De Wieden

Korte beschrijving

In De Wieden moet je eigelijk niet wandelen maar varen. Het vele water vraagt gewoon om een lange kanotocht of om een rondvaart met Natuurmonumenten. Wandelen ligt een stuk moeilijker, want er zijn gewoon weinig tot geen leuke wandelpaden.

Tijdens onze korte vakantie in St. Jansklooster hebben daarom regelmatig een boottochtje gemaakt. Maar een wandeling mocht eigenlijk ook niet ontbreken. We hebben 2 korte wandelingen in De Wieden gecombineerd tot eentje van ruim 9 km.

Onderweg is er voldoende te zien. Het is dan ook geen route om snel even te lopen. Vergeet goede schoenen en een verrekijker niet.


Kenmerken

Startpunt: Wanneperveen
Positie: Drenthe , Nederland, Coördinaten: N52.691868 E6.130736
Afstanden: 9, 5, 4, 2 km
Type: Open, Veen, Water
Begaanbaar: Erg drassig
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

Een GPS wandeling van 9 km in natuurpark De Wieden bij Wanneperveen.
De route kan opgedeeld worden in een gedeelte van 5/4 en 2 km.
Onderweg komt u geen horeca tegen. Wel een aantal bankjes en zelfs een picknickbank.
Deze wandeling is verboden voor honden.
Goede waterdichte wandelschoenen zijn aan te bevelen. De paden kunnen drassig zijn.
De route is niet geschikt voor scootmobiels, kinderwagens of voor mensen die slecht ter been zijn.
Een goede verrekijker is aan te bevelen.
Ook is er een WPT en RTE file beschikbaar.
Uw hond niet mee op deze route, ook niet aangelijnd.



Acties

Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEen korte vakantie bracht ons in De Wieden bij St. Jansklooster. We stonden op de SVR camping het Waterhoentje tegen de rand van De Wieden. Een prachtige plaats waar je al vanaf de standplaats al kon genieten van de mooie natuur. Onze collega campeerders hadden allemaal een boot bij zich. Dat is weer eens wat anders dan wandelen.

Belangrijk: Uw hond niet mee op deze route, ook niet aangelijnd. 

Bij het gebrek aan een eigen boot hebben we een prachtige rondvaart gemaakt met Natuurmonumenten die eigenaar is van het gebied de Wieden. Maar natuurlijk mocht een wandeling ook niet ontbreken. We hebben het Kiersche Wijdepad gecombineerd met de naastgelegen Veen weidewandeling. Een leuke combinatie die je rustig moet afleggen. Met goede schoenen aan en een verrekijker in de hand kan zo een hele ochtend of middag doorbrengen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVerdwalen is eigenlijk niet mogelijk. De route is duidelijk aangegeven. De hond moet helaas thuisblijven.

Onderweg kwamen we regelmatig een informatiebordje tegen. Leuke en waardevolle informatie die we graag met u delen. Op de parkeerplaats vonden we direct informatie over beide gecombineerde wandelingen.

Kiersche Wijdepad
Hier begint het Kiersche Wijdepad, een laarzenpad var. ongeveer 4,5 kilometer rond de eendenkooi Kiersche Wijde. Het pad voert langs bos, over gras- en hooilan-den en langs riet en trekgaten en is in het veld aangegeven met gele routepaaltjes. Via verschillende houten bruggetjes en een lange vlonder door een moerassig bosgedeelte, wordt u over onverharde gras- en bospaden rondom de eendenkooi geleid. De eendenkooi zelf is beperkt toegankelijk.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVoor de vogelliefhebbers zijn twee kijkschermen geplaatst. Ook twee uitkijkpunten, waarvan één over de Kiersche Wijde maken deel uit van de route.

Geregeld lopen hier schapen en koeien. Daarom mogen honden niet mee op de route. De paden kunnen nat en modderig zijn. Waterdichte schoenen of laarzen zijn geen overbodige luxe.

De route is niet geschikt voor bezoekers met een rolstoel of kinderwagen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEendenkooi
Een eendenkooi (soms kortweg kooi genoemd) is van oorsprong een plek waar diverse soorten in het wild levende eenden werden gevangen voor consumptie.

