Stadswandeling Amersfoort

Korte beschrijving

 

Een historische GPS wandeling van 6 km. Een dubbele vestingmuur, met - uniek voor Nederland -nog steeds de niet gedempte originele grachten. Veel boeiende onderwerpen worden besproken maar soms is gewoon slenteren door de straatjes met de oude huisjes, trapjesgeveltjes en oude winkeltjes ook heel ontspannend. Even kijken, genieten van wat in de loop der eeuwen is opgebouwd en bewaard gebleven.

Ga ook eens binnen in de verrassende musea. Gewoon winkelen in de moderne winkels in de historische straten. Niets groots, niets wereldschokkends, niets overdreven. Gewoon, alsof het dagelijks omgaan met het eeuwenoude verleden heel normaal is. Amersfoort is gewoon mooi om er te zijn.

Parkeren zal geen enkel probleem zijn, want de voorzieningen zijn rondom de oude kern heel goed. En omdat het een rondwandeling betreft kun je overal instappen. Maar ook omdat treinreizigers arriveren op het Station, beginnen wij de wandeling bij het Stadhuis.

 


Kenmerken

Startpunt: Amersfoort
Startlocatie: Utrecht, Nederland
Coördinaten N52.155766 E5.383365
Afstanden: 6 km
Type: Stad
Begaanbaar: Goed
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

Een historische GPS wandeling van 6 km in de binnenstad van Amersfoort.
Parkeren zal geen enkel probleem zijn, want de voorzieningen zijn rondom de oude kern heel goed. En omdat het een rondwandeling betreft kun je overal instappen. Maar ook omdat treinreizigers arriveren op het Station, beginnen wij de wandeling bij het Stadhuis.

Let op!
1. Na het Hofje De Poth kom je bij de stadswal. De trap bij de stadswal is verwijderd, waardoor je over het gras naar beneden moet. (Met onze dank aan Theo en Dicky)
Van de wandeling is ook een WPT en RTE file beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn de voorlaatste IJstijd 150 000 jaar geleden stroomde de Maas en de Rijn noordelijker dan nu. Daardoor zetten deze rivieren zand en grind af, dat als stuwwallen door het landijs naar voren geschoven werd.

Zo zijn de Utrechtse Heuvelrug en Hoge Veluwe ontstaan. Of de Maas, of het smeltwater van een gletsjer voor de vallei tussen deze zandheuvels zorgde, is me niet duidelijk, wel werd de Gelderse Vallei door het water uitgesleten, slibde later dicht, liet veengebieden achter en de Maas moest uitwijken.

Zo zien we duizenden jaren later een permanente woonkern ontstaan aan de rand van de Heuvelrug bij een voorde - een doorwaadbare plaats - in de rivier de Eem, vroeger Amer geheten.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn 1028 is Amersfoirde voor het eerst vermeld. De bewoners bouwen een aarden wal en een gracht ter bescherming en controle, krijgen in 1260 stadsrechten en bouwen rond 1300 een stenen muur met poorten. De handel in textiel, bier, turf en tabak maken van de stad een regionaal handelscentrum. Daardoor zijn de groei en welvaart zo hoog, dat flink uitgebreid wordt; een tweede vestingmuur wordt gebouwd. En de oude muur wordt afgebroken en daar worden de Muurhuizen gebouwd. Het water stroomt nog steeds door de oude grachten van beide vestingmuren. Alleen aan de westzijde, bij het stadhuis, is de buitenste muur en gracht verdwenen.

Al slingerend tussen de buitenmuur en het centrum zullen we steeds de muurhuizen en de gracht van de binnenring passeren. We beginnen bij het Stadhuis. Omdat we daar goed kunnen parkeren.Parkeren zal overigens geen enkel probleem zijn, want die voorzieningen zijn rondom de oude kern heel goed. En omdat het een rondwandeling betreft kun je overal instappen. Ook, omdat treinreizigers arriveren op het Station, beginnen wij de wandeling bij het Stadhuis.

Gemeentehuis 
Het gemeentehuis is in een modern uitziend gebouw. Gebouwd in 1963 en in 1994 uitgebreid.

Amersfoort is een groeistad en had in 1985 87.000 inwoners, in 2005 138.000 en rond 2015 160 000. Een verdubbeling in 30 jaar tijd.

Na het stadhuis gaan we bij de binnengracht naar links en passeren de kapel van de Mannenzaal en daar tegenover aan de andere zijde van de gracht Museum Flehite. Beide - kan met een combinatietoegangskaart - zijn de moeite waard om te bezoeken.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Kapel en de Mannenzaal
Het St. Pietersgasthuis werd reeds vóór 1390 gesticht, aanvankelijk voor niet meer dan dertien arme zieke mensen. Op den duur nam het gasthuis minder zieken op en meer oude van dagen, waaronder proveniers of kostkopers. In 1804 ging het gasthuis samen met het kleinere Bloklands of Heilige Sacramentsgasthuis.

