Dintelse Gorzen - Koningsoordpolder

Korte beschrijving

Dan eindigen we bij de sluizen en de stuw. Ooit was dit een open verbinding met de zee, een dankbare haven met een drukke scheepvaart. Die scheepvaart is uitgegroeid tot overmatige omvang die we zien in het Volkerak, de drukke verbinding tussen Antwerpen en Rotterdam. Historie als contrast van de saaie polder. Dit is een mooie gevarieerde wereld.


Kenmerken

Startpunt: Dinteloord, Parkeerplaats Einde Vlietdijk 1
Positie: Noord-Brabant , Nederland, Coördinaten: N51.621321 E4.288294
Afstanden: 15, 12, 4 km
Type: Cultuur, Vergezicht
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Niet toegestaan
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 20-05-2012

Route informatie

Een GPS wandeling van 15 km bij Dinteloord.
De route is te variëren naar 4 en 12 km.
De paden zijn zeer goed begaanbaar, maar bij regen modderig. Laarzen in de gorzen.
Deze route is niet geschikt voor scootmobiel.
Er zijn geen horecagelegenheden.
Er staan geen bankjes.
Van de wandeling is een GPS Track en een GPS Route aangemaakt.



Acties

Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART/PARKEREN/FINISH N51 37.561 E4 15.459
We parkeren helemaal aan het einde van de doodlopende Vlietdijk in Dinteloord.
Nieuwsgierig gaan we even naar boven kijken bij de stuw, waar we tegen het einde de sluis aan toe zullen voegen en de historie gaan beschrijven. Maar eerst gaan we naar de Dintelse Gorzen, een natuurgebied van Natuurmonumenten.

Dit is een rondje om de vingers bij af te likken. Zo mooi, zo uniek. Doe het maar rustig aan en geniet. Straks, in de polder kun je doorlopen en de vaart erin houden, maar hier moet je de natuur op je laten inwerken….

GPSwalking.nlDintelse Gorzen N51 37.687 E4 15.539
De Dintelse Gorzen liggen aan het Krammer Volkerak tussen Brabant en Goeree-Overflakkee. Dit buitendijkse natuurgebied is na de afsluiting van de Philipsdam drooggevallen. Eb en vloed verdwenen, maar er is nieuwe, unieke natuur voor teruggekomen. Zelfs op drukke dagen waant u zich in dit uitgestrekte, lege landschap alleen op de wereld. Wandel door het gebied en ontdek de Dintelse Gorzen. De gele route is in het broedseizoen gesloten. Op sommige plaatsen is het oversteken van natte slikken over wankele boomstammetjes vrij lastig; laarzen zijn dan aan te bevelen.

GPSwalking.nlDe Dintelse Gorzen en de aangrenzende Slikken van Heen hebben enig reliëf. U treft er voormalige hoge schorren en lager gelegen slikken, kreken, geulen en veel ruige vegetatie. In de verte is er zicht op het Krammer Volkerak. Om het gebied open te houden, laat Natuurmonumenten hier Shetland-pony’s en Schotse hooglanders grazen. U kunt ze tegen het lijf lopen. Ze zien eruit als om te knuffelen, maar het blijven wel wilde beesten. Hou daarom voldoende afstand.

Zoet en zout
De veelzijdige begroeiing is een gevolg van een afwisselende zoete en zilte bodem. Hoewel veel zout is uitgespoeld, groeit in de lage slikken nog zoutminnende zeekraal en lamsoor. De vroegere schorren zijn begroeid met wilgen, vlier en duinriet. In april zorgen de wilgen en jonge berken voor prachtige groene kleurschakeringen.

GPSwalking.nlIn mei wagen de eerste ganzenkuikens zich in de kreken. De lepelaar en spierwitte zilverreiger zoeken in ondiep water voedsel. Blauwe kiekendief en buizerd jagen boven de vlakte. In juni bloeien er duizenden orchideeën, een pracht voor het oog.

Bron: http://www.natuurmonumenten.nl.

