De Stiphoutse Bossen

Korte beschrijving

GPS wandeling van 17 kilometer in de bossen van Stiphout, de allermooiste spiegelingen van de streek. Bossen, zandheuvels. Mooie lanen met grove den. Hier en daar tonen de herfstkleuren een bont kleurenpalet van bruin, rood en geel. De spiegelingen in de vennen zijn adembenemend!

Gelukkig kunnen we de rust voelen omdat we op een doordeweekse dag rondlopen. Maar omdat het er zo mooi is, zal het in het weekend vrij druk zijn. Men laat hier de hond uit. Hier berijdt de amazone haar paard. Maar de mooiste paarden zien we in en even voorbij Gerwen. Een eerbetoon aan het werkpaard van vroeger, de Belse knol.

In Gerwen krijgen we een cultuurtip mee van Vincent van Gogh, die hier ooit leefde en werkte. Als we daar meer van willen zien, kunnen we beter de twee andere wandelingen in, door en rond Nuenen volgen. Vandaag minder cultuur, maar meer natuur. De mooiste vennen van Brabant: het Witven, Tweetermansven, Hoolven, Kamerven, Kikkerven, Wasven, Kromven en de Meer.

Fantastisch gebied om van te genieten op deze herfstdag.


Kenmerken

Startpunt: Stiphout
Positie: Noord-Brabant , Nederland, Coördinaten: N51.490323 E5.577428
Afstanden: 17, 11, 7, 5 km
Type: Bos, Cultuur, Hei, Ven
Begaanbaar: Goede wandelschoenen aantrekken
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

Een GPS wandeling van 17 kilometer door de Stiphoutse bossen bij Stiphout.
Een bijzonder mooie boswandeling, met acht hele mooie vennen.
De wandeling kan ook in omgekeerde richting worden gelopen.
Starten in Gerwen is ook mogelijk.
De wandeling kan verdeeld worden in diverse tracks.
De paden zijn zeer goed begaanbaar, ook voor kinderwagens.
De route van 11 km kan ingekort worden, als Gerwen niet wordt aangedaan, en wordt dan 9 km lang.
Er zijn verkorte versies van 11, 7 en 5 km van deze wandeling beschikbaar.



Acties

Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe parkeren bij de " P Witven ", links van de weg Gerwen - Stiphout. Van daaruit gaan we terug, steken de weg over naar de Papenvoortse Heide. Na een lus door het mooie bos steken we opnieuw over naar de Gemeindsche Heide.

Vroege bewoning 
Na de afgelopen IJstijd vestigden zich de eerste mensen op een smalle dekzandrug die evenwijdig aan de Dommel liep. De oudste voorwerpen die gevonden zijn worden toegeschreven aan de Tjongercultuur uit het Laat-Paleolithicum. Het betreft hier een rendierjagerscultuur.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEnige voorwerpen uit het Mesolithicum werden gevonden te Vaarle en op de Refelingse Heide. Deze pijlpunten dateren uit omstreeks 8000 v.Chr. en waren afkomstig van jagers en verzamelaars.

Geleidelijk aan drong de landbouw vanuit het zuiden op naar minder vruchtbare gebieden. Uit deze Neolithische cultuur, die omstreeks 5000 v.Chr. in dit gebied zal zijn begonnen, zijn fraaie stenen bijlen bekend.

De dekzandruggen die zich ter weerszijden van de Hooidonkse Beek bevonden bleken geschikt voor akkerbouw en bewoning. Ten noorden van deze beek zou uiteindelijk Gerwen voorkomen, terwijl ten zuiden ervan Nuenen ontstond, aanvankelijk als een verzameling verspreide agrarische gebouwen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVennen 
De vennen die we onderweg zullen zien zijn al direct na de IJstijd ontstaan. De lemige ondergrond laat geen of weinig water door. In totaal zullen we acht vennen, of wat er nog van over is, passeren.

Maatregelen voor herstel vennen. Omdat een aantal vennen in de Stiphoutse bossen in de loop der jaren verzuurd is - wat slecht is voor de aanwezige dieren en planten - gaat de gemeente herstelmaatregelen uitvoeren. Er worden werkzaamheden uitgevoerd bij het Kamerven, Schapegracht, Mutseven, Langdaalven en de Meer. Hierbij wordt op delen van de oevers de organische toplaag verwijderd; ook wel plaggen genoemd. De groeiomstandigheden worden zo voedselarmer waardoor de oeverbegroeiing gevarieerder wordt. De maatregelen zijn een vervolg op de herstelmaatregelen die een aantal jaren geleden zijn uitgevoerd.

