Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  De Bergeijkse Barriere - Plateaux

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Welkom in dit unieke wandelgebied. We hebben deze wandeling bijna 20 jaar geleden uitgezet. Inmiddels is er zo veel veranderd dat er nu een bijna totaal nieuwe wandeling ontstaat.

Natuurmonumenten en Natuurpunt hebben in een Europees project over de landsgrenzen heen het natuurherstel gefinancierd en uitgevoerd. Dat leidt tot een herstel van de wateringen in België en een gecultiveerd heidegebied met vennen, heide, grazende Gallowayrunderen en sterk geleide wandelpaden. Mooi, druk en kunstmatig. Aan de Nederlandse kant heet het gebied De Plateaux en aan de Belgische kant Hageven. Wij blijven deze keer vooral aan deze kant van de grens.

Daarna gaan we door het op natuurlijke wijze gecultiveerde gebied door de Gemeentebossen, langs de weilandjes en beemden, langs de Dommel tot aan Borkel. Hier zien we hoe door de eeuwen heen het landschap zich heeft ontwikkeld tot een coulissenlandschap met mooie doorkijkjes, vergezichten afgewisseld met pure ongerepte natuur waar nooit iemand komt. Hier zoemen de libellen langs je oren en fluiten de vogels gewoon door.

We pauzeren in de Woeste Hoeve in Borkel. En lezen daar over de cultuur van het dorp. Van vroeger, nostalgie leeft hier nog. Door de productiebossen en de ontgonnen akkers gaan we terug. U wandelt door een landschap dat door mensenhanden is gemaakt: bossen, akkers en weilanden zo ver het oog kan reiken, maar ook bomenlanen, hagen en kruidenbermen.

Een bijzondere variatie van heide, vennen, moeras, rivier de Dommel, oude beemden, dorpscultuur, bossen en een geweldig open landschap. Met 16 km een fantastische wandeling. Met stip bovenaan bij de beste.


Routebeschrijving

Een mooie GPS wandeling van 16 km in het grensgebied tussen Nederland en België, tussen Valkenswaard en Lommel, langs de Luikerweg, met een tussenstop in Borkel. 
Er zijn afkortingen van 7, 13, 10 en 12 km beschikbaar.
De route is op enkele plaatsen in te korten. Kan ook in omgekeerde richting gelopen worden.
Ook is starten in Borkel mogelijk. Van de wandeling zijn ook een Waypoint- en Routefile (WPT-RTE) aangemaakt.
Onderweg komt u een horecagelegenheid tegen.
Er is een WPT-RTE versie van gemaakt.  

  De kenmerken
  startpunt Bergeijk
  positie Noord-Brabant, Nederland. Co√∂rdinaten: N51.279886 E5.421548
  afstanden 17.0 km,
  type Akker/Beek/Bos/Cultuur/Hei/Open landschap/Visvijver/Vennen
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Aangelijnd
  horeca Halverwege
  Datum wandeling 27-05-2012

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlSTART/FINIFSH/PARKEREN N51 16.233 E5 24.020
We starten op de Parkeerplaats van Natuurmonumenten tegenover het benzinestation bij de Bergeijkse Barrier. Van daaruit gaan we eerst richting België. Een stukje van de wateringen zijn daar hersteld door Natuurmonumenten. Mooi gedaan. Over de hoge brug verder en dan linksaf. We zijn nu op de Belgische heide en langs de rand gaan we verder naar de grenspaal. Daarna volgt de Dommel met de prachtige hangbrug. Door het Dommeldal gaan we naar de Stenen Brug.

Informatiebron: We laten ons voorlichten door de informatieborden van Natuurmonumenten en Natuurpunt.

GPSwalking.nlBelgische en Nederlandse Kempen N51 16.164 E5 24.141
Belangrijk in de beschrijving is de voorkennis over de geschiedenis, die u dient te hebben. Het Land van het Prinsbisdom van Luik en het grondgebied over de grens is in Belgische handen veel anders behandeld dan het Nederlandse deel. Zijn de zandgronden volgens Haagse begrippen onvruchtbaar, de Belgische zandgronden zijn goed benut. De arme boeren in Nederland zijn als wingewest arm gehouden. 

