Home
Home Over ons Workshops Links Reviews GPS info Gastenboek Contact Zoeken
  Durgerdam - Waterland

Volg GPSwalking op Twitter



Korte beschrijving

Landschap in Waterland
Het uiterlijk van het landschap in Waterland is sterk bepaald doQr gebeurtenissen die plaatsvonden in het jongste tijdvak van de aardgeschiedenis: Holoceen. Dit tijdvak beslaat ongeveer de laatste 10.000 jaar. Daarvoor zag het landschap van West- Nederland er geheel anders uit, het bestond uit een vlak tot heuvelachtig zandoppervlak, (afzettingen uit een veel ouder tijdvak, Pleistoceen). Deze afzettingen liggen in Waterland op ongeveer 12 tot 20 meter beneden NAP.

De eerste mensen vestigden zich pas in de 10e eeuw in Waterland en begonnen het gebied in cultuur te brengen. Waterland werd akkerland. Om de bouw van wilde granen en boekweit mogelijk te maken was diepe ontwatering nodig; het slotenpatroon, zoals dat er nu nog ligt, kwam hoofdzakelijk in deze tijd tot stand. 

Deze diepe ontwateringen leiden er toe dat het land begon in te klinken. Allerlei veranderingen vonden plaats in het landschap. Door de toenemende verlaging van het maaiveld konden veenriviertjes zich verbreden tot meren (dieen en aeën). 

Na een aantal eeuwen was het land zover gezakt, dat er niet verder diep ontwaterd kon worden. Men kon geen graan meer verbouwen en Waterland werd weidegebied. Vanaf de tiende eeuw werd West-Nederland en ook Waterland geteisterd door vele stormvloeden. Overstromingen vonden plaats en veel land ging verloren. 

ln die tijd werden ook de eerste dijken aangelegd. In de 14e eeuw was al het overgebleven land bedijkt. Vanaf het begin van de 17e eeuw werden vele meren met molens drooggemalen. De molenbemaling ontwaterde het land; zo ontstonden er droogmakerijen en dat leidde weer tot een flinke bodemdaling. Hoewel niet met zekerheid kan worden vastgesteld hoeveel dë bodem precies gezakt is, kan men er van uitgaan dat de bodem sinds de 10e eeuw minstens 5 meter is gedaald.

In Waterland zijn een aantal beschermde natuurgebieden, zoals de Polder IJdoorn (Natuurmonumenten), de Veentjes bij de Aandammerbrug, het Varkensland en vele oeverlanden (Staatsbosbeheer) en het llperveld (Landschap Noord-Holland). In deze natuurgebieden zijn vele aspecten van het Waterlandse landschap bewaard gebleven, zoals het veenweidelandschap in het llperveld en het Varkensland, waterpartijen (aeën, dieën, braken) en hun oeverlanden en broekbosjes onder andere in de Polder IJdoorn. Hoewel in Waterland het accent ligt op de weidevogelbescherming en op de rust- en föurageergebieden voor goudplevier en eendachtigen,  wordt er ook aandacht besteed aan de vele, sommige planten, die er voorkomen.


Routebeschrijving

Een GPS wandeling van 13 km bij Durgerdam door het Waterland.
Er is een verlengde route van 14 km beschikbaar.
Omdat de route tussen 15 maart en 15 juni afgesloten is vanwege het vogelbroedseizoen is er ook een alternatief beschikbaar.
Daarnaast is er een verkorting van 10 km beschikbaar.
Naast de tracks zijn er ook routes beschikbaar.
Onderweg komt u 2 horecagelegenheden tegen.
De wandeling gaat grotendeels over verharde paden. 

Honden zijn niet toegestaan op deze wandeling, ook niet aangelijnd. 

  De kenmerken
  startpunt Durgerdam, parkeerplaats Durgerdammerschouw
  positie Noord-Holland, Nederland. Co√∂rdinaten: N52.389686 E4.986822
  afstanden 14.0 km, 14 km, 13 km, 13 km, 10 km
  type Cultuur/Dorp/Open landschap/Polder/Rivier/Veen/Vergezicht/Water
  begaanbaarheid Doorgaans goed begaanbaar
  scootmobiel Nee
  honden Niet toegestaan
  horeca Onderweg
  Datum wandeling 14-07-2016

  Langere beschrijving
 

GPSwalking.nlBegin juni was ik ook aan deze wandeling begonnen. Maar een paar km onderweg werd de doorgang versperd. Het was midden in het vogelbroedseizoen en het pad afgesloten. Dus maar omgedraaid en weer terug naar de auto.

Intussen is het half juli en zijn alle kuikens al lang uitgevlogen. De zon schijnt, een combinatie van zon en wolken komen langs en er staat een zeer pittig windje. Gelukkig is het warm genoeg om de jas op te bergen, anders was ik daar vast uitgewaaid.