Helaas is de invloed van het getijde verdwenen. Daardoor missen we de natte geulen die er vroeger waren. En daardoor missen we ook het beeld van drie eeuwen geleden, toen men deze gorzen (schorren in noord-Nederland) inpolderden.

GPSwalking.nlVogelkijkhut N51 37.881 E4 15.640
In de vogelkijkhut zien we uit over het water van de Krammer en Volkerak. Het voorste deel is vrij ondiep waardoor het vee en de vogels voedsel uit het water kunnen halen.

We kunnen hier vele vogels zien, waaronder de rotgans, grauwe gans en brandgans. Verder de pijlstaart eend, de krakeend, smient, bergeend, wintertaling en de gewone eens. Steltlopers – grutto, tureluur en kievit - zoeken hun voedsel in het ondiepe water of in de wei. De scholekster en bonte piet zijn hier waargenomen. En wat te denken van de lepelaar, veldleeuwerik, spotvogel en de bruine kiekendief en de havik.

GPSwalking.nlMaar we zien hier ook het drukke scheepvaartverkeer op de Volkerak tussen Antwerpen en Rotterdam. In de verte links ligt de Sint Philipsdam, die de verbinding vormt tussen Zeeland (Schouwen-Duivenland) en Zuid-Holland (Goeree-Overflakkee). Deze laatste zien we aan de overkant liggen.

Op ruim 100 meter vanaf de oever ligt een stenen wal, een golfbreker. Daardoor blijft de rust in dit ondiepe voedselrijke water.

Samen met de stuw en de sluis is dit een mooi kort wandelingetje op de zondagmiddag. Absoluut de moeite waard.

GPSwalking.nlMaar toch raden we aan om ook de route over de dijken te vervolgen en zo een rondje te maken door de polder. Want ook dat is historie.

Lees hoe het vroeger was en geniet van de ruimte in dit eerder Hollands, dan Brabants landschap. Realiseer je dat dit landschap uniek is…. Geen enkele Zwitser kan zich dit voorstellen!

Prinsenland, de Polder N51 37.681 E4 17.411
Het veen. Rond het jaar 1000 maakte West-Brabant deel uit van een enorm veengebied. Dit omvatte een groot deel van Vlaanderen, geheel Zuid-West Nederland en Noord- en Zuid-Holland.

GPSwalking.nlDoor de geleidelijke stijging van de zeespiegel spoelde het water geulen in het veen. Het werd doordrenkt met zout zeewater.

Het veen of turf vormde een belangrijke bron van inkomsten voor de plaatselijke bevolking. Een deel van de turf werd als brandstof verkocht, een ander deel werd ter plaatse verbrand en uit de as werd zout gewonnen.

Door deze turfwinning verdween het veen geleidelijk. Na de Elizabethvloed van 1421 was er vrijwel niets meer van over.

Op de zandige ondergrond werd onder invloed van de getijden zand en klei afgezet. Langzamerhand ontstonden er droge plekken (gorzen), die bij vloed niet meer onderliepen. Zie http://www.dinteloord.nl.

GPSwalking.nlInpoldering Koningsoordpolder N51 37.501 E4 18.201
Philips Willem - de oudste zoon van Willem de Zwijger - kwam in 1596 na een lang gedwongen verblijf in Spanje in de Zuidelijke Nederlanden terug. Als Heer van Steenbergen was hij eigenaar van het gors tussen Vliet en Dintel. Hij besloot het te bedijken en er dus een polder van te maken.

In 1605 werd door zo'n 6000 arbeiders een dijk van 18 km lengte aangelegd. De Oud-Prinslandse polder was geboren. Onmiddellijk daarna begon men met de aanleg van het Dorp Dinteloord. Daarna is de Mariapolder - genoemd naar Maria Stuart, de vrouw van Stadhouder Willem II - in 1650 drooggelegd.

GPSwalking.nlDaarna volgde de Koningsoordpolder. Deze polder is vernoemd naar Stadhouder Willem III (1650 – 1702), die in 1689 koning van Engeland werd. We lopen dus over een dijk, die al dik 350 jaar oud is.