Structureel moest een deel van de oogst ingehouden worden als belasting. Brabant als katholiek wingewest. Kerken werden gesloten, 10% van de oogst werd opgeëist door de rijke Hollanders. Geen wonder dat elke boer in de Kempen zei, dat de zandgrond niks opgebracht heeft. Dat is honderden jaren zo verteld. Den Haag gelooft dat echt. Nog steeds.

GPSwalking.nlPelterheggen N51 16.066 E5 24.182
Anders daarentegen hebben de Belgen gehandeld. De zandgronden zijn bevloeid en zo vruchtbaar gemaakt. Dat geldt voor de hele Kempen, waar riviertjes voor bevloeiing zorgden. Hier is het wel heel bijzonder toegepast met de wateringen. De zandgronden dienden voor de voedselvoorziening voor de paarden van de trekschuiten en de cavalerie van het leger in Leopoldburg. Iets wat helemaal niet genoemd wordt in de verhalen van Natuurmonumenten – die vertelt meer over de natuur. Luyksgestel, iets verder naar het westen, bleef tot 1818 Belgisch gebied, zodat zowel de wateringen als het katholicisme geen invloed heeft ondergaan van de Hollandse ‘bezetting’. Nu is het Nederlands grondgebied en een uniek stuk natuur “dat zich niet laat commanderen door landsgrenzen”, zo lezen we. Wij weten nu wel anders.

GPSwalking.nlHistorische vloeiweidensysteem N51 15.983 E5 24.163
In de negentiende eeuw was er veel vraag naar hooi voor de paarden van de cavalerie. Deze wateringen zijn graslanden die bevloeid worden met kalkrijk kanaalwater. Als initiator voor dit systeem – dat al rond 1400 werd toegepast - wordt graaf Barthélémy de Theux de Meylandt genoemd (1794-1874). Om de schrale grond geschikt te maken voor hooiwinning, bedacht men een slim systeem. Vanaf het Kempisch Kanaal, in België werd het Maaswater naar het gebied gevoerd. Vervolgens werd het kalkrijke water met een netwerk van sloten en aquaducten tot bij de hooilanden gebracht. Zo worden de graslanden op een natuurlijke manier bemest. Naast deze vloeiweiden in Lommel zijn er ook in Achel en Lozen gerealiseerd.

GPSwalking.nlIn oude luister hersteld N51 15.867 E5 24.193
Tijdens de hoogtijdagen waren er in deze streek 2500 hectaren vloeiweiden. Nu resteert daar nog ca 28 ha van. 12 hier en 16 in Lommel Kolonie. In 2008 is het herstelproject afgerond en zijn alle stuwen en aquaductjes hersteld. Hier zijn deze cultuurhistorische vloeiweiden hersteld, waardoor we kunnen genieten van geurende kruidrijke hooilanden en zeldzame bloemen zoals sleutelbloem, herfststijlloos, brede orchis, weideklokje en krokus. Omdat de vloeiweiden nog op de oude manier worden beheerd, doen deze planten het hier goed. Sprinkhanen, libellen en vlinders hebben het hier ook naar hun zin.

GPSwalking.nlDe Hoge Brug en ’t Saske. N51 15.798 E5 24.224
U staat hier bij de Hoge Brug. Nadat het hooi van de vloeiweiden was gehaald moest het worden afgevoerd per schip naar o.a. Antwerpen. Hiervoor was een kanaaltje gegraven naar het Kempisch Kanaal, dat voor de scheepvaart bestemd is en 3 km hier vandaan ligt. De trekschuitjes werden hoog opgeladen, vandaar dat de brug ook extra hoog is gemaakt. Om het hoogteverschil van 3 meter te overbruggen tussen het Kanaal en deze plek, is halverwege een sluiscomplex ’t Saske aangelegd. Dat is nu nog in slechte staat, maar gaat gerestaureerd worden.