Onderweg naar de parkeerplaats waan je je in een ander land. Een slingerende weg die te smal is voor het verkeer, kuilen, gaten, hoge bruggen waar je stapvoets overheen moet, een wijds uitzicht en veel water. Een heel ander landschap dan rond Eindhoven. Dus is het dubbel genieten. 

GPSwalking.nlOp de parkeerplaats staat al een vogelkijkwand voor je klaar. Vergeet de verrekijker dus niet. Vandaag was een boer bezig met hooien, dus geen vogel te zien. 

Honden zijn niet toegestaan op deze wandeling, ook niet aangelijnd. 

Kom genieten op een TOP-locatie
Laag Holland is een uniek stukje Holland, waarop de tijd geen grip lijkt te ,hebben. Grote luchten leunen op een laag liggend landschap. Hier zijn die eeuwenoude molens en rustieke dorpjes in typische Hollandse vergezichten. En in de weilanden, verscholen achter dijken van het voormalige IJ en de Zuiderzee, zorgen de vele weide- en moerasvogels voor een vrolijk gekwetter in het voorjaar. Al dat moois wil je natuurlijk zien. Je bent welkom om hier te komen wandelen, fietsen en varen. Neem je camera mee, want je maakt hier zeker mooie foto's!

GPSwalking.nlNationaal Landschap
Het schilderachtige beeld van Nederland bestaat echt. Je vindt dat in Laag Holland. In de openheid, in het lijnenspel van land en water, in de afwisseling van waterrijke veenweiden en droogmakerijen en in de beschermde dorpsgezichten.

Het grote aantal archeologische locaties, de historische watergangen en de Middeleeuwse strokenverkaveling maken het rijke verleden zichtbaar. Daarom is Laag Holland een nationaal landschap. Dat biedt de garantie dat we er nog lang van kunnen genieten.

GPSwalking.nlTOP-locaties
Bij elk Toeristisch Overstap Punt (TOP) kun je gratis de auto parkeren, om heerlijk te fietsen, te wandelen of te varen in de landelijke omgeving.

Bij elke TOP vind je bewegwijzerde of beschreven routes, die je laten kennismaken met de mooiste plekjes, de rust en de natuur in Laag Holland. En onderweg zijn er op verrassende locaties rustpunten en cafeetjes.

Ook de andere TOP's helpen je op weg om ze te vinden. En voor smartphonegebruikers staat de gratis app van Laag Holland klaar in de app store.

GPSwalking.nlDe wandeling gaat voornamelijk over verharde wegen. Maar de prachtige vergezichten maken alles goed. Het rondkijken gaat ook beter vanaf een goede verharde weg, zeker als je de pas erin wilt houden. 

Vuurtoren
De negentien meter hoge vuurtoren staat sinds 1699 op de hoek van het buiten-IJ, ten oosten van Durgerdam, aan de noordkant van de IJdoornpolder. De vuurtoren bestaat uit een gietijzeren kunstlichttoren, met daarnaast het kleine huisje van de vuurtorenwachter. Elke schipper die dit 'Licht van het IJ' zag, wist dat hij de veilige haven van Amsterdam gevonden heeft. De vuurtoren ligt op een klein eiland waar ook een betonnen kustbatterij als deel van De Stelling van Amsterdam over Durgerdam waakt.

GPSwalking.nlHet is me niet duidelijk kunnen worden of je naar de vuurtoren mag lopen of niet. De eerste keer was het hek dicht, nu stond die open, maar een bewoner van Durgerdam dacht dat je er alleen illegaal naar toe kunt lopen, en dat heb ik dus maar niet gedaan. Wie meer informatie heeft is welkom. 

IJdoornpolder
Buitendijks ligt het uitgestrekte elzen- en weidelandschap van de IJdoornpolder. Het terrein is zeer drassig en daarom niet toegankelijk. Het is een leefgebied voor vele moeras- en weidevogels, steltlopers, verschillende eendensoorten en talrijke ganzen. Tussen de IJdoornpolder en de Waterlandse Zeedijk bij Zuiderwoude ligt ook een prachtig stuk plas-en-drasgebied, waar vooral in het voorjaar veel vogels te zien zijn vanuit een vogelkijkhut.

GPSwalking.nlWeidevogels vinden hun toevlucht in polder IJdoorn. Maar ook hier hebben ze het niet gemakkelijk. Een groot aantal kuikens lukt het niet de volwassen leeftijd te bereiken en zelf jongen te produceren. Daarom verbetert Natuurmonumenten in IJdoorn de omstandigheden voor deze weidevogels. Die zijn gebaat bij een hoog waterpeil vroeg in het voorjaar en laat maaien.

In het voorjaar brengen de boeren ruige stalmest op het land; zo ontstaat een goede structuur en het trekt insecten aan, die weer voedsel voor de weidevogels vormen. Samen met boeren uit Durgerdam probeert Natuurmonumenten de vogels zo nieuwe kansen te bieden.