De eendenkooi bestaat uit een flinke vijver waar enkele smalle sloten op uitkomen, de zogenaamde vangpijpen. Eenden die uit een ander kouder wordend gebied getrokken zijn om in een warmer gebied te overwinteren zoeken vaak plekken uit waar ze kunnen uitrusten van de reis. Om overvliegende eenden te lokken, heeft de kooiker, de beheerder van de kooi, op de kooiplas een groot aantal staleenden die hij dagelijks voert. Zij zijn gewend aan de kooiker en zijn hond.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAls het jachtseizoen geopend is laat de kooiker zijn hond, de kooikershond, langs de pijp lopen om de rustende vreemde eenden te lokken. De pijp is aan weerszijden voorzien van rietschermen zodat de eenden de kooiker niet zien. Het hondje laat hij voor en achter langs de schermen lopen. De eenden, nieuwsgierig geworden door het verstopgedrag van het kooikerhondje met zijn opvallende, grote witte pluimstaart, die steeds weer verdwijnt en een eindje verder weer tevoorschijn komt, zwemmen achter het hondje aan de steeds nauwer wordende pijp in. Dan komt de kooiker achter de schermen vandaan en jaagt de eenden op. De eenden vliegen dan verder de pijp in het licht tegemoet. Het kooibos rond de kooiplas wordt namelijk aan het eind van elke pijp opengehouden. De eenden vliegen uiteindelijk tegen de zogenaamde spiegel, een schuin gespannen net aan het einde van de pijp. Ze vallen dan naar beneden en kruipen naar de enige schijnbare uitweg namelijk het einde van de pijp, het vanghokje. De kooiker laat het vanghokje dichtvallen zodat de eenden gevangenzitten en niet meer terug kunnen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVan verschillende punten is een goed overzicht over de omgeving te krijgen. Een goede verrekijker is daarbij erg nuttig. Veel zit op grote afstand.

 

Helder water
Vele kilometers sloten, vaarten en open water zijn beeldbepalend voor De Wieden. Aan de oostkant van De Wieden is het veenpakket niet zo dik. Dit gebied is ai heel vroeg ingericht voor de landbouw. De sloten en vaarten moesten ervoor zorgen dat het water werd afgevoerd en het vee dus op droog grasland kon grazen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHoe helderder het water, hoe rijker het is aan planten en dieren. Zo zijn er natuurlijk de libellen. De larven van de libel leven, variërend van enkele maanden tot soms wel 5 jaar, als rovers in het water. Sloten die erg rijk zijn aan waterplanten, bieden leefruimte aan snoek en zeelt. Aan de slootkant groeien zwanenbloem, water-weegbree, gele waterkers en grote en kleine egelskop.

Elzenbroekbos
Vroeger was er heel weinig bos te vinden in De Wieden. De bomen die er stonden, met uitzondering van de kooibossen, werden regelmatig gekapt. Dit hout werd gebruikt voor rasterpalen, beschoeiingshout en brandhout het zogenaamde boerengerief-hout.

Je kunt aan een boom zien of deze al een keer is afgezaagd. In dat geval zijn op de dikke onderstam verscheidene takken, of zelfs bomen gaan groeien. Na de Tweede Wereldoorlog was er in De Wieden bijna geen bos meer te vinden. Vrijwel al het bos in De Wieden is dan ook van na 1945.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTegenwoordig bestaan de bossen hier hoofdzakelijk uit één enkele soort: de zwarte els. Omdat ze op natte grond staan, noemen we de bossen elzenbroekbossen. Als deze bossen wat ouder worden, komen er meer ander soorten bomen in zoals vlier, kamperfoelie, lijsterbes en meidoorn. Staan ze op drogere gronden, dan vestigt zich de berk of soms de eik. In verspreide bosjes in De Wieden broeden roofvogels als buizerd en havik. In de zomer doen zwartblauwe kevertjes zich te goed aan de elzenbladeren. In de winter eten sijsjes de zaden van de els.