GPSwalking.nlNatuurherstel project N51 15.785 E5 24.307
De werkzaamheden aan de vloeiweiden op de Plateaux waren onderdeel van een groter internationaal natuurherstel project LIFE-project Dommeldal, waaraan ook het aangrenzende Vlaamse natuurgebied Hageven meedeed. In het lager gelegen Hageven werd o.a. een vennencomplex hersteld en het Dommelmoeras uitgebreid. Er werd o.a. 30 ha voormalige landbouwgrond teruggebracht tot oorspronkelijk ven- en heidegebied.

Het Hageven en de Plateaux zijn opgenomen in het Natura-2000 netwerk van Europa. Op deze plek herstelde Natuurpunt – de Vlaamse tegenhanger van Natuurmonumenten in Nederland – de verdwenen heide en vennen. De bij de ontginning vernietigde venbodem werd uitgegraven naar het grondwater toe.

GPSwalking.nlDe nieuwe vennen zijn zo ondiep dat ze tijdens droogte soms droogvallen. Om zowel de oppervlakte als de kwaliteit van de heide te vergroten, plagde Natuurpunt grote delen van het gebied om zo jonge frisse heide terug kansen te geven.

Nieuwe natuur N51 15.764 E5 24.884
De wulp, boomleeuwerik, kievit, boomvalk en boompieper hebben hier groot voordeel bij. Hiermee is het leefgebied van klokjesgentiaan en gentiaanblauwtje flink vergroot. De vennen vormen een ideale omgeving voor libellen. Rond de vennen vliegen niet minder dan veertig soorten libellen. Om te voorkomen dat het heidelandschap dichtgroeit grazen er Gallowayrunderen. Op de typische stuifzanden groeien mossen, stugge grassoorten en hier en daar heide. Zandloopkevers en wespen, zoals de graafwesp en de bijenwolf, voelen zich hier in hun nopjes.

GPSwalking.nlGrenspaal 185 N51 15.733 E5 25.044
De huidige Belgisch-Nederlandse grens werd in de negentiende eeuw vastgelegd met het, in Londen, ondertekende scheidingstractaat tussen de koninkrijken van Nederland en België.

Vier jaar later kreeg de grens de precieze locatie op de Conventie van Maastricht. 388 gietijzeren grenspalen moesten de grens markeren. De nummering van 1 (Drielandenpunt Vaals) tot 369 (Noordzee).

De wapens van de beide koninkrijken en het jaartal 1843 sieren de palen. Vanaf paal 183 tot hier volgt de grens een rechte lijn naar het zuidwesten. Vroeger liep deze nog verder door. Dit is nu de gemeentegrens tussen Lommel en Neerpelt.

Je kan dit nog duidelijk zien in het landschap. Je staat hier op een viergemeentenpunt van Neerpelt, Lommel, Bergeijk en Valkenswaard.

GPSwalking.nlSlingerende Dommel N51 15.776 E5 25.406
Het beekdal van de Dommel is een afwisselend landschap. Er zijn moerassen, broekbossen, rietvelden en poelen. Sinds enkele jaren mag de beek weer meanderen. Op de moerassige oevers groeien zeldzame planten als galigaan.

Over een mooie wiebelbrug steken we de Dommel over.

Langs de Dommel komen mooie moerassen voor met grote rietvelden. In het Dommelmoeras vinden rietvogels als de roerdomp en snor een plekje. Bijzonder mooi is de overgang tussen heide en moeras. Gentiaanblauwtje vind je hier terug op de natte heide.

GPSwalking.nlZo gaan we over de Stenen Brug weer Nederland in. Even verder kunnen we links terug naar de parkeerplaats en hebben we een prachtig stuk natuur gezien. In de uitkijkhut N51 16.315 E5 25.334 kunnen we een prachtig beeld in ons geheugen opslaan.

Wij gaan echter rechtdoor, want er komt nog meer. Langs de Lage Heide, die links in ontwikkeling is gebracht komen we uit bij de Achterste Brug. Verder weg van de bewoonde wereld kun je haast niet wonen. Ooit was deze stoffige zandweg de doorgaande weg naar het zuiden. De herberg als het rustpunt voor paard en mens. Hier zou je willen wonen. Hier waan je je in de tijd van vroeger. Dit moet een van de oudst bekende Brabantse Nederzettingen zijn geweest.