GPSwalking.nlPolder IJdoorn ligt als een soort stapsteen tussen andere natuur gebieden. Verbindingen tussen natuurgebieden zijn belangrijk zodat dieren veilig nieuwe gebieden kunnen opzoeken. In de rietlanden van Polder IJdoorn tref je bijzondere diersoorten aan als de ringslang. 

Voor ringslangen is IJdoorn een belangrijke kraamkamer. Natuurmonumenten helpt de ringslangen een handje door, samen met vrijwilligers, broedhopen te maken. Vrouwtjesslangen kunnen zich hierin terugtrekken en in alle rust hun eieren uitbroeden.

GPSwalking.nlHet rietland wordt elk jaar gemaaid om de bijzondere dier- en plantensoorten in stand te houden. Riet dat na de maaiacties blijft staan heeft een hogere natuurwaarde dan nieuw riet. Want hier is veel voedsel te vinden voor de rietvogels en er is volop nestgelegenheid.

Vogels genoeg gezien, maar geen grutto, kiviet of kluut. Wel veel reigers. 

Kleine polder van IJdoorn
De kleine polder van IJdoorn is een belangrijk voedsèfcron voor vogels. Je treft hier in het vroege voorjaar grote groepen aan die na een lange reis uit Afrika weer op krachten komen. Verrekijkers in de aanslag!

GPSwalking.nlGrutto: De weilanden lijken vlak, maar toch is er veel afwisseling van droge en natte gedeelten. Dat is gunstig voor weidevogels zoals de grutto. Die zoekt in de bodem naar pieren en andere beestjes. Hij maakt zijn nest in een ondiep kuiltje. Daardoor is het moeilijker te zien voor bijvoorbeeld een vos.

Kiviet: In de paartijd zie je de kievitmannetjes acrobatische capriolen uithalen in de lucht. Ze zijn dol op wormen die hier voorkomen dankzij de hoge waterstand. Kievitskuikens worden niet gevoerd door de ouders, maar moeten zelf hun kostje bij elkaar scharrelen. De kievit is er altijd vroeg bij: rond 15 maart worden de eerste kievitseieren gelegd.

GPSwalking.nlKluut: Kluten komen naar IJdoom om te rusten en te broeden. Kenmerkend is zijn manier van voedsel zoeken. Met snelle maaibewegingén gaat zijn snavel als een zeis door het water. Voelt de kluut daar iets tussen komen, dan sluit hij zijn snavel en de prooi is gevangen.

Durgerdam is een mooi plaatsje. Het ligt in een lint langs een dijk. Erg schilderrijk. 

Durgerdam
Durgerdam is een van de fraaiste vissersdorpjes aan de (Jsselmeerkust, met veelkleurige houten huisjes. Al eeuwenlang hangt de was vrolijk op de dijk te drogen.

GPSwalking.nlDit is een walhalla voor watersporters met gevoel voor cultuurhistorie. Het beschermde dorpsgezicht Durgerdam ligt op de Waterlandse Zeedijk, die in de 13e eeuw door boeren eigenhandig werd opgeworpen ter bescherming tegen het water van de toenmalige Zuiderzee en het IJ.

De geschiedenis van de plaats Durgerdam begint met de dijkdoorbraak door de Sint Elizabethsvloed in 1421, waarbij het dorp 'IJdoren' op de huidige buitendijkse landtong IJdoorn, volledig werd weggespoeld. Kort daarna werden op de nieuwe dijk de eerste huizen van 'Y doornickerdam' gebouwd. Deze naam is verbasterd via Doornickerdam en Durkerdam tot de huidige naam: Durgerdam.

GPSwalking.nlVoordat de Zuiderzee geleidelijk dichtslibde en de Afsluitdijk deze vaarroute voorgoed afsloot, was het dorp een belangrijke Zuiderzeehaven, waar veel bekende kapiteins vandaan kwamen. Toen de vaarweg naar Amsterdam niet meer langs het dorp ging, leefden de inwoners vooral van de (haring)visserij.

In het dorp zijn veel houten huizen. Geen van de huizen is ouder dan 1687, toen het hele dorp afbrandde. De witte 'Kapel' op de uitstekende bocht van Durgerdam is als een van de eerste panden herbouwd. De kapel heeft dienst gedaan als raadshuis en school.

GPSwalking.nlDe Durgerdammers op een ijsschots
Durgerdam is mede bekend geworden door een beroemde gebeurtenis, halverwege de 19e eeuw, waarbij drie mannen veertien dagen op een ijsschots op de toenmalige Zuiderzee ronddreven. De strenge winter van 1849-1850 zorgde voor veel ijs op de Zuiderzee.

Dat had tot gevolg dat de vele vissers geruime tijd hun brood niet konden verdienen. Daarom gingen in Durgerdam een zekere Klaas Bording en zijn zonen Klaas junior en Jacob met hun sleeën het ijs op. Ze wilden gaan vissen en hadden slechts een kan warme koffie, wat gedroogde vis en roggebrood bij zich.