Flehite Museum
Flehite, oude naam van de gouw uit de tijd van Karel de Grote. Het museum werd in 1898 geopend en biedt een beeld van de geschiedenis van de stad en omgeving, van prehistorie tot heden. Van mammoetbotten tot 17de-eeuwse schilderijen, van poppenhuis tot wagenwiel en een maquette van de stad in een decor van drie middeleeuwse muurhuizen.

Dan gaan we links over de Kleine Spui naar de Koppelpoort. We passeren de oude Bierbrouwerij, de stuw en de mooie poort. We kijken ook nog even bij de Stuw buiten de poort. Daarna langs de buitenvaart over de wal en dan rechts de stad weer in.

De Drie Ringen
In 1323 werd Amersfoorts bier voor de eerste keer vermeld. Veelal huisnijverheid. Grote brouwerijen werden onmogelijk gemaakt door verordeningen. Desondanks was er genoeg bier over voor de export naar o.a. Holland. De Hollandse bierbrouwers klaagden bij de Graaf van Holland, Willem van Oranje.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Koppelpoort
Een gecombineerde water- en landpoort, is uniek in Nederland. Door de poort verlaat de Eem de stad. De poort werd rond 1425 gebouwd als onderdeel van de tweede stadsmuur. De gehele muur was rond 1450 voltooid. Een houten schot - bewogen door een dubbele tredmolen - kon de waterdoorgang sluiten.

Na de buitenvaart gaan we de stad in, achter de Georgius kerk langs en de Sint Aegten kapel. Daarna verder langs de Havik en door de steegjes naar De Hof in het centrum.

Oud-Katholieke kerk H. Georgius 
In de Oud-Katholieke kerk van de H. Georgius bevindt zich het originele Mariabeeldje met toebehoren dat uit de Onze-Lieve-Vrouwenkerk is overgebracht na het Utrechts Schisma van 1720.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSint-Aegtenkapel (''t Zand 37) 
De Sint-Aegtenkapel uit 1409 maakte deel uit van het augustinessenklooster Sint-Agatha uit 1463 samen met het 15e-eeuwse Observantenklooster en is één van de mooiste en oudste monumenten van Amersfoort. Het is een dubbelkerk, waarbij de begane grond bestemd was voor het lekenpubliek en de tussenverdieping voor de bewoonsters van het in 1379 door Geert Grote gestichte vrouwenconvent. Nu worden er concerten gegeven.

Havik
Langs de Havik passeren we een mooie gevel. Daaraan voorbij gaan we rechtsaf naar het centrum, maar kijk ook even links, waar het water onder de Muurhuizen doorgaat.

Op het Centrale plein van de oude stad staat een fontein op de plaats waar 500 jaar geleden het vuil verzameld en afgevoerd werd. Deze markt met mooie geveltjes en restaurantjes wordt overheerst door de Sint Joris kerk. We zullen daaromheen lopen om achter de kerk op de Groenmarkt uit te komen. We hebben hier natuurlijk ook alle mogelijkheden voor een korte onderbreking.


Op Het Kruispunt van Amersfoort kunnen we drie mogelijkheden aanbevelen. Ze liggen alle drie op het kruispunt in de Langestraat net voorbij de Sint-Joriskerk.

Eetcafé Happerij & Tapperij
Café restaurant In den kleinen Hap
Stadscafé In den Grooten Slock

www.kruispuntamersfoort.nl 


www.ontdekjestad.nl
Langestraat 95-97       
3811 AD Amersfoort
033 - 462 1365
 
Openingstijden

Zomer:   alle dagen van 10:30 - 21:00 uur 
Winter:  alle dagen van 10:30 - 21:00 uur


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSint-Joriskerk
In 1337 wordt de Sint-Joriskerk tot kapittelkerk verheven. In het begin van de 15e eeuw werd de kruiskerk verbouwd tot een hallenkerk waarin de toren midden in de kerk staat.

In 1534 heeft de kerk de vorm die het nu nog steeds heeft; een driebeukige hallenkerk. De kerk komt in 1579 in protestantse handen. Gerestaureerd met mooie versieringen. Let eens op de bijzondere houten uitbouw aan de kerk.

Verder over de Appelmarkt naar de Muurhuizen. Over de brug, door een nauw steegje en langs het Dreyershofje tot de achteringang aan de Coninckstraat van het Hofje De Armen de Poth.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHofje "De Poth" 
Is het één van de oudste hofjes in het land; in 1477 wordt het voor het eerst vermeld als pelgrimonderdak. Later werden hier pestlijders verzorgd door de Pothbroeders en later ook celzusteren. De afgebeelde pot boven de ingang was het symbool van de Pothbroeders, die het benodigde geld in een kookpot verzamelden.