GPSwalking.nlVerder zien we de rode daken van de Voorste Brug. We buigen af naar de Gemeentebossen op de Putten, het mooiste en meest ongerepte deel van deze wandeling.

Vlak langs de Dommel af gaan we Borkel in om even bij te komen van al dat moois.

De verdwenen Grenspaal N51 16.241 E5 25.629
Vroeger waren grenspalen barricades waar je echt niet zomaar aan voorbij kwam. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de gehele grens onder Duits bewind – Nederland was neutraal gebied - met elektrische stroomdraden afgezet. Op sommige plaatsen werd een raamkozijn tussen de draden geklemd om zo door het ontstane gat het neutrale land te kunnen bereiken.

GPSwalking.nlGrenspaal 184 was een cultuurhistorisch monument: het droeg nog kogelgaten uit de Tweede Wereldoorlog. Deze honderden kilo’s zware paal werd tot twee keer toe gestolen. Sinds de laatste keer ontbreekt elk spoor.

Op 18 augustus 2005 ontdekte een vrijwilliger van het Hageven, dat grenspaal 184 was verdwenen. Hij verwittigde meteen de politie. Een paar weken later, op 9 september werd de paal terug gevonden. De grenspaal was ’s nachts voor de hekken van een machinefabriek in Maarheeze gedeponeerd.

Volgend de wet mag een grenspaal alleen in aanwezigheid van de betrokken burgemeesters en grenspalencommissies worden teruggeplaatst. Daarom kwamen de burgemeesters van Neerpelt en Valkenswaard op 24 november 2005 samen in actie om grenspaal 184 met veel ceremonieel naar zijn plek te begeleiden.

Echter op 20 juli 2006 werd hij weer gestolen. Nu met een graafmachine. Sindsdien ontbreekt elk spoor.

GPSwalking.nlNatuurherstel Landbouwgrond N51 16.502 E5 25.579
Op deze plek aan de westelijke kant van de zandweg wordt voormalige landbouwgrond weer omgezet naar heide.

Deze voormalige akkers van de Lage Heide zijn bewerkt om deze weer geschikt te maken voor heide. De landbouwgronden zijn echter te voedselrijk voor heide, die slechts gedijt op arme zandgrond. Hierom werd de toplaag – de zwarte grond – afgegraven en afgevoerd. Daarna wordt het oorspronkelijk reliëf zoveel mogelijk hersteld zodat er weer een licht golvend terrein ontstaat en het terrein weer aansluit bij de omgeving.

GPSwalking.nlBeemden N51 17.238 E5 26.204
Het huidige landschap langs de Dommel is duidelijk getekend door de mens. Op zoek naar plaatsen waar hij zich kon vestigen volgde hij uiteraard de loop van het water en zocht in de omgeving naar de meest vruchtbare stukken.

Dat waren meestal die delen welke door regelmatige overstroming van de beek rijker aan voedingsstoffen waren dan de drogere hoge zandgronden eromheen. De beek deed deze rijkdom op tijdens zijn tocht door het landschap waar het mineralen uitsleep en voedingszouten verzamelde.

De overgangen in dit kleinschalige coulissenlandschap zijn prachtig. Een bos, weilanden, kraakhelder water in de sloot, eilandjes en akkers. Begroeide bermen met fluitende vogels en zoevende libellen. Eindeloos genieten van de Dommel.

GPSwalking.nlDommel N51 17.504 E5 26.338
De Dommel ontspringt bij Peer op de Donderslagsche Heide net over de grens in België, stroomt bij Borkel en Schaft ons land binnen en verenigt zich in Den Bosch met de Aa tot de Dieze, en tenslotte met de Maas. Van bron tot monding bedraagt de lengte 95 km (waarvan 85 km in Nederland) en het verhang is 35 m. Vele beken monden er in uit, zoals Kleine Dommel of Rul, de Run, de Gender, Tongelreep, Keersop en Essche Stroom, zodat het stroomgebied een groot deel van Midden- en Oost-Brabant beslaat.