GPSwalking.nlOp een geschikte plek hakten ze een gat in het ijs en lieten een visnet in het water zakken. Door met stokken op het ijs te slaan werden de vissen gelokt, het zgn. botkloppen. De vangst was die dag uitermate goed. Toen het drietal weer naar Durgerdam terug wilde keren, zag vader Bording dat het ijs van het vasteland was losgeraakt.

De vissers dreven op een ijsschots de Zuiderzee op. Daarbij begon het ook nog mistig te worden en was er al gauw geen land meer te zien. Zo'n veertien dagen lang dreef het drietal op het water van de Zuiderzee en hield zich in leven met het eten van de gevangen rauwe bot.

GPSwalking.nlDe schots dreef naar het noorden en kwam op dreef op korte afstand langs de stad Enkhuizen. Een week is er weliswaar een reddingsboot op zoektocht gegaan, maar de vissers werden niet gevonden.

Door toeval konden ze na veertien dagen bij Vollenhove worden gered. Toch overleefde alleen de jongste zoon Jacob dit drama.

Een nooit voltooid kanaal
Een deel van de Bloemendalergouw heette vroeger Kanaaldijk, omdat deze weg langs het gedeeltelijk gegraven Goudriaankanaal ligt. Dit kanaal was nodig, omdat Amsterdam in de 17e eeuw kampte met het dichtslibben van het IJ. Via het IJ voeren de schepen naar de Zuiderzee en verder over de wereldzeeën, maar de schepen lagen soms dagenlang te wachten om langs de ondiepten bij Pampus te komen.

GPSwalking.nlIn 1824 was het Noord-Hollands Kanaal gereed, maar de route via Den Helder was erg lang. Het Goudriaankanaal moest een kortere verbinding vormen tussen de Amsterdamse haven en de Zuiderzee. Door financiële tegenslagen en te verwachten problemen met ondiep vaarwater bij Marken, is de aanleg in 1828 gestaakt.

Bijna 50 jaar later werd het Noordzeekanaal in gebruik genomen, waarmee de Amsterdamse haven weer een volwaardige verbinding met de zee kreeg. Op hedendaagse luchtfoto's en kaarten is het tracé van het Goudriaankanaal nog altijd duidelijk zichtbaar.

GPSwalking.nlVersterking Markermeerdijken Durgerdam
Op deze plek voldoet de dijk niet meer aan de veiligheidseisen en is versterking nodig. Een dijk versterken kan op verschillende manieren. Vaak is de keuze de dijk aan de binnen- of buitenkant te versterken. Soms zijn er ook andere oplossingen mogelijk. Zoals bijvoorbeeld een constructie in de dijk.

De dijk van Hoorn naar Amsterdam heeft een rijke historie en loopt langs karakteristieke dorpen en steden en door waardevol landschap. Samen met de omgeving zoeken we naar de beste oplossing om de dijk te versterken. We houden rekening met woon- en leefmilieu, natuur, landschap, archeologie, cultuurhistorie, recreatie en kosten voor aanleg, onderhoud en beheer. De dijkversterking staat gepland tussen 2016 en 2021.

GPSwalking.nlHoe hoog en snel komt het water bij een overstroming in jouw buurt? Kijk op www.veiligschoonvoldoende.nl

Ons klimaat verandert: de zeespiegel stijgt, het regent vaker en heviger, de bodem daalt en we krijgen vaker te maken met hoog water. Als we niets doen, loopt Noord-Holland onder water. Honderd kilometer dijk en duin langs de Noordzee, Waddenzee en het IJssel- en Markermeer voldoet niet meer aan de wettelijke veiligheidseisen.

Om 1,2 miljoen Noord-Hollanders en 25 miljard aan economische waarde nu en in de toekomst te beschermen, versterkt Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ook de Markermeerdijken.

GPSwalking.nlKavelruil "Durgerdam"
In de gemeente Amsterdam is op 12 december 2012 de kavelruil "Durgerdam" gerealiseerd. Drie veehouders, de Protestantse Kerk en Natuurmonumenten hebben 37 ha grond geruild. Gevolg is realisatie van 104 ha agrarische structuurverbetering in de Durgerdammer Die en realisatie van 6,5 ha natuur in de Polder IJdoorn. Hiermee is dit natuurgebied nu afgerond en kan als eenheid worden beheerd.

Deze kavelruil is op initiatief van de Centrale Dorpenraad gestart en leidt tot een betere, efficiëntere en duurzamere landbouw. Voor deze kavelruil is subsidie benut van het POP-programma van de Europese Unie, de provincie Noord-Holland en het Ministerie van Economische Zaken.