We slingeren door de Stiphoutse Bossen. Rond 1900 zijn de stuifzand duinen aangeplant met de grove den. Die boom houdt het zand vast en het hout is geschikt om in de mijnbouw de ondergrondse gangen te stutten.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGrove den 
De boom was in Nederland autochtoon, dus een boom, die er oorspronkelijk groeide, en komt nu aangeplant voor op de arme zandgronden. Door veenafgravingen en ontginningen zijn de autochtone bomen verdwenen.

Later is men de grove den in Nederland gaan aanplanten met zaad uit het buitenland. Het omstreeks 1515 aangelegde Mastbos is het oudste in Nederland aangeplante bos met onder meer de grove den. Vanaf de 19e eeuw zijn heidevelden en stuifzanden, vooral op deze zandgronden ermee beplant. De boom lever, naast mijnhout, grenen hout en terpentijn.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSStiphoutse Bossen 
Dunning voor ontwikkeling
In de Stiphoutse bossen vindt een zogenaamde dunning plaats in de omgeving van het Witven.

Door selectief bomen te kappen die ongunstig staan, andere bomen in hun groei belemmeren of er niet goed aan toe zijn, krijgen de overblijvende bomen meer ruimte èn meer licht om verder te groeien. Ook krijgen struiken kans om wortel te schieten en zich verder te ontwikkelen.

De dunning is een middel om een structuurrijk, gevarieerd en gemengd bos te creëren. Afgelopen periode zijn de te kappen bomen voorzien van een oranje verfstreep; de zogenaamde blesstreep. In Groot Goor wordt overigens niet gedund.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOpen plekken voor verjonging
Naast de dunning worden ook op enkele plekken in de Stiphoutse bossen en Groot Goor groepsgewijs bomen gekapt. Het betreft groepen van bomen met een slechte levensvatbaarheid en een slechte toekomstverwachting. Hier komt jonge aanplant voor terug.

Vanuit het bos steken we de drukke verharde weg voorzichtig over en gaan links naar het dorp Gerwen voor een welverdiende pauze. Bij het plein, waar de oude kerk staat, staat een informatiezuil over Vincent van Gogh, die deze kerk veelvuldig heeft getekend en geschilderd. Ook zien we een bronzen beeld van een Belse Knol.

Vincent van Gogh 

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGerwen  
Gerwen is een plaats in de gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten (Noord-Brabant, Nederland), en is de oudste plaats van de gemeente.

Hoewel het huidige kerkdorp pas in de negentiende eeuw is ontstaan, was de kerk er al veel eerder, maar deze stond op een wat hogere plaats, nu "Heuvel", te midden van verspreide boerderijen.

De naam is afgeleid van Gerwin's-heim, ofwel de woonplaats van Gerwin, een Germaans stamhoofd. Bron: Wikipedia.

Sint Clemenskerk 
De oude Sint Clemenskerk. Op deze plaats hebben drie kerken gestaan: De eerste stenen kerk van 1350-1400 was een eenvoudige zaalkerk. Vervolgens werd een driebeukige kruiskerk gebouwd van 1420-1440. In 1620 kwam, na een brand in 1612, de huidige kerk tot stand, waarbinnen zich nog resten bevinden van de voorgaande kerk, die in Kempense gotiek is uitgevoerd. De kerk werd van 1648-1798 voor de protestante eredienst gebruikt, daarna werd ze weer Katholiek.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTussen 1887 en 1889 kreeg de kerk een neogotisch interieur. Vincent van Gogh beeldde deze kerk af in 1883. In 1967 bouwde de rooms-katholieke parochie een nieuwe en grotere kerk Sint-Clemenskerk in een zeer abstracte betonstijl. De historisch waardevolle oude Sint Clemenskerk, die ondertussen op de monumentenlijst stond, zou, naar werd beloofd, een nieuwe bestemming krijgen, die echter nog niet bekend was. Ze kwam dan ook leeg te staan, werd dichtgetimmerd, zwaar verwaarloosd en aan het verval en vandalisme overgegeven.

