijn. Edelherten en andere zoogdieren als wilde zwijnen en vossen laten zich niet snel zien. Meestal moeten we ons tevreden stellen met de sporen die ze achter laten in het stuifzand.

GPSwalking.nlStuifzand
Stuifzand is door de mens op de Veluwe bestaat vooral uit zandgrond. Dat zand ligt op de stuwwallen; de heuvels die in de voorlaatste ijstijd zijn ontstaan. Ruim 1000 jaar geleden groeide hier overal bos. Op de hoge, droge stukken kapte de mens de bomen om akkertjes te maken. Zandgrond is voedselarm en al snel wilde er alleen maar hei op groeien Door overbeweiding door schapen of afplaggen van de hei verdween op veel plekken zelfs de hei.

Kaal zand bleef over. De wind had vrijspel en het zand stoof alle kanten uit eeuwen later werden massaal naaldbomen geplant om dit stuifzand te beteugelen. Gelukkig is het Hulshorsterzand hooit beplant. Stuifzand is zeldzaam in Nederland en de dieren en planten die er thuishoren dus ook.

GPSwalking.nlNog een laatste foto van deze mooie wandeling. Als je een keer in de buurt bent ga er dan eens kijken. Je zult versteld staan van dit stukje Nederland. Een uniek stukje natuur in ons eigen land.

Als we bij de parkeerplaats zijn zien we dat er meer mensen zijn die op het idee gekomen zijn om op deze zonnige dag eind november te gaan wandelen. De parkeer plaats is te vol en auto’s staan in de berm.

Het was een mooie wandeling door een mooi stukje Nederlandse natuur. Wat heeft Nederland toch veel te bieden! Zeker de moeite waard om hier nog eens naar terug te gaan.

Geraadpleegde websites:

POI´s

  • Start/finish/parkeerplaats N52° 20.563' E5° 42.482'
  • Hoeve Beekhuizen N52° 19.508' E5° 41.107
  • Leuvenumsche Beek N52° 18.672' E5° 42.719
  • Tijdelijk wildscherm N52° 19.597' E5° 44.511
  • Uitkijkpunt N52° 19.905' E5° 40.434

 
  18-04-2015 : Pieter

Op Zaterdag 11 april 2015 deze wandeling gelopen, het is een prachtige wandeling door bossen, over hei en langs zandverstuivingen.Ik ben alleen vanaf het punt dat je bij het uitzichtpunt op het Beekhuizerzand komt het verharde fietspad gaan volgen langs het Beekhuizerzand waardoor je heel mooi uit kunt kijken over dit grote gebied vol met zand. Het fietspad gaat op en neer zodat je vanaf beneden over de zandvlakte kunt kijken en dan weer van bovenaf. Dit is zeker een aanrader om te doen, je kunt dan later weer de normale route oppakken.

Het startpunt, de carpoolplaats, ligt aan de Hierderweg 19 in Hulshorst.

Heren bedankt voor het uitzetten.