We verlaten het Hofje door de hoofdingang (en zien even om). Naar links door de straten naar de Stadswal. We klauteren rechts even naar boven, langs de ommuring en via de trap weer omlaag. We zien dan -met de -gouden- koepel het moderne theater De Flint - hoe zal er dat over 600 jaar uitzien? Zelf gaan we rechts af en vóór de gracht rechts het historische stadsplantsoen in.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Stadswal met Plantsoen
In de 16e eeuw werd de buitenste stadsmuur verstevigd met een aarden wal om het kanonsgeweld beter te kunnen weerstaan. De buitenmuur is nagenoeg geheel in takt. Met kantelen torens en versterkingsbogen. Tussen de gracht en de muur is rond 1835 een plantsoen in Engelse landschapsstijl aangelegd. Nu een rijksmonument.

De kei, die we op de kruising zien, is niet de echte Amersfoortse kei, die zullen we pas tegen het einde tegenkomen. We gaan hier terug de stad in over de Kamp, zien links een vijftal mooie oude gevels en verderop rechts op nr 10 D'' gekroonde bye-korf uit 1687. We komen bij de Kamperbinnenpoort. Daar gaan we links langs de gracht tot rechts over het voetgangersbruggetje.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKamperbinnenpoort
Door de poort zien we de Lange Straat - al in 1342 vernoemd, en 666 jaar later (!) nog steeds de belangrijkste winkelstraat van Amersfoort. Deze poort is nog het enige bouwwerk dat resteert van de eerste stadsmuur. De rest van de muur is afgebroken en op de fundering daarvan zijn de muurhuizen gebouwd. De gracht is gebleven.

Door het boogje komen we binnen de Muurhuizen. We bekijken de Plompetoren, of Dieventoren, ingebouwd tussen de huizen. Aan de buitenkant volgen we tot de brug waar de rivier de stad binnenkomt. Links, enigszins verscholen ligt de Monnickendam en rechts op de hoek de Tinnenburg.

Plompetoren (Muurhuizen 97) 
wordt ook wel Dieventoren of Gevangentoren genoemd, omdat het tenminste sinds 1434 als stadsgevangenis in gebruik is geweest. Nog in 1862 zaten hier gevangenen opgesloten. De toren is een van de weinige restanten van de oudste stadsmuur.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHuis Tinnenburg 
Maakte oorspronkelijk deel uit van de stadsmuur, wat onder andere te zien is aan de opvallend dikke muren en de bogen in die muur aan de straatzijde. Tinnenburg wordt al in een oorkonde uit 1414 genoemd als grenzend aan de stads waterpoort.

De Monnikendam
een prachtige waterpoort uit begin 1400, is onderdeel van de tweede stadsmuur. Er is nu een restaurant in gevestigd. Onder de poort stroomt de Eem. De enige Nederlandse rivier die het gehele stroomgebied binnen Nederland heeft liggen. De Heiligenbergerbeek en de Barneveldse Beekhier samen om de Eem te vormen. Die mondt 20 km verder uit in het Eemmeer.

Na de brug gaan we rechts over de brug naar de Muurhuizen. We gaan straks naar links, maar vervolgen eerst naar rechts over de brug, links langs de Korte Gracht om langs de opstapplaats van de rondvaartboten en het Mondriaanhuis te komen. Daarna komen we hier weer terug om verder te gaan langs de Muurhuizen.

Het Mondriaanhuis
Het Mondriaanhuis, Museum voor Constructieve en Concrete Kunst, bevindt zich in het geboortehuis van de schilder Piet Mondriaan (1872-1944) en de aangrenzende school, waarvan de vader van Mondriaan hoofd was. Mondriaan woonde hier van 1872 tot 1880.

Na dit museum komen we weer terug bij de Muurhuizen en zien de Bollenburgh. We volgen de muurhuizen en steken de Lange Straat over tot aan het Onze Lieve Vrouwen Kerkhof.

Bollenburgh (Muurhuizen 19) 
wordt in de volksmond ook wel "het Huis van Oldenbarnevelt" genoemd. Johan van Oldenbarneveldt, die in 1547 in of nabij Amersfoort werd geboren, heeft hier tot 1564 gewoond
.

En dan zien we links majesteitelijk de O.L.Vrouwentoren verschijnen. We lopen om het plein heen naar de toren (die beklommen kan worden). We bespreken de toren, de historie, een stukje landmeetkunde en huidige betekenis ervan; zelfs voor onze GPS.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOnze Lieve Vrouwetoren
Uit 1470 is 98,33 meter hoog en reikt vanuit de binnenstad hoog boven Amersfoort uit. Het is op twee na de hoogste kerktoren in Nederland. Bijnaam "Lange Jan". Tijdens de beeldenstorm. De protestanten gebruikten deze kerk als opslagplaats voor buskruit, en ja hoor... 1787, zeventien doden. De omtrek van de kerk in het plaveisel aangegeven.

