Grote Dommel route

Korte beschrijving

Deze wandeling heeft zo ongeveer alles wat nodig is om een wandeling interessant te maken. We geven even een korte opsomming. Een prachtige Dommel, broekbos, historisch centrum van Geldrop, de kasteeltuin met een kinderboerderij, de Baron zijn hof, het kasteel van Geldrop, de paardestal van de IVN, horeca, het Eindhovens kanaal en de Collse watermolen, en onderweg volop natuur en cultuur in verschillende combinaties. Wat wil u nog meer?

We hebben deze wandeling met de gidsen van de IVN-Geldrop gelopen. Dat leverde veel informatie op en ook veel foto's. We hebben de foto's van eerdere wandelingen gecombineerd tot een mooie, maar ook lange collectie.

Deze wandeling is ook te koop in boekvorm bij IVN-Geldrop in de Paardestal in het Kasteeltuin van Geldrop. De Paardestal in vanaf midden maart tot eind oktober op de zondagmiddag van 13.00 tot 17.00 uur geopend.

In de kasteeltuin zijn honden verboden. U kunt eenvoudig buitenom het kasteelpark lopen met uw hond.

Mocht u voldoende tijd hebben kunt u genieten van een bezoekje aan het kasteel van Geldrop, of aan de Baron's hof, de zintuigentuin, of genieten van de gezellige horeca in de kasteelhoeve. Maar ook is het leuk om even rond te dwalen in de kasteeltuin, waar veel te zien en te beleven is.


Kenmerken

Startpunt: Geldrop
Startlocatie: Noord-Brabant, Nederland
Coördinaten N49.873595 E6.291218
Afstanden: 17, 10, 6 km
Type: Beek, Kanaal, Open
Begaanbaar: Gedeeltelijk drassig
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

  • Een mooie GPS wandeling van 17 km langs de Dommel en het Eindhovens kanaal tussen Geldrop en Nuenen.
  • Er zijn verkorte versies van 10 of 6 kilometer beschikbaar.
  • Onderweg wordt de Kasteeltuin van Geldrop aangedaan. Daar is een wandelroute van 2 kilometer uitgezet die u eventueel apart kunt lopen.
  • In de kasteeltuin zijn honden verboden, ook aangelijnd. U kunt met hond om de kasteeltuin lopen.
  • Het gedeelte langs de Dommel is alleen begaanbaar met zeer stevige (en liefst hoge) schoenen/laarzen. Het gebied is erg drassig maar erg mooi. Aan het einde van de route ligt de Collse Watermolen, maar u kunt daar ook starten.
  • Horeca komt u tegen in de kasteeltuin. Ook in het nabijgelegen Geldropse centrum zijn verschillende gezellige gelegenheden.


Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


 

Deze wandeling heeft zo ongeveer alles wat nodig is om een wandeling interessant te maken. We geven even een korte opsomming. Een prachtige Dommel, broekbos, historisch centrum van Geldrop, de kasteeltuin met een kinderboerderij, de Baron zijn hof, het kasteel van Geldrop, de paardestal van de IVN, horeca, het Eindhovens kanaal en de Collse watermolen, en onderweg volop natuur en cultuur in verschillende combinaties. Wat wil u nog meer.

Het begin van de wandeling gaat langs de Dommel bij de wijk de Akert. Daar kunt u uw wagen parkeren. Er is geen speciale parkeerplaats maar u parkeert gewoon langs de weg in één van de parkeervakken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWat zegt het IVN over het begin van deze wandeling:
Beken en rivieren zijn van oudsher een belangrijk onderdeel als oriëntatiepunt voor dieren. In Nederland worden deze natte lijnelementen steeds belangrijker in verband met het dicht bouwen van de omgeving. Beken en rivieren zijn daarom vaak aangewezen als ecologische verbindingszones. 