De vele bruggen, hekken en knuppelbruggen maken deze wandeling interessant. Telkens is het landschap anders. Soms kun je ver weg kijken, op een andere plaats loop je door een dicht broekbos en is er weinig uitzicht.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSProef met Natuurlijk waterpeil
Vereniging Natuurmonumenten onderzoekt hier in de Kiersche Wijde het effect van een natuurlijk waterpeil op planten en dieren. Het onderzoek wordt uitgevoerd samen met Waterschap Reest en Wieden.

Omgekeerd
Waterschappen regelen de waterpeilen in ons land. In De Weerribben en De Wieden wordt het waterpeil vrij stabiel gehouden. In de praktijk komt dat neer op een onnatuurlijk, "omgekeerd" waterpijl: laag jn de winter en hoog in de zomer. Handig voor riettelers, die in de winter en in het vroege voorjaar met machines het land bewerken. Ook zórgt een laag winterpeil ervoor dat bij veel regenval overtollig water in de boezem kan wórden opgevangen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVoor het boezemgebied van Noordwest-Overijssel is nu besloten dat de waterpeilen beter moeten worden afgestemd op de hoofdfunctie van het gebied: natuur. Een natuurlijk waterpeil is hoog in de winter en laag in de zomer. Soms staat het land plaatselijk onder water, soms is het tijdelijk droog.

Waterkwaliteit
Die variatie van nat en droog is geen probleem voor de natuur. Het is zelfs een voorwaarde om het kenmerkende systeem van verlanding (open water dat langzaam dichtgroeit), met alle bijzondere planten en dieren die daarbij horen in stand te houden. Maar dan moet de kwaliteit van het water wel goed zijn.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBoven in een boom zagen we een ooievaarsnest. Eerst leek het het onbewoond nest. Maar na even wachten kwam er eerst een kopje boven het nest. Even later was de ooievaar goed te zien. U begrijft nu waarom die verrekijker zo handig is.

Onderzoek
Tot nu toe mocht het waterpeil niet lager worden dan 0,83 m beneden NAP en niet hoger dan 0,73 beneden NAP. Hier in de Kiersche Wijde gaat het waterschap een proef nemen met een flexibeler peilbeheer.

In de zomer mag het peil gedurende maximaal twee periodes van vijf dagen 5 cm verder zakken. In 'november mag een piek voorkomen van 10 cm hoger. Om het rietsnijden mogelijk te maken wordt het waterpeil in januari en februari iets verlaagd.

De komende 6 jaar onderzoekt Waterschap Reest en Wieden de waterkwaliteit en brengt Natuurmonumenten de effecten op de flora en fauna in kaart. Pas als vaststaat dat de resultaten positief zijn voor de natuur, kan in het hele natuurgebied Weerribben-Wieden (ruim 10.000 ha) een natuurlijker watersysteem worden ingevoerd.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGeen overlast
De Kiersche Wijde is geschikt als proefgebied doordat tiet watersysteem van dit natuurgebied gemakkelijk los te koppelen is van dat van de omgeving. Er ontstaat dus geen overlast voor buren. Bovendien is dë flora en fauna van dit gebied representatief voor het gehele natuurgebied van De Wieden en De Weerribben.

We verlaten het broekbos weer en komen in een weidegebied. Heel fotogeniek met prachtige vergezichten. Vele vlinders fladderden rond. We komen uit bij een zandgat. Een vogelwand geeft ons de kans om ongezien rond te kijken. Maar helaas het was erg rustig.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSZandgat
Dit gat is ontstaan door zandwinning ten behoeve van verschillende wegen die zijn aangelegd tijdens de ruilverkaveling Giethoorn-Wanneperveen. Doordat dit zandgat behoorlijk diep is, vriest het in de winter niet zo snel dicht.