Klokken
De toren heeft twee carillons uit 1659 van de gebroeders Hemony met 35 klokken en het nieuwe met 58 klokken uit 1997 van de Koninklijke Klokkengieterij Eijsbouts.

De carillons op de Onze Lieve Vrouwetoren worden tegenwoordig bespeeld door studenten van de in Amersfoort gevestigde Nederlandse Beiaardschool.

Bedevaart
Geertje Arends uit Nijkerk gooide in 1444 een houten Mariabeeldje in de buitengracht, omdat ze het te lelijk vond. Margriet Alberts kreeg met kerst een visioen: Maria vroeg haar het beeldje uit het water te halen. Ze deed dat na enig aarzelen, nam het mee naar huis en toen gebeurden er wonderen. kaarsen bij het beeldje brandden niet meer op. Daarna kwam de bedevaart in Amersfoort op gang.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSLandmeetkunde
Omdat de toren centraal in Nederland ligt is de spits gekozen als oorsprong voor het Nederlandse coördinatenstelsel en vormt daarmee dus het exacte kadastrale middelpunt van het land volgens de Rijksdriehoekmeting RD. De meridiaan over deze toren is de enige die exact samenvalt met noord-zuid as van dit coördinatenstelsel. Het kadastrale nulpunt is aangegeven in de vloer van de toren.

En na deze les geodesie gaan we over de brug achter de toren, links langs de gracht naar de Varkensmarkt, steken die diagonaal over richting Arnhem en zo komen we bij de Stadsring bij de Amersfoortse Kei.

De Amersfoortse Kei 
De Keistad en de Keientrekkers. Jonkheer Everard Meyster kreeg het voor elkaar dat 400 Amersfoortenaren op 7 juni 1661 de zwerfkei van de Leusderheide naar de Varkensmarkt zouden trekken voor bier en krakelingen. De Amersfoortse kei weegt 7157 kg, heeft een hoogte van 2 meter en een omtrek van 5,25 meter.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVanaf de kei volgen we de stadsring richting gemeentehuis. We bewonderen de moderne architectuur - wat kan die toch ook mooi en boeiend zijn - en zien in de verte ''De Amersfoortse''.

De Amersfoortse 
Is een inkomensverzekeraar voor ondernemers, speciaal voor zelfstandig ondernemers, werkgevers en werknemers met geïntegreerde oplossingen voor arbeidsongeschiktheid, ziektekosten en pensioenen. Onderdeel van het Belgische Fortis.

We rusten nog even uit op de bank met de kussentjes en zijn zo aan het einde gekomen van een boeiende historie. Ik hoop dat u heeft genoten.

Startpunt:

  • Gemeentehuis N52 09 24.5 E5 23 03.0

Parkeergarages:  

  • Beestenmarkt 3811 PH N52 09 24.4 E5 23 39.9
  • Soeverein 3817 HV N52 09 13.9 E5 22 35.6
  • De Koestraat 3811 HJ N52 09 14.2 E5 23 19.7
  • Sint Joris 3811 DC N52 09 21.3 E5 23 06.7

POI's

  • A201-01 Stadhuis N52.1561 E5.3842
  • A201-02 Mannenzaal N52.1577 E5.3858
  • A201-03 Flehite N52.1577 E5.3863
  • A201-04 Brouwerij N52.1585 E5.3854
  • A201-05 Koppelpoort N52.1589 E5.3852
  • A201-06 N52.1574 E5.3887
  • A201-07 Hof SintJoris N52.1564 E5.3895
  • A201-08 ArmenDePoth N52.1584 E5.3938
  • A201-08 Muurhuizen N52.1577 E5.3906
  • A201-10 Stadswal N52.1598 E5.3949
  • A201-11 Stadspark N52.1603 E5.3936
  • A201-12 Kamperbinnenpoort N52.1571 E5.3929
  • A201-13 Zuidsingel en Muurhuizen N52.1563 E5.3931
  • A201-14  Monnikendam N52.1537 E5.3924
  • A201-15 N52.1545 E5.3915
  • A201-16 Rondvaarten N52.1550 E5.3898
  • A201-17 Mondriaanhuis N52.1547 E5.3902
  • A201-18 MuurhBrouwerij N52.1542 E5.3905
  • A201-19 OLVrouwentoren N52.1552 E5.3875
  • A201-20 RD N52.1552 E5.3877
  • A201-21 De Kei N52.1527 E5.3867
  • A201-22 Modern N52.1557 E5.3838
  • PAUZE N52.1562 E5.3906
  • Start/finish/parkeerplaats N52.1557 E5.3833