De Dommel is een zogenaamde traagstromende laaglandbeek. Door het geringe reliëf is de stroomsnelheid lager dan 0,5 m per seconde - twee dagen van bron tot monding. Sinds 1863 beheert het waterschap De Dommel dit stroomgebied, dat jaarlijks 420 miljoen m3 regenwater en 90 m3 afvalwater van bevolking en industrie afvoert naar de Maas.

GPSwalking.nlAkkerdistel N51 17.664 E5 26.430
Op de scheiding van de beemden met de hoge akkers zien we een weelderige bloei van de Bijvoet en de prachtig paars kleurende, maar zeker vroeger wel erg lastige, akkerdistel.
De Akkerdistel is een van de oudste cultuurvolgers. Hij verscheen overal waar de mens zich vestigde en ter wille van zijn voedsel de landbouw bedreef. Naar zijn aard zoekt hij de wat vochtiger plekken, mag graag in de zon staan en geeft de voorkeur aan een voedselrijke enigszins leemachtige bodem, die dan wel goed doorlucht moet zijn. En dat is, tot ongenoegen van de mens, juist de omgeploegde akker. Daarom noemt de boer het onkruid.

Verder staat er langs de berm een opvallende grassoort die vanwege de witte bloeikop gewoon Witbol heet. Ook zien we nog de Echte Koekoeksbloem. Op vele plaatsen zien we de adelaarsvaren en de zwarte els.



GPSwalking.nl

De Woeste Hoeve, Mgr.Kuypersplein 6, 5556 VS, Borkel & Schaft.
Tel 040 221 91 07
www.de-woestehoeve.nl [email protected].

OPENINGSTIJDEN:
Zomerperiode: Maandag gesloten
Dinsdag t/m zaterdag vanaf 11:30 uur
Zondag vanaf 10:00 uur
JULI en AUGUSTUS al vanaf 10 uur
Winterperiode: Maandag gesloten
Dinsdag t/m zaterdag vanaf 11:30 uur
Zondag vanaf 10:00 uur


GPSwalking.nlPAUZE N51 17.889 E5 26.622
Zo zitten we op het terras bij de Woeste Hoeve en genieten daar van de heerlijke lunch. Opvallend is de rust die uitgaat van de omgeving. Hier zitten we in een dorp waar ‘haast’ niet gekend wordt. Ook niet nodig is.

Dus waarom, vragen we ons af, kan een moderne mens hier gelukkig zijn. We lezen over de gewone dingen die hier leven en ooit geweest zijn. Straks gaan we verder……Straks.

We lezen nu een en ander over Borkel en Schaft:

Borkel en Schaft. N51 17.908 E5 26.672
Op velerlei landkaarten uit de zestiende en zeventiende eeuw staat vlak boven de grensscheiding tussen het grote gebied van de Meijerij van ’s Hertogenbosch en ’t Land van Luyck het plaatsje Borkell reeds ingetekend.

GPSwalking.nlSchetsen van vroegere landmeters die de omgeving van deze plek van dichtbij in beeld brachten laten duidelijk zien hoe een aantal landwegen op de nederzetting Borkell gericht waren. Ze liepen er doorheen of vlak langs en geven het belang weer die deze plek van oudsher als kruispunt van wegen gekend moet hebben.

In het zuiden grensde deze gemeynd direct aan het Landt van Luyck, terwijl het zelf deel uit maakte van Kempenlandt. Borkell ligt in het beekdal van de Dommel. In oude termen gesproken lag het ongeveer 20 minuten gaans westelijk van de Dommel. Aan de oostelijke kant van de beek lag op 15 minuten gaans de oude nederzetting Schaft, genoemd naar een watermolen (het Frankische “waterschafo”) die ingetekend staat op de kaart die Willem Janszn Beau in 1644 tekende. Bron e.v. : Naar Infoborden Borkel.