GPSwalking.nlDe kavelruil is begeleid door de Stichting ter Verbetering van de Agrarische Structuur in Noord-Holland (Stivas). Voor meer informatie: www.stivasnh.nl

Het ene na het andere mooie landschap trekt voorbij. Het is schitterend weer voor fraaie foto's. Aan de ene kant zie een uitgestrekte en lege natuur, aan de ander kant zie je hoe dicht je bij Amsterdam bent.  

Landschap in Waterland
Het uiterlijk van het landschap in Waterland is sterk bepaald doQr gebeurtenissen die plaatsvonden in het jongste tijdvak van de aardgeschiedenis: Holoceen. Dit tijdvak beslaat ongeveer de laatste 10.000 jaar. Daarvoor zag het landschap van West- Nederland er geheel anders uit, het bestond uit een vlak tot heuvelachtig zandoppervlak, (afzettingen uit een veel ouder tijdvak, Pleistoceen). Deze afzettingen liggen in Waterland op ongeveer 12 tot 20 meter beneden NAP.

GPSwalking.nlOudste geschiedenis
Een wereldwijde Klimaatsverbetering aan het einde van het Holoceen heeft er toe geleid dat er een definitief einde kwam aan de laatste ijstijd. Van dat moment is het klimaat in grote delen vam de aarde, hoofdzakelijk, zoals het klimaat tegenwoordig is. Deze klimaatverbetering had tot gevolg dat de ijskappen afsmolten, waardoor de zeespiegel snel steeg. 

Het grondwaterpeil in de gebieden aan de rand van het door de zee overstroomde gebied werd ook hoger. Deze gebieden werden zo nat dat er moerasvegetaties ontstonden. De oudste veenlaag wordt het basisveen genoemd en is een harde samengeperste laag van 20- 40 cm dik.

GPSwalking.nlHet basisveen ligt in Waterland direct op het pleistocene zand. Omstreeks 7000 jaar geleden was de zeespiegel zo hoog geworden dat de zee toegang kreeg tot het gebied waar zich nu West-Nederland bevindt.

In de vrij onrustige periode die daarna volgde, werd het veen in vrijwel geheel Noord-Holland bedekt met zoutwaterafzettingen. Deze afzettingen bestaan uït kleiig en zandig materiaal en kunnen wel tot 8 meter dik zijn. De bovenste kleilaag in Waterland (-onderste laag op de geologische-dwarsdoorsnede op de kaart) is afgezet in brak-waterlagunes, duidend op een veel rustiger milieu. Waterland zag er toen alleen waddengebied uit. Hier bovenop ligt veen, vaak wel meer dan 3 meter dik.

GPSwalking.nlHet veen
De veenvorming kon plaatsvinden doordat ca. 5000 jaar geleden de directe invloed van de zee verdween en het gebied sterk verzoette door het rivierwater dat vanuit het oosten door West-Nederland naar zee stroomde.

Hoewel de ontwikkeling van het Hollandse landschap vrij gecompliceerd is, komt in grote lijnen de veenvorming in Waterland op het volgende neer: eerst uitgestrekte rietmoerassen. 

GPSwalking.nlTijdens de verlanding ontstonden kruidenrijke vegetaties zoals we die nog langs de veenstromen aantreffen. In situaties waar het nog enigszins brak was, kwam heemst voor.

Aangezien er ook nu nog fossielzout in de bodem voorkomt, groeit er op enkele plaatsen in Waterland nog steeds heemst. Doordat de bodem steeds hoger werd, raakte de vegetatie meer geïsoleerd van het grondwater. Het gebied verzuurde en werd voedselarmer. 

Er ontstonden uitgestrekte, voedselarme hoogveenvegetaties, waarin met name de veenmossen, veenpluis, en dopheide de belangrijkste veenvormende planten waren: Deze hoogvenen zien er uit als grote lensvormige kussens.

GPSwalking.nlAan de randen hiervan, zoals bijvoorbeeld tussen Ransdorp en Zunderdorp, ontstonden vegetaties met pijpestrootje en gagel. Verder van de hoogveenkernen af, langs de vele veenstroompjes, ontstonden rietmoerassen en elzenbroekbosjes.

Het hoogveenlandschap stak vele meters boven de zeespiegel uit. De hoogveengroei eindigde in de vroege Middeleeuwen.

Bewoning
De eerste mensen vestigden zich pas in de 10e eeuw in Waterland en begonnen het gebied in cultuur te brengen. Waterland werd akkerland. Om de bouw van wilde granen en boekweit mogelijk te maken was diepe ontwatering nodig; het slotenpatroon, zoals dat er nu nog ligt, kwam hoofdzakelijk in deze tijd tot stand. 

GPSwalking.nlDeze diepe ontwateringen leiden er toe dat het land begon in te klinken. Allerlei veranderingen vonden plaats in het landschap. Door de toenemende verlaging van het maaiveld konden veenriviertjes zich verbreden tot meren (dieen en aeën). 