Waar wegen een beek kruiste lag vroeger een doorwaadbare plaats, tegenwoordig ligt er een brug. Deze weg met brug vormt een obstakel voor de meeste landdieren. Hiervoor worden tegenwoordig zogenaamde faunapassages aangebracht. Waar ruimte is wordt vaak een aparte buis onder de weg gelegd. In een bestaande situatie betekent dit vaak een houten richel aan de binnenzijde van de brug, boven het water. O.a. bij de Jofferbrug, onder de Mierloseweg, in het centrum, is zo’n richel te zien. Ook waar de Kleine Dommel onder de A67 gaat is zo’n richel te vinden. Onder de Walewijnlaan, bij de Akert, en de Dommeldalseweg is er wandelruimte onder de brug gelaten. Deze zijn wel relatief lang en kaal en bieden dieren daardoor onvoldoende schuilgelegenheid.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDirect aan het begin van de wandeling gaan we even naar het meest zuidelijke puntje van de wandeling. U mag zelf bepalen hoe ver u gaat, want u moet ook weer terug. U ziet in ieder geval een flink kronkelige beek. Bekijk de bovenste foto maar eens. In dit gebied ziet u vaak leuke bloemen en beestjes.

Hier staan ook de knotwilgen die elk jaar door de jeugdafdeling van het IVN worden geknot.

Daarna gaat de wandeling verder aan de andere kant van de Dommel waar een kort bezoekje wordt gebracht aan het broekbos van 't Goor. Over de weg daarnaar toe zegt de IVN het volgende:

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBrabants laaglandbeek
Dit gebied behoort tot een restant van een Brabantse laaglandbeek met broekbos, vochtige ruigten, rietmoeras en weilanden. Vanaf het beekherstelproject in 1996 stroomt hier de Kleine Dommel weer in haar natuurlijke bedding.

De oude rechte beek, die nu dienst doet als overloop, wordt gemarkeerd door een rij dominante schietwilgen. Op het eiland tussen de rechte en de kronkelende beek zijn ondiepe laagten gegraven waar een ongeremde opslag van wilgen, Lisdodden, Gele lis en zeggesoorten plaatsvindt.

Vervolgens gaat de route door de wijk Coevering in Geldrop. Deze wijk is in de jaren 70 gebouwd. De bewoners die dicht tegen de Dommel aanwonen hebben regelmatig last van wateroverlast. Dit door kwelwater dat uit de Peel wordt aangevoerd in net voor de Dommel omhoog komt. In 2006 is de gemeente Geldrop een proef gestart om te kijken wat er aan de wateroverlast gedaan kan worden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet dommeldal rond de Akert
Het Dommeldalgebied heeft zich in zijn huidige vorm kunnen ontwikkelen door samenwerking van belangengroepen zoals het IVN, Staatsbosbeheer en omwonenden. Bovendien zette de gemeente het Participatieproject Dommelgebied op.

Het doel hiervan was de ontwikkeling van het meest zuidelijke deel van het beekdalgebied, tussen de A67, de Laan der vier Heemskinderen, de wijk Akert en de wijk Coevering-west.

Met het project verbetert de gemeente de natuurdoelen, het natuurrecreatief gebruik, de natuurbeleving en de educatiemogelijkheden in het gebied.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn samenwerking met de Bosgroep Zuid Nederland is een beheersplan opgesteld om het maximale uit de natuurwaarde van het Dommeldal te halen. Via het beheersplan kon bovendien subsidie verkregen worden voor het beheer van de graslanden en de verdere ontwikkeling van het gebied.

Om er voor te zorgen dat de natuur in het Dommeldalgebied zich rustig ontwikkelt, werd een gedeelte van het hooiland door het IVN Geldrop handmatig gemaaid. Deze manier van maaien kost wel veel tijd, maar zo kunnen bepaalde planten blijven staan.

Door een subsidie van de Bosgroep Zuid-Nederland kan het hooien ook in de toekomst op deze manier worden voortgezet. Zo kunnen belangrijke planten en dieren ook straks in het Dommeldalgebied leven.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOnder de brug van de Laan der Vierheemskinderen kunt u genieten van allerlei soorten graffiti. Daar kunt u nog zien dat de Dommel vroeger helemaal rechtgetrokken was. Gelukkig is de Dommel voor een groot deel in de oude staat teruggebracht, met slingers en al.

Door de bochten ontstaan aan de binnenkant zandbanken. Voor een familie eenden is dit een prima plaats om even neer te strijken.