Over de dijk van de polder komen we in een gehucht met mooie huisjes langs de dijk. Het is mooi en rustig – maar altijd winderig – wonen in deze plaats.

GPSwalking.nlBoompjesdijk N51 37.493 E4 19.358
De naam Boompjesdijk is een samentrekking van Drogendijk en Boompjes, dat in de 19e eeuw de benaming was van een stuk groenland.

Dit buurtschap kent een typische lintbebouwing langs de dijk. Richting Steenbergen – waar we de hoge kerk zien – ligt de Mariapolder. Aan de andere kant de Koningsoordpolder. Bij de volkstelling van 1840 telt men 204 inwoners in 16 huizen, gemiddeld 12 mensen per huiske. Dat was extreem veel, normaal was toen zes tot acht kinderen. Nu wonen er ongeveer 200 inwoners in 80 huizen. Vroeger heeft er een bakker, smid en café gestaan. Ook kende het dorpke een eigen school.

GPSwalking.nlOp de terugweg zien we links de Steenbergse Vliet. We horen er vele scholieren die hier roeien en zo veel vermaak hebben. De rivier is inmiddels bestemd voor de recreatie en heeft de functie voor de beroepsscheepvaart verloren.

Na de terugkeer bij de parkeerplaats gaan we even kijken bij de bijzondere stuw en sluis.

Steenbergse Vliet N51 37.148 E4 16.466
De waterloop ontspringt nabij Wildert als Wildertse Beek, verder stroomafwaarts Kleine Aa genoemd. Ze stroomt ten oosten van Essen en vervolgens Nispen, en wordt dan de Watermolenbeek of Molenbeek genoemd. Ze stroomt door Roosendaal en gaat over in de Nieuwe Roosendaalse Vliet. Deze stroomt verder noordwaarts om uiteindelijk naar het westen af te buigen, waar ze bij Bovensas overgaat in de Steenbergse Vliet, welke via de sluizen van Benedensas in verbinding staat met het Volkerak. Via het Mark-Vlietkanaal ontvangt de Vliet ook water van de Dintel.

GPSwalking.nlOm historische redenen wordt het gebied tot het stroomgebied van de Maas gerekend, hoewel het Volkerak nu eerder naar de Noordzee afwatert via de delta van de Oosterschelde.

De rivier heeft een belangrijke functie vervuld als scheepvaartverbinding toen Steenbergen nog een handelshaven was. De sluizen zorgden voor een constant waterpeil. Tegenwoordig staat de vliet opnieuw in open verbinding met het Volkerak, na het openzetten van het sluizencomplex bij Beneden Sas. Deze sluizen verloren hun functie toen, na de voltooiing van de Deltawerken, het getij in het Volkerak verdween, waardoor het op een zodanig peil onderhouden wordt dat met de Westbrabantse hoofdwateren één niveau is ontstaan.

GPSwalking.nlHet is een beschermd natuurgebied, vooral bestaande uit rietmoeras. Dit moerasgebied van Natuurmonumenten is ontstaan bij het uitbaggeren van de Steenbergse Vliet en het onder water zetten van het oeverland. In het riet op de oever broeden bruine kiekendief, rietzanger, roerdomp en grote karekiet.

De Steenbergse Vliet staat in verbinding met het Volkerak en is voor vissen een belangrijke kraamkamer. Als het water in het voorjaar zo’n 10 tot 15 graden heeft bereikt, paaien voorn, karper en snoekbaars in het relatief ondiepe water.

Benedensas N51 37.542 E4 15.390
De Benedensas is een gerestaureerd historisch sluizencomplex uit 1824 (deels ook uit 1884) dat zich bevindt nabij Steenbergen en De Heen. Het staat daarmee op de tweede plaats van monumentale waterstaatkundige werken. We zien schut- en spuisluizen.

GPSwalking.nlHet sluizencomplex is gebouwd om het achterliggende land te beschermen tegen hoog water uit het Volkerak, en voor de scheepvaart om het hoogteverschil vanwege eb en vloed te overbruggen.