Na een aantal eeuwen was het land zover gezakt, dat er niet verder diep ontwaterd kon worden. Men kon geen graan meer verbouwen en Waterland werd weidegebied. Vanaf de tiende eeuw werd West-Nederland en ook Waterland geteisterd door vele stormvloeden. Overstromingen vonden plaats en veel land ging verloren. 

GPSwalking.nlln die tijd werden ook de eerste dijken aangelegd. In de 14e eeuw was al het overgebleven land bedijkt. Vanaf het begin van de 17e eeuw werden vele meren met molens drooggemalen. De molenbemaling ontwaterde het land; zo ontstonden er droogmakerijen en dat leidde weer tot een flinke bodemdaling. Hoewel niet met zekerheid kan worden vastgesteld hoeveel dë bodem precies gezakt is, kan men er van uitgaan dat de bodem sinds de 10e eeuw minstens 5 meter is gedaald.

In Waterland zijn een aantal beschermde natuurgebieden, zoals de Polder IJdoorn (Natuurmonumenten), de Veentjes bij de Aandammerbrug, het Varkensland en vele oeverlanden (Staatsbosbeheer) en het llperveld (Landschap Noord-Holland).

GPSwalking.nlIn deze natuurgebieden zijn vele aspecten van het Waterlandse landschap bewaard gebleven, zoals het veenweidelandschap in het llperveld en het Varkensland, waterpartijen (aeën, dieën, braken) en hun oeverlanden en broekbosjes onder andere in de Polder IJdoorn.

Hoewel in Waterland het accent ligt op de weidevogelbescherming en op de rust- en föurageergebieden voor goudplevier en eendachtigen,  wordt er ook aandacht besteed aan de vele, sommige planten, die er voorkomen.

GPSwalking.nlFauna
Het meest opvallende deel van de fauna zijn de vogels. Waterland heeft door zijn liggingen en structuur een niet al te intensieve veehouderij en dit heeft er toe geleid dat Waterland één van Nederlands rijkste weidevogelgebieden is. 

De mmest karakteristieke weidevogels zijn kieviet, tureluur, kemphaan, watersnip en tegenwoordig ook de scholekster. Een opvallende verschijning _het gehele jaar door is de knobbelzwaan. Deze vogel sprak sterk tot de verbeelding en komt veelvuldig voor in wapenschilden van de Waterlandse dorpen.

GPSwalking.nlIn de vroege Middeleeuwen waren de knobbelzwanen eigendom van de landheren en na 1282 van de Hollandse graven. Zij symboliseerden min of meer het gezag.

Minder opvallend zijn de vogels die in de rietkragen leven, dit zijn onder andere de rietzanger, bosrietzanger, kleine karekiet, snor en rietgors. Karakteristiek voor moerasgebieden zijn ook de wat zeldzamere vogels, als bruine kiekendief, roerdomp, porceleinhoen en waterral. 

Langs slootkanten treft men veelvuldig de blauwe reiger aan en op het open water de fuut. De bekendste roofvogels zijn de buizerd, slechtvalk, havik, sperwer, boomvalk en de torenvalk. In de wintermaanden is Waterland belangrijk voor vogels.

GPSwalking.nlZo overwinteren bij niet al te strenge vorst honderdduizenden eenden op het IJsselmeer en de grote wateren in Waterland. De meest-bekende zijn de smient, kuifeend, tafeleend, wilde eend, krakeend, wintertaling, slobeend, krooneend, brilduiker, grote zaagbek en het nonnetje. 

In toenemende mate komen broedende en overwinterende ganzen voor, zoals grauwe gans, kolgans, rietgans, brandgans en kleine rietgans. In de weilanden kan men in het voorjaar en najaar grote hoeveelheden doortrekkende vogels aantreffen, zoais wulpen en goudplevieren. Voor oplettende natuurliefhebbers zijn er nog vele andere vogelsoorten waar te nemen. De meeste zoogdieren leven meer teruggetrokken. 

GPSwalking.nlDat neemt niet weg dat er in Waterland wel degelijk een rijke dierenwereld is. Soorten die in Waterland zeer weinig voorkomen, maar met een meer dan regionale betekenis, zijn de meervleermuis, watervleermuis, noordse woelmuis, waterspitsmuis, bosspitsmuis, én de dwergmuis.

Daarnaast komen diverse soorten voor die elders in Nederland ook algemeen zijn. In Waterland komen vijf soorten amfibieën voor: groene kikker, kleine watersalamander, pad, rugstreeppad en bruine kikker. Ook leeft in Waterland een groeiend aantal ringslangen.

GPSwalking.nlRecreatie
Waterland is een prachtig gebied om te fietsen en te wandelen en te varen. Uitgestrekte weilanden, wuivende rietkragen, grazende koelen en veel water zijn kenmerkend voor dit landschap.

Landschap Waterland heeft fiets-, wandel- en vaarroutes uitgezet in heel Waterland. De fietsroutes zijn voorlopig nog bewegwijzerd door de ANWB, in Waterland-Oost zijn dat de Aeën- en Dieën- en de Rondom Waterlandroute. ln 2006 werd in het Nationaal Landschap Laag Holland de Knooppuntenbewegwijzering voor fietsers ingevoerd.