De route gaat vervolgens langs het centrum van Geldrop richting kasteeltuin. Het centrum wordt op de terugweg nog eens aangedaan. Dan komt u langs een aantal leuke oude gebouwen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKasteeltuin kasteel Geldrop
In 1974 werd het kasteelcomplex door het gemeentebestuur aangekocht, nadat twee jaar daarvoor de laatste adellijke bewoner, mevrouw C. F H. baronesse van Tuyll van Serooskerken-Quarles van Ufford, was overleden.

De eerste bewoners die we in de archieven tegenkomen zijn Philip en Jan van Geldrop, die omstreeks 1350 het kasteel bouwen. De volgende twee eeuwen was het kasteel in bezit van het geslacht Van Horne, maar het werd nauwelijks bewoond. Rond 1600 vestigde Amandus van Horne zich op een woontoren vlak naast het kasteel link naar Maquette foto In 1616 liet hij de middeleeuwse bouwvallen opknappen. Dit bouwwerk met de karakteristieke trapgevels vormt nu het middendeel van het huidige kasteel; aan de grachtzijde is het jaartal in de muurankers nog terug te vinden.

Meer informatie over de kasteeltuin kunt u vinden bij onze wandeling door de kasteeltuin. Wel kunnen we u melden dat de kasteeltuin een bezoekje meer dan waard is. U kunt een kijkje nemen in de kinderboerderij, in de Baron zijn Hof, in de Paardestal van het IVN en natuurlijk in het kasteel. Ook is hier met ingang van december 2007 horeca gevestigd. Nog meer informatie kunt u vinden op de website van kasteel Geldrop.

Dan gaat de route verder richting Eindhovens kanaal. Wat zegt de IVN over dit gebied:

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBij de Kasteeltuin zien we een gedeelte van de Kleine Dommel die hier evenals vroeger kronkelend zijn weg vindt. De beek heeft hier haar oorspronkelijke bedding behouden. Langs de Helze, ten noorden van het Kasteelpark, zien we een oud populierenbos. De rechteroever is erg verruigt. Er groeit veel riet en braam.

Aan de linkerzijde zijn de oude meanders weer gegraven en de oude rechte loop doet dienst als overloop. Meer noordelijk was geen ruimte voor beekherstel. De beek is hier met kribben kronkelend gemaakt. In de buitenbochten zijn essen en elzen op de oever geplant. Deze boomsoorten wortelen diep en breed en voorkomen afkalving van de oever.

Het moerasbos dat je aan de oostoever ziet  is een deel van het Hulsterbroek. De bomen staan hier vrijwel altijd met de voeten in het water en sterven af. De hopplanten slingeren zich hier door de elzen. Bij dit bos stroomt de Beekloop, die hier uitmondt in de Kleine Dommel. Langs de Beekloop zie je planten als watermunt, wolfspoot en moeras-vergeet-mij-nietje.  Langs de Dommel staan veel brandnetels. Verderop duikt de Kleine Dommel onder het Eindhovens Kanaal door. Aan de overkant zien we haar kronkelend verdwijnen in het prachtige natuurgebied de Collse Zegge

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet Eindhovens kanaal
Het Eindhovens Kanaal heeft een heel andere charme dat de Dommel. Een lang rechte waterverbinding tussen Eindhoven en de Zuid Willemsvaart. In vroegere tijden een druk bevaren kanaal. Het kanaal is gegraven rond 1840. In Geldrop is lang gevochten voor een aanlegsteiger maar de gemeenteraad van Geldrop vond de laagste inschrijver, Fl 109,- te duur. Daarnaast moest er een weg vanaf het centrum naar het kanaal worden aangelegd. En dan gaat het niet over een mooie asfaltweg maar over een grindweg. De eerste wegen waren namelijk Rijksgrindwegen.