GPSwalking.nlBorkel en Schaft vroeger. N51 17.908 E5 26.672
In 1810 werden de twee kerkdorpen Borkel en Schaft samengevoegd tot één gemeente. Voorheen behoorden ze tot Bergeijk. In 1857 werd een klein gemeentehuisje gebouwd aan de Dorpsstraat 51, dat tegenwoordig als woonhuis gebruikt wordt. Er was voldoende ruimte voor een vergaderzaal en een gevangenis. De veldwachter gebruikte het achterste deel van de gang als cel.

Later werd een nieuw gemeentehuis gebouwd naast de melkfabriek en daarna kreeg de oude school die functie.

In 1934 ging de gemeente op in de ook met Dommelen uitgebreide gemeente Valkenswaard.

Van twee kapellen naar een kerk N51 17.908 E5 26.672
In 1444 werden den kerken van Westerhoven, Dommelen en Borkel afgescheiden van de moederkerk in Bergeijk. Westerhoven werd een zelfstandige parochie met als nevenkerken Dommelen en Borkel.

GPSwalking.nlDe oudste tekening, die ons bekend is, van de Sint Antoniuskapel te Borkel die uit 1444 stamt, is van Hendrik Verhees in 1789. In de door hem toegevoegde tekst staat: “Capel te Borkel met het Huijs van den pastoor tegens den gevel geboudt 23 junij 1789.

Borkel is kerkelijk onder Westerhoven, en moet aldaar begraaven”. De kapel die vastgebouwd is aan de pastorie en die volgens deze tekening geen ramen had, moet erg donker geweest zijn. Na de Vrede van Münster in 1648 werd de kapel van alle katholieke ornamenten ontdaan en gesloten. Het was in de Protestantse Republiek der Nederlanden, die toen ontstond, voor katholieken verboden hun godsdienst in het openbaar te belijden. Omdat de kapel niet langer als godshuis mocht dienen werd hij gebruikt als opslagplaats.

GPSwalking.nlOndanks dat verbod voor de katholieken verschenen overal schuilkerken op het platteland, ook wel schuurkerken genoemd.

Servatiuskerk N51 17.908 E5 26.672
Nadat in vroeger tijden Borkel èn Schaft ieder een eigen kapel hadden, werd in 1836 besloten tot de bouw van één nieuwe kerk. De nieuwe kerk kreeg als patroonheilige de heilige Servatius. Deze Sint Servatiuskerk kwam aan het huidige Mgr. Kuijpersplein te staan. Bij de bevrijding in 1944 werd de kerk zwaar beschadigd. Eerst in 1947 werd ze weer opgebouwd.

GPSwalking.nlBedevaart N51 17.908 E5 26.672
Vroeger, begin 1900 vooral, kwamen pelgrims van heinde en verre naar Borkel en Schaft. De speciale verering gold Sint Antonius-Abt, de heilige met het varken. Op 17 januari, de naamdag van de heilige, werd speciaal gebeden om gespaard te blijven van de veepest.

Op deze dag werd toen ook nog jaarmarkt gehouden. Naast vee werd er vooral hout verkocht.

Zo verlaten we Borkel en gaan we terug naar het begin. Nog 7 km.
We passeren de molen en de kapel en eenmaal buiten het dorp zitten we weer meteen in de natuur. Die wordt flink verstoord als we de drukte van de N69 horen.

GPSwalking.nlOversteken – VOORZICHTIG!!!! - is nog lastiger, want er wordt hard gereden. Heel hard! Ze hebben niet door dat ge hier niet moet haasten. Maar ja….

De productiebossen moeten goed onderhouden worden en dan zien we dat wat ooit slim was, nu een plaag kan worden.

Eenmaal uit het bos zien we de eindeloze akkers met in de verte De Maai – ook zo’n pareltje waar ge zeker voor terug moet komen. En dan is het even doorstappen. De wulp vliegt ons om de oren; dit is zijn terrein.

GPSwalking.nlDe Molen Sint Antonius-Abt N51 17.845 E5 26.450
Aan Theodorus van Driel, een molenaarszoon uit Someren werd in 1865 een vergunning verleend tot het “oprigten van eenen graanwindmolen”. In de maand mei kocht hij een stuk heide te Borkel om er zijn molen te bouwen en in oktober werd al het eerste graan gemalen. De molen die in een korte tussenpauze verpacht wed, kwam in 1872 in het bezit van Paulus Loos, molenaar op Venbergen te valkenswaard. De Borkelse molenaars volgend elkaar buitengewoon snel op. In 1959 kocht P.Vossen, als twaalfde molenaar, de dan nog geen honderd jaar oude molen.