GPSwalking.nlDe wandelroutes zijn gemarkeerd met blauwe en gele stickers. Op het water kunt u de routes herkennen aan de houten palen met een gekleurde kop. De fietsroutes zijn gemiddeld 35 km lang en de wandelroutes variëren van 5 tot 16 km.

Ga op een mooie zomerdag eens het water op. Vanuit Holysloot en Broek in Waterland zijn vier mooie vaarroutes uitgezet met afstanden tussen 8 en 15 km. Meer informatie: www.recreatienoordholland.nl.

De natuur is fraai, maar ook de kleine dorpen onderweg mogen er zijn. Ze stralen de rust uit die kleine dorpen eigen zijn. Mooie bruggen, oude huizen, mooie kerken, etc.  

GPSwalking.nlZunderdorp
Bouwjaren tussen de 11 en 13e eeuw. Zunderdorp was een van de grotere, oorspronkelijke vroeg-Waterlandse nederzettingen van pionierende boeren uit Friesland. Het dorp bestaat uit een drietal nederzettingen: 't Nopeind, 't Voorwerf en de Kerkbuurt. 

De naam Zunderdorp komt van het woord 'sundels'. Dit waren smalle sleten die van het dorp naar het IJ liepen, toen nog een zeearm van de Zuiderzee. Over deze vaarten vervoerden de Zunderdorpers eeuwenlang melk naar de hoofdstad.

Zo loop ik van het ene fraaie gebied het volgende weer in. 

GPSwalking.nlDe Zwarte Gouw
Welkom in het natuurgebied de Zwarte Gouw. Een uniek natuurgebied in Waterland waar kinderen vrij kunnen spelen. Een gebied waar mensen met respect voor elkaar in de natuur recreëren. 

De weidsheid van Waterland De Zwarte Gouw is onderdeel van de Ecologische Hoofd Structuur. Een hoofdstructuur is een schakel die grotere gebieden met elkaar verbindt. Dieren die onderweg zijn van het IJsselmeer naar De Volgermeer rusten hier uit en foerageren. In de Zwarte Gouw wandelt u tussen bloemrijke weilanden, poeltjes en rietkragen. En heeft u uitzicht op het veenweidelandschap en karakteristieke dorpen zoals Ransdorp, met zijn stompe toren, en Zunderdorp. De bodem in dit gebied is nat en voedselrijk waardoor er veel wilde planten voorkomen. De bloemen daarvan trekken insecten aan, zoals vlinders en bijen.

GPSwalking.nlRuimte voor mens, plant en dier Langs de oevers en op het grasland is er ruimte gemaakt voor de natuur. Vroeger waren de pevers recht. Nu zijn er inhammen waar dieren een schuilplaats vinden en planten de ruimte krijgen. In de rietvelden broeden diverse rietvogels zoals rietzanger en kleine karekiet. In de bloemrijke weilanden broeden weidevogels zoals kievit en tureluur.

U maakt zelfs kans om een ringslang of woelmuisrte zien. De natuur wordt beheerd. Het gras en-riet wordt kort gehouden en zo zorgen we voor het behoud van het open landschap en variatie in de begroeiing. Laat de broedende vogels met rust (let op: hondenbezitters). Voor kinderen is er alle ruimte om ongestoord te spelen op de vlonderbrug, de waterspeelplek of het voetveertje.

GPSwalking.nlGemaal nieuwe Gouw
Met één elektrische schroefpomp kan gemaal Nieuwe Gouw per minuut 14 kubieke meter water verplaatsen richting Waterlands Boezem. Per uur pompt dit gemaal een hoeveelheid water weg die gelijk is aan de inhoud van twee ruime eengezinswoningen.

Het gemaal is op deze plek geplaatst als een extra bemaling, omdat de polder hier wat dieper ligt. Dit type gemaal, in de volksmond een 'raket' genoemd, komt vijftien keer voor in het gebied tussen Amsterdam en Monnickendam.

GPSwalking.nlWaterpeil beheren
Met gemalen, stuwen en sluizen beheert het hoogheemraadschap het waterpeil in de sloten en vaarten. Afhankelijk van onder andere de regenval pompen we water weg of laten we juist water in.

Aansturing op afstand De pompen van bijna alle gemalen In Hollands Noorderkwartier (Hollands Noorderkwartier is de naam van het werkgebied van het hoogheemraadschap. Het omvat Noord-Holland boven het Noordzeekanaal, indgsief Texel) worden elektrisch aangedreven. De gemaalbeheerders kunnen via de computer op afstand volgen of alles naar behoren werkt. Als het nodig is, kunnen ze de pompen vanuit huis aansturen.