Later heeft Geldrop toch een haventje gekregen. Hier konden de boten draaien en aanleggen. Ergens in de jaren 70 is de scheepsvaart op het Eindhovens Kanaal verboden. Nu zie je alleen roeiboten van de Eindhovense roeiverenigingen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNa een wandeling langs het kanaal zoeken we de Dommel weer op. Het pad langs de Dommel is prachtig. In welke jaargetijde je er ook komt. Modder is er ook genoeg. Je moet goed uitkijken waar je loopt want voor je het weet heb je natte voeten. Goede hoge en waterdichte schoenen zijn vaak noodzakelijk

Begin februari waren net alle wilgen geknot. Dat geeft een speciaal beeld als de zon net boven de horizon is en het water in de Dommel rimpelloos is. Geluiden uit de bewoonde wereld klinken hier nog maar nauwelijks door. Alleen overkomende vliegtuigen en de trein zijn hoorbaar. Je komt ook nauwelijks iemand tegen. Dit is een wandelgebied voor de liefhebber met een goede uitrusting.

Horsten en slenken
Noord-Brabant maakt samen met Limburg en Zeeland deel uit van de overgangszone tussen relatief hoog oprijzende gebieden van de Ardennen, het leisteenplateau in het zuidoosten en het dalende Noordzeebekken in het noordwesten. De in de aardkorst aanwezige breuken die van zuidoost naar noordwest lopen hebben op dit gebied veel invloed uitgeoefend.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHierdoor ontstonden naast hoger gelegen “horsten”, ook “slenken”, die lager gelegen zijn. Het Dommeldal en dus ook de “Collse Zeggen” liggen in een van de belangrijkste slenken n.l. de Centrale Slenk, gelegen tussen het Kempisch Hoog en de Peelhorst. Zo’n 400.000 jaar geleden is het gebied buiten de invloedssfeer van de grote rivieren (Rijn en Maas) geraakt. Deze rivieren hadden voordien grof zand, deels grindhoudend, afgezet. Na die periode werd de Centrale Slenk al dalende geleidelijk opgevuld met afzettingen van lokale oorsprong. Tijdens de laatste ijstijd was het hier erg koud met een permanent bevroren bodem. Met uitzondering van wat gras en mos was er daardoor nauwelijks plantengroei.

In het tweede deel van die laatste ijstijd werd in Brabant door de wind veel fijn zand afgezet en was er tevens een stelsel van brede en ondiepe beken en geulen. Zo zijn de brede beekdalen ontstaan. Toen hierna de definitieve klimaatsverbetering inzette werd het water niet meer door dat stelsel van ondiepe brede beken afgevoerd, maar ontstonden de huidige meanderende riviertjes, beken en lopen. Het stroomgebied van de Dommel is daar een goed voorbeeld van.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVoornoemde zandafzettingen veroorzaakten als gevolg van het reliëf in het landschap de z.g. dekzandruggen. Deze dekzandruggen veroorzaakten op hun beurt plaatselijk een stagnatie van het water in de beken. Het gehucht “Eeneind” ligt op zo’n dekzandrug waardoor in de Collse Zegge het water in de (Kleine) Dommel stagneerde.

Ook de aanwezigheid van de Opwettense watermolen heeft zijn invloed op de waterhuishouding. Door de korte afstand tussen de watermolens heeft de Collse watermolen al vanouds hinder van het opstuwen door de Opwettense watermolen. Het verval bij de Collse molen dreigt dan te klein te worden, het rad krijgt te veel weerstand door de hoge stand van het “onderwater”. Daarom is bij de Collse molen al eeuwen geleden de mogelijkheid geschapen om het water bovenstrooms extra hoog op te stuwen. Die extra opstuwing is in het verre verleden bereikt door de aanleg van een tweetal dijkjes. Daarmee kon een gebied van enkele tientallen hectaren onder water gezet worden.

Dit “waterreservoir” is de kern van het huidige natuurgebied want hierdoor ontstond een moerasvegetatie die we op de dag van heden nog aantreffen. De dijkjes zijn, als je het weet, in het landschap nog duidelijk zichtbaar.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTegen de tijd dat de Dommel bij Nueuen aangekomen is komt het draaipunt alweer in zicht. Er lopen helaas geen andere routes terug naar Geldrop (op een drukke wegen na).

Collse Watermolen
Voordat u weer om moet keren is een bezoekje aan de Collse Watermolen de moeite waard. De molen komt voor het eerst in de boeken terug in 1337. In de veertiende eeuw is de molen gebruikt als koren- en olie molen. Kort voor 1920 gestopt met de oliemolen. In de jaren 60 ook met de korenmolen.