Na een derde restauratie (1935 na brand, 1967 voor monumentenlijst) in 1990 is de Gemeente Valkenswaard eigenaar. De molen wordt bemalen door telkens een andere molenaar, die in het bezit moet zijn van het getuigschrift van de Stichting Vrijwillige Molenaars. Zie http://members.chello.nl/c.damen2/Molengeschiedenis.htm.

GPSwalking.nlMariakapel N51 17.856 E5 26.326
Zowel Borkel als Schaft hebben tegenwoordig nog steeds een eigen Maria-kapelleke. Het bijzondere van de kapel in Schaft is, dat Maria het kind op de verkeerde arm draagt.

De kapel die we zien op de hoek van de Sportstraat hebben ze, in zijn geheel, in 1992 verhuisd naar de andere kant van de weg. Voorheen keek Maria naar het dorp. Nu begroet ze iedereen die Borkel komt bezoeken.

Productiebossen N51 17.886 E5 24.752
De bossen met de grove den worden hier “Maast” genoemd. De dennenappel heet dan ook “maastebölleke”. De lange rechte boomstammen werden dan ook veel in de scheepsbouw gebruikt als scheepsmast.

GPSwalking.nlVeel van deze bossen werden ook aangeplant op de kale heide als productiebos voor mijnhout. In de mijngangen van Limburg, ook Belgisch Limburg, werden de gangen gestut met deze boomstammen. Per meter waren tien bomen nodig. De den kraakt als deze onder spanning komt te staan en waarschuwt zo de mijnwerker tegen eventueel instortingsgevaar.

Door de bomen dicht bij elkaar te planten groeide de top recht naar boven naar het licht. Ondergroei was er niet of nauwelijks. Nu deze functie van het bos is vervallen kappen de beheerders van deze bossen veel bomen. Door verspreid enkele exemplaren te laten staan komt er veel licht onderin. En dat komt ten goede aan de berken en eiken ondergroei. Afgezaagd hout laat men liggen, zodat het kan rotten en een schuilplaats kan bieden voor vogels en insecten.

GPSwalking.nlAmerikaanse Vogelkers. N51 17.947 E5 24.935
De Amerikaans Vogelkers (prunus serotina) werd een eeuw geleden naar Nederland gehaald. De bladeren van deze soort verteren goed, het was de bedoeling dat de Amerikaanse volgelkers de arme bodems in onze dennenbossen zou verbeteren. Bovendien was het in Amerika een boom, die bruikbaar hout opleverde. Maar hier ontwikkelt hij zich helaas niet tot een boom en wordt hooguit een woekerende struik. In Nederland thuishorende dieren houden niet erg van de boom. Alleen de vogels, die eten de besjes en laten de zaden overal in grote aantallen vallen. Die zaadjes groeien erg vaak uit tot weer een vogelkerkstruik, die genoeg heeft aan halfschaduw om eindeloos te woekeren.

De Amerikaanse Vogelkers is inmiddels een plaag geworden. Als we hem zijn gang laten gaan, bedekt hij in het bos de hele bodem. En neemt daarbij de ruimte in van de oorspronkelijke planten, struiken en bomen. Dat leidt uiteindelijk tot een bos met veel minder plant- en diersoorten.

De beheerders van dit bos halen daarom de Amerikaanse Vogelkers weg. Ze doen dat door de struiken, soms enkele jaren op rij, af te zagen of met wortel en al uit de grond te trekken. Dat ziet er nu niet zo fraai uit. Maar het legt wel de basis voor een gezond en gevarieerd bos in de toekomst.