In 1983 werd de kerk echter gerestaureerd door een traditionalistische rooms-katholieke stichting van leken en kreeg daarbij een nieuw neogotisch interieur met voorwerpen die van elders afkomstig waren. Sedertdien wordt de kerk gebruikt door de Priesterbroederschap Sint Pius X. Bron: Wikipedia.

Belse Knol 
Achter de Oude Sint-Clemenskerk bevindt zich een bronzen beeld van Het Nederlandse Trekpaard. Het is gemaakt door Toon Grassens uit Gemert en geplaatst in 1990. Het stelt een paard van het koudbloedras voor en wordt in de volksmond de Bèlse knol genoemd. Eens per jaar vindt hier de veulenkeuring plaats.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKoudbloed is een term uit de paardenwereld. Paarden die tot een koudbloedras behoren zijn zwaarder gebouwd dan warmbloeden. Ze zijn daardoor meer geschikt als trekdier en het temperament is gemoedelijker. Het Belgisch trekpaard, Brabants trekpaard of Brabander is een paardenras afkomstig uit België.

Het Belgisch trekpaard heeft een schofthoogte van ongeveer 1,70 m. Het paard heeft een vrij klein hoofd met een korte, zware hals en een dubbele manenkam. Het lichaam is krachtig en gedrongen. De benen zijn kort en sterk met aan de kogels extra beharing.
Het is gebruikelijk de staart van trekpaarden te couperen. Deze gewoonte is ontstaan omdat boeren vroeger op de akkers vaak vlak achter het paard naast de ploeg liepen en niet wilden dat het paard de leidsels met de staart vast tegen hun billen zouden klemmen en zo verdere besturing onmogelijk zouden maken.

Er zijn zeven kleurslagen mogelijk bij het Belgisch trekpaard: bruin, zwart, vos, bruinschimmel, blauwschimmel, vosschimmel en appelschimmel. Sommige van deze kleuren zijn zeldzaam.

We pauzeren bij de Drie Gebroeders. Een zeer smaakvol ingerichte pleisterplaats voor de wandelaar. We genieten er van een heerlijke lunch.GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPS Na de pauze verlaten we Gerwen richting noord en zien we enkele hele oude akkers. Langrepelakkers zijn lange smalle akkers. Omdat men vroeger geen keerploegen had, werd het keren met de ploeg zo lang mogelijk uitgesteld, waardoor die lange akkers ontstonden.
Maar daarvoor was dit gebied al bewoond.

Na de Bronstijd 
Ook uit de Bronstijd (ongeveer 1500 v.Chr.) zijn voorwerpen gevonden. Uit deze tijd stammen ook enkele grafheuvels en urnenvelden, die tot in de IJzertijd gebruikt werden. Deze verschijnselen wijzen op het bestaan van permanente nederzettingen. Ze worden beschouwd als noordelijke uitlopers van de Keltische cultuur. Vanaf 57 v.Chr. vond een toenemende Romanisering plaats.

Nadat omstreeks het jaar 300 het Romeinse Rijk steeds verder verzwakte, ontvolkte het gebied ten gevolge van de chaos, ontstaan door de volksverhuizingen. Er zijn diverse archeologische vondsten en nederzettingen uit de Romeinse tijd bekend.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGeleidelijk aan vestigden zich weer mensen in het gebied en kwam ook de kerstening op gang, onder andere vanuit de abdij van Sint-Truiden. Dit geschiedde vermoedelijk op het eind van de 7e eeuw. Vanaf 800 tot 1250 neemt de bewoning toe, vooral op de plaatsen die reeds veel eerder bewoond waren.

We lopen terug door de bossen op de Gerwensche Heide en passeren het Kamerven. Het ven zelf ligt aan de overzijde van de heide. We zullen nog enkele vennen passeren en uiteindelijk komen we weer uit bij de parkeerplaats.

Startpunt
6600 P Witven 153° N51 29.180 E5 35.149
          Gerwen bij de Toren347°  N51 29.278 E5 33.871
6601 P Witven 153° N51 29.180 E5 35.149
6602 P Witven 338° N51 29.180 E5 35.149
6603 P Witven 338° N51 29.180 E5 35.149