Toen beide molen stil stonden begon het verval. In 1975 nam de molenspecialist P. van Bussel het initiatief tot de oprichting van de stiching de Eindhovens Molens. Samen met de gemeente Eindhoven werden de molens gerestaureerd. In 2003 was de restauratie van de oliemolen gereed. Nu is de Collse Watermolen de enige watermolen in Zuid-Nederland die olie en koren kan malen.

GPSwalking.nlEnkele gediplomeerde, vrijwillige molenaars stellen de molens op zaterdagochtend in werking. Ze malen dan tarwe voor de bakkers en thuisbakkers en slaan ook olie. Groepen kunnen een afspraak maken om op andere dagen de molen bezoeken.

De watermolen is een onderslagmolen. het recht om te mogen stuwen is een eeuwenoud recht verbonden aan een watermolen. De korenmolen heeft twee koppels maalstenen en een houten drijftwerk.

Meer informatie kunt u vinden op de website van de Collse Watermolen

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOp de terugweg gaat langs de ander oever van de Dommel. En zo ziet u de Dommel van alle kanten. Via het Eindhovenskanaal gaat het verder richting haven van Geldrop of eigenlijk Zesgehuchten. In het begin van de vorige eeuw waren Geldrop en Zesgehuchten nog 2 aparte gemeenten. Bij het gehucht Hulst in Zesgehuchten was een klein haventje aangelegd voor het laden en lossen van stenen en steenkool. Vanuit Eindhoven was er een wekelijkse verbinding met trekschuiten. Later werden stoom-schoefboten gebruikt voor het vervoeren van stenen van de Zesgehuchtense steenbakkerijen.

De gemeente Geldrop wilde ook een losplaats aan het Eindhovens kanaal hebben. In 1862 probeerden de fabrikanten Carp en Eijcken de Minister van Financiën te overtuigen van de noodzaak van een Geldropse losplaats. Deze kwestie hield de gemeente Geldrop voor ruim één jaar bezig. Er werden pamfletten gedrukt en pleidooien gehouden. Geldrop kreeg toestemming om een steiger te bouwen, ipv een losplaats. De laagste inschrijving voor de bouw van een steiger was F109,75. Te duur vond de gemeente. Daarna verdween de steiger geruisloos van de agenda.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet centrum van Geldrop
In het centrum van Geldrop vindt u verschillende restaurants en terrasjes. In de toekomst komt er nog meer horeca in het centrum. Daarnaast kunt u verschillende oude gebouwen bekijken. Een aanrader is het Weverijmuseum. De route komt er op 50 meter langs.

Wat schrijf Wikipedia over dit museum?
Dit museum is gevestigd in een monumentaal fabrieksgebouw aan de Molenstraat te Geldrop, dat over de Kleine Dommel heen is gebouwd. Op deze plaats was sinds de Middeleeuwen een watermolen gevestigd die omstreeks 1800 als volmolen in gebruik was. Deze kwam in handen van de fabrikantenfamilie Van den Heuvel. die een fabriek begon onder de naam: 'Wollenstoffenfabriek A. v.d. Heuvel en Zn'. In 1864 werd een nieuw waterrad gebouwd om de spinnerij aan te drijven. Ook een weverij en een ververij werden gebouwd. Het gebouw staat op de Rijksmonumentenlijst. Lees verder op Wikipedia.

Meer informatie over het Centrum van Geldrop kunt u vinden op onze Geldropse Monumenten route.

Het laatste deel van de wandeling gaat weer langs de dommel. Langs de andere oever. Langzaam wordt het centrum van Geldrop weer achter gelaten. Het wordt rustiger en groener. En dan komt langzaam de parkeerplaats weer in zicht.

POI's

  • Alternatieve Start 1/Parkeerplaats N51.4454 E5.5367
  • Broekbos `t Goor N51.4141 E5.5676
  • Eindhovens Kanaal N51.4346 E5.5486
  • Geldrop Centrum N51.4232 E5.5608
  • Kasteelpark/IVN expositie N51.4258 E5.5601
  • Restaurant/terras/Alternatieve Start/Parkeerplaats N51.4254 E5.5577
  • Start/Finish/Parkeerplaats N51.4112 E5.5625