Oorspronkelijk lag er alleen de schutsluis, die door de constructie bij vloed het zeewater tegenhield en bij eb het binnenwater kon spuien, waardoor de ontwatering van de polder geregeld kon worden. De sluis kent stormvloeddeuren, ebdeuren en waaierdeuren. Die waaierdeuren zijn erg bijzonder en van grote historische waarde. Een waaierdeur, zo genoemd vanwege de waaiervorm, bestaat uit twee gekoppelde deuren waarvan er één dienst doet als de eigenlijke waterkering en de andere, een bredere, ervoor zorgt dat de waterkerende deur met waterkracht tegen de waterdruk in kan worden geopend of gesloten.

In 1913 werd de schutcapaciteit vergroot tot 25 bij 70 meter, zodat meerdere en grotere schepen konden worden geschut.

GPSwalking.nlDe spuisluis is gebouwd in 1883. We zien zes spuikokers van 2,5 meter breed, 15 meter in totaal. De bouw was nodig omdat in het achterland steeds meer ontginningen het water moesten afvoeren, waardoor de sluis met 8 meter niet meer voldoende was. In de spuisluis zien we wakerdeuren, klossen, die er voor zorgden dat de deuren niet te ver open konden. Het zoute buitenwater drukte de deuren onmiddellijk dicht zodra de vloed opkwam. Aan de buitenzijde zien we extra stalen platen tegen stormvloed.

Met het voltooien van de Philipsdam is er inmiddels is er geen eb en vloed meer. De sluisdeuren bieden een uitzicht op het Krammer, Volkerak en het natuurgebied de Dintelse Gorzen. De sluis heeft de naam Benedensas omdat het zich aan de benedenloop van de Vliet bevindt, dit in tegenstelling tot het Bovensas bij Steenbergen.

GPSwalking.nlBezienswaardigheden Benedensas N51 37.535 E4 15.238
Naast de sluizen zelf bevindt zich hiernaast ook het gelijknamige buurtschap, bestaande uit enkele historische panden. Het buurtschap wordt nog steeds bewoond, maar is in de loop van de 20ste eeuw aanzienlijk kleiner geworden door het afnemen van het vrachtverkeer.

De sluizen en het buurtschap komen in de boeken van Merijntje Gijzen voor als een plaats voor ruige schippers die daar in het café wachten op de sluis, en is als zodanig onderdeel van de Merijntje Gijzen-wandelroute. Verder zien we een typisch West-Brabants paardenhuisje, waar men vroeger vrij het paard kon stallen.

Direct achter de nabijgelegen dijk ligt een Duitse bunker (Stützpunkt XXXVI) die onderdeel is geweest van de Atlantikwall.

GPSwalking.nlBenedensas is een stop op bij de veerdienst Oude-Tonge-Benedensas-Steenbergen, die wordt bediend door een historische pont uit 1928.

Een mooi stukje techniek zien we als we de brug zien rollen, na de druk op de knop – maar dat is dan ook het enige nieuwe uit deze tijd.

We kunnen ons voorstellen hoe de gorzen en kreken drooggelegd zijn en hoe de strijd tegen de getijden op kleine schaal werd gestreden.

En het is alsof een deel van de tijd heeft stilgestaan.

Startpunt 

  • START/PARKEREN/FINISH   Vlietdijk 1  Dinteloord  (doorrijden naar einde)   N51 37.561 E4 15.459

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Benedensas N51.6257 E4.2564
  • Bezienswaardigheden Benedensas N51.6255 E4.2539
  • Boompjesdijk N51.6248 E4.3226
  • Dintelse Gorzen N51.6286 E4.2601
  • Inpoldering   Koningsoordpolder N51.6250 E4.3033
  • Prinsenland, de Polder N51.6280 E4.2901
  • Start/finish/parkeerplaats N51.6260 E4.2576
  • Steenbergse Vliet N51.6191 E4.2744
  • Vogelkijkhut N51.6313 E4.2606