GPSwalking.nlDroge voeten, óók in de toekomst! Het klimaat verandert: Lange periodes van droogte worden afgewisseld door periodes van hevige regenval. Om ook in de toekomst wateroverlast te kunnen voorkomen, neemt het hoogheemraadschap maatregelen: we leggen waterbergingen aan en voeren de capaciteit van de gemalen op, zodat we bij harde regen sneller water kunnen afvoeren.

In dit open landschap is is de Ransdorper toren een herkenningspunt in de wandeling. Hou de toren in gaten en verdwalen is onmogelijk. Eenmaal in Ransdorp kun je genieten van een on-Nederlands huizenbouw. Houten huizen in alle kleuren en maten. het lijkt wel of ik in Zweden ben beland. Schitterend.  

GPSwalking.nlDe Ransdorper Toren
Ransdorp ontwikkelde zich in de 15de eeuw tot een welvarend dorp met handel, nijverheid en vooral scheepvaart Deze welvaart stelde de bewoners in staat tot de bouw van deze markante toren. Ten tijde van de bouw van de toren was de kerk aanmerkelijk groter en besloeg nagenoeg geheel het tegenwoordige kerkplein.

Het exacte bouwjaar is niet bekend. In ieder geval werd dit gebouw na 1502 en voor 1542 onder leiding van bouwmeester Jan Poyt op de drassige Waterlandse veenbodem in laatgotische stijl gebouwd. De toren is 32 m hoog. Aan de voet van de toren zijn de muren ca. 2,25 m dik en boven ca. 2 m.

De bovenkant is altijd 'plat' geweest, mogelijk omdat er geen geld meer was voor de spits. Zeker is dat de toren, die net iets hoger was dan andere torens in Waterland, Ransdorp bekendheid gaf. Zo is hij vereeuwigd door Rembrandt, omdat zijn kindermeisje - en latere geliefde - Geertje Dirkx uit Ransdorp kwam. 

GPSwalking.nlRansdorp
Bouwjaren eerste bebouwing ontginningsnederzetting pionierende boeren in de 10e eeuw

Ooit was Ransdorp een middelgroot handelsdorp, met meer schepen op zee dan Amsterdam: In de 'Waterlandse Gouden Eeuw' (± 1450-1570) woonden er tientallen scheepvaartondernemers en schippers. Rond 1545 voeren meer Waterlanders dan Amsterdammers naar de Oostzee, maar uiteindelijk groeide 'Aemstelredamme' ten koste van omringende dorpen, vanwege haar gunstiger ligging. Alleen de rijkversierde, stompe kerktoren herinnert de Ransdorpers aan de hoogtijdagen van hun dorp.

GPSwalking.nlDan gaat de zon achter een dik wolkendek schuil. De wind waait onverminderd verder waardoor het fris wordt. Dan merk je ook meteen dat de dag weer ten einde loopt. 

Het laatste stukje naar de auto is ook niet het mooiste gedeelte. Dus even stevig de pas erin. 

Een vreemd bouwsel trek nog de aandacht. Daarna is het lekker om in een winddichte auto plaats te nemen. Een blik in de binnenspiegel laat zien dat al het haar recht overeind staat. Even de kam erdoorheen en het zit weer netjes. Terug naar het hotel met een flink aantal mooie foto´s op de camera en een fraaie route op de GPS. Wat wil een mens nog meer. 

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Afgesloten 15 mrt - 15 jun N52.3797 E4.9815
  • Buiten-IJ N52.3762 E4.9919
  • De bodem van Waterland N52.3825 E4.9786
  • De Kapel N52.3775 E4.9912
  • De Oude Taveerne N52.3775 E4.9885
  • De Zwarte Gouw N52.3988 E4.9787
  • Dorpskerk Durgerdam N52.3783 E4.9882
  • Durgerdam N52.3781 E4.9895
  • Durgerdammerdijk N52.3786 E4.9934
  • Gemaal Nieuwe Gouw N52.3931 E4.9849
  • Grote polder van IJdoorn N52.3789 E5.0032
  • Hoek Van `t IJ/ Vuurtoren N52.3718 E5.0140
  • Hotel-Cafe de Zwaan N52.3935 E4.9943
  • IJmeer N52.3795 E5.0142
  • Informatiebord N52.3792 E4.9751
  • Kerk N52.4069 E4.9669
  • Kerk Van Ransdorp N52.3929 E4.9936
  • Nieuwe Gouwsloot N52.3982 E4.9811
  • Ransdorp N52.3939 E4.9941
  • Start/finish/parkeerplaats/vogelkijkscherm N52.3825 E5.0028
  • Uitzichtspunt 1 N52.3800 E5.0067
  • Weersloot N52.3886 E4.9755
  • Zunderdorp N52.4070 E4.9651

 
 

Helaas zijn er nog geen reacties beschikbaar. We willen u van harte uitnodigen om een reactie te plaatsen. Klik op de blauwe knop "Toevoegen" om een nieuwe reactie te plaatsen.