In de winterperiode verblijven hier verschillende eendensoorten, zoals de kuifeend, het nonnetje, de grote zaagbek en de tafeleend. Deze overwinteraars komen uit het hoge noorden en behoren tot de duikeenden, dat wil zeggen dat ze helemaal onderduiken om hun voedsel te bemachtigen. Wilde eenden steken alleen hun kop onder water om hun voedsel te pakken te krijgen. Dat noemen we grondelen Als je een eend op het land ziet, kun je aan zijn bouw zien hoe het zijn voedsel zoekt. Eenden die grondelen hebben hun poten in het midden van de buik en bij de duikeenden zitten de poten meer naar achteren.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe gaan over op de tweede route. Ook een mooie route met een grote verschijndenheid aan uitzichten. Ook nu mag de hond niet mee. Het is heerlijk rustig onderweg. Ondanks dat er best wel wat auto's op de parkeerplaats staan komen we onderweg bijna niemand tegen.

Veen weidewandeling
Hier begint een wandelroute van circa 4 kilometer over gras- en hooiland en langs sloten. De route geeft een goede indruk van het veenweidelandschap in De Wieden. U passeert een negental knuppelbruggetjes, komt langs een in 1996 en 1997 uitgegraven petgat en loopt de kans (afhankelijk van tijdstip en jaargetijde) reeën en moerasvogels te zien. De wandeling is in te korten tot een rondje van circa 2 kilometer.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGeregeld lopen hier schapen of koeien. Daarom mogen honden niet mee op de route en is het belangrijk dat u de hekken achter u sluit. De graspaden kunnen nat en soms modderig zijn. Waterdichte schoenen of laarzen zijn daarom aan te raden. De route is niet geschikt voor bezoekers met een rolstoel of kinderwagen.

Hooiland
Natuurmonumenten beheert in De Wieden meer dan 1200 ha grasland. Sommige percelen grasland worden gemaald; op andere grazen koeien of schapen. Begraasde weilanden zijn minder bloemrijk, doordat bloemen nauwelijks de kans krijgen om in bloei te komen. Wordt het gras in de zomer gemaaid in plaats van begraasd, dan spreken we van hooiland en ontwikkelen zich ook ander planten. Natuurmonumenten start met het maaien na 15 juni, als de meeste bloemen zaad hebben gevormd.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSPlanten die in het hooiland voor kunnen komen zijn bijvoorbeeld: dotterbloem, rietorchis, pinksterbloem, grote ratelaar en de koekoeksbloem, maar ook veel zeggesoorten.

Ook bepaalde vlinders profiteren van de bloemenweelde. In het voorjaar, als de pinksterbloemen bloeien, kunnen we de oranjetip zien vliegen. De vlinder legt zijn eitjes op de bloem: het voedsel voor de rupsen. Ook de zeldzame zilverenmaan heeft een speciale plant nodig voor zijn voortplanting: het moerasviooltje.

Graafwerk voor de natuur
Eén vertrouwd beeld in De Wieden: grote graafmachines staan weken lang te ronken om open water te maken. Dat water mag vervolgens weer heel langzaam dichtgroeien. Vereniging Natuurmonumenten werkt op deze manier aan het vergroten van de oppervlakte zeer waardevol en zeldzaam trilveen. Naar verwachting zijn de graafmachines hier tot ruim in de winter aan het werk om negen nieuwe petgaten te maken.

Trilveen
Trilveen is een stadium in het verlandingsproces van open water naar moerasbos. Voor het ontstaan van trilveen is een goede waterkwaliteit een voorwaarde. En omdat de waterkwaliteit van tegenwoordig niet meer kan tippen aan die van pakweg honderd jaar geleden, zijn de trilvenen met hun bijzondere vegetatie in Nederland uiterst zeldzaam geworden. Vandaar dat de overheid geld beschikbaar stelt voor het graven van petgaten, waardoor nieuwe trilvenen kunnen ontstaan.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet trilveen ligt langs een petgat. Het veert als je er overheen loopt. Als je even blijft staan verdwijnen je schoenen langzaam onder water. Zeker in natte tijden zijn hoge waterdichte wandelschoenen aan te bevelen. Maar omdat dit geen lange wandeling is kunnen laarzen natuurlijk ook.