GPSwalking.nlN69 Luikerweg N51 16.476 E5 24.075
Den Bosch, Eindhoven, Hasselt, Luik of richting Mechelen en Leuven. Ooit de grote verbindingsroute naar het zuiden. Maar na de scheiding Nederland-België in 1830 zijn de noord-zuid verbindingen steeds verder teruggebracht. De trein-tramverbindingen tussen Tilburg/Turnhout en Eindhoven/Neerpelt zijn verdwenen. Nog slechts bij Maastricht/Luik en bij Breda/Antwerpen zijn de verbindingen over spoor, snelweg en vaarwegen overgebleven.

In het verlengde van de A50 in NL wordt deze Luikerweg nu aangepakt om de doorgaande weg door de woonkernen van Valkenswaard en Aalst-Waalre om te leggen. Er wordt naarstig gezocht naar een alternatieve route die economie, natuur en de mens moet dienen. De lokale bestuurders mogen beslissen. Voorwaar niet eenvoudig.

GPSwalking.nlOpen akkers N51 17.364 E5 24.135
Door de productiebossen en de ontgonnen akkers. U wandelt door een landschap dat door mensenhanden is gemaakt: akkers en weilanden zo ver het oog kan reiken, maar ook bomenlanen, hagen en kruidenbermen.

Dit open landschap herbergt weidevogels zoals de kievit en wulp, maar ook de grauwe gans. De houtkanten bieden schuilmogelijkheden voor de patrijs, egel, bunzing en vele zangvogels.

Na een bospad steken we de Luikerweg weer voorzichtig over en lopen terug naar de parkeerplaats.

We hebben een fantastische dag gehad. Overweldigende natuur. Ongerept. Terug naar de wereld van toen. Neem er de tijd voor.

Startpunt

  • 3000 16 km  START/FINIFSH/PARKEREN  N51 16.233 E5 24.020
  • 3003 10 km  Borkel Plein N51 17.902 E5 26.629

Geraadpleegde website:

 

POI's

  • Akkerdistel N51.2944 E5.4404
  • Amerikaanse Vogelkers N51.2991 E5.4155
  • Beemden N51.2873 E5.4367
  • Belgische en Nederlandse Kempen N51.2694 E5.4023
  • Borkel en Schaft N51.2984 E5.4445
  • De Hoge Brug en ’t Saske. N51.2633 E5.4037
  • De Molen Sint Antonius-Abt N51.2974 E5.4408
  • De verdwenen Grenspaal N51.2706 E5.4271
  • Dommel N51.2917 E5.4389
  • Grenspaal 185 N51.2622 E5.4173
  • Historische vloeiweidensysteem N51.2663 E5.4027
  • In oude luister hersteld N51.2644 E5.4032
  • Mariakapel N51.2976 E5.4387
  • N69 Luikerweg N51.2745 E5.4012
  • Natuurherstel Landbouwgrond N51.2750 E5.4263
  • Natuurherstel project N51.2630 E5.4051
  • Nieuwe natuur N51.2627 E5.4147
  • Open akkers N51.2893 E5.4022
  • Parkeren Alternatief N51.2983 E5.4438
  • PAUZE N51.2981 E5.4437
  • Pelterheggen N51.2677 E5.4030
  • Productiebossen N51.2980 E5.4125
  • Slingerende Dommel N51.2629 E5.4234
  • Start/finish/parkeerplaats N51.2705 E5.4003
  • Uitkijkhut N51.2719 E5.4222

 
  31-03-2014 : ad snelders

Op vrijdag 21 maart 2014 is deze wandeling door ons gelopen. Het weer was aangenaam, zonnetje, weinig wind.De tocht was echt geweldig, zeker het tweede gedeelte. Het eerste gedeelte door de akkervelden en bossen was leuk, toen kwam een stukje Borkel, geluncht bij de molen, zitbanken aanwezig. Toen langs de Dommel gelopen, super mooi. Uiteindelijk via Hageven en Plateaux weer naar de auto.

Hageven en Plateaux zijn een uniek stuk natuur. Wij gaan deze wandeling zeker nog een keer doen in de herfst om op de vloeiweiden de hefsttijloos te kunnen bewonderen. Ook in de winter met veel sneeuw zal deze tocht je een super gevoel geven.

Ad en Ine Snelders