Geen blijvertje
Maar ook het waardevolle trilveen (met soorten als schorpioenmos en parnassia) is geen blijvertje. De verlanding gaat door en uiteindelijk ontstaat een moeras-bos. Daarom is het beheer van Natuurmonumenten erop gericht om op gezette tijden nieuw open water te maken, zodat alle verlandingsstadia voortdurend in De Wieden aanwezig zijn.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHeerlijk helder water
Deze waterplas is een in 1996 en 1997 uitgegraven petgat. Natuurmonumenten laat op gezette tijden verspreid door De Wieden nieuwe petgaten graven, om zo de verlanding weer in gang te zetten. Verlanding is een kenmerkend proces voor laagveen-gebieden. In het petgat groeien waterplanten als blaasjeskruid en kranswieren.

De verveners hebben in vroeger tijden gezorgd voor een patroon van petgaten (waar het veen was weggegraven) en legakkers (waar het te drogen werd gelegd). De petgaten groeiden heel langzaam vol met planten, totdat het water in land was veranderd, leder stadium in het verlandingsproces kent zijn eigen planten en dieren. Daarom bootst Natuurmonumenten in het beheer het werk van de verveners na.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVergelijkt u de helderheid van het water in het petgat eens met die van het slootwater. Het verschil is groot. Voordat het slootwater het petgat bereikt, heeft het al een lange weg afgelegd. De waterplanten in de sloot hebben een zuiverende werking.

Vee en vogels
Boeren uit de omgeving laten hier geregeld hun koeien of schapen grazen. Natuurmonumenten is daar blij mee, omdat begrazing past in het beheer. De moerasvogels die hier broeden (bijvoorbeeld watersnip en slobeend) hebben voor het vinden van voedsel baat bij kort afgegraasde stukken, terwijl wat langer gras belangrijk is om de nodige dekking te verschaffen. Grazers zorgen voor die noodzakelijke variatie. De maaimachine is een alternatief, maar geeft een meer egaal en dus minder geschikt resultaat.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWaarom nu al gemaaid?
In de natuurgebieden wordt over het algemeen later gemaaid dan in de gangbare landbouw. Waarom zijn deze percelen dan nu al gemaaid? Natuurmonumenten streeft er hier naar om zoveel mogelijk verschillende plantensoorten een plek te geven. Dit kun je bereiken door de bodem te verarmen (verschralen). We doen dit door te maaien, het maaisel af te voeren en niet te bemesten.

Wanneer je dat enige jaren achtereen doet, zal de bodem steeds minder voedingsstoffen bevatten. Door deze voedselschaarste verdwijnen de planten die erg veel voedsel nodig hebben. Hun plek zal worden ingenomen door planten die minder voedsel nodig hebben. Deze zijn in ons goed bemeste land relatief zeldzaam.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSommige planten zijn echte taaie rakkers. De grassoort 'witbol bijvoorbeeld stelt weinig eisen aan de grond en zorgt ervoor dat andere planten zich niet kunnen vestigen. Elke open plek wordt ingenomen door de wrtbol. Wanneer je witbol 2 tot.3 keer per jaar maait, voelt hij zich niet prettig meer en verdwijnt. Andere planten hebben dan dus meer ruimte. De percelen worden veel bloemrijker en gevarieerder worden. Hier komen weer vlinders en andere insecten op af. Dit vroege maaibeheer zal de eerste 4 tot 5 jaar worden voortgezet. De veranderingen zullen naar verwachting al snel ziohtbaar zijn.

Dit was een prachtige wandeling die we iedereen kunnen aanbevelen. Onderweg is veel te zien. Niet voor de hardlopers, maar voor diegene die de rust hebben om even te blijven staan. Ondanks dat de hele wandeling maar 9 km is kun je er gerust een ochtend of middag voor uittrekken.

Geraadpleegde websites:
nl.wikipedia.org/wiki/De_Wieden
Natuurmonumenten
Nationaal-park-weerribben-wieden
nl.wikipedia.org/wiki/Eendenkooi

POI's
Kiersche Wijde N52 41.329 E6 08.200
Observatiepunt N52 41.229 E6 08.276
Petgat N52 41.250 E6 07.190
Vogelkijkwand 1 N52 41.813 E6 08.491
Vogelkijkwand 2 N52 41.331 E6 07.867
Zandgat N52 41.831 E6 08.393