Kinderdijk

Korte beschrijving

Kinderdijk is een dorp in Zuid-Holland, gelegen in de Alblasserwaard. Het dorp maakt deel uit van de gemeente Molenwaard. Kinderdijk bevindt zich op de plaats waar de Noord en de Lek samenkomen. De plaats is voornamelijk bekend om de Kinderdijkse molens. De voornaamste bedrijvigheid bestaat uit scheepsbouw. Kinderdijk was de eerste Nederlandse plaats met een elektriciteitsvoorziening, in 1886.

Op handen en knieën zijn in 1366 en 1369 twee kanalen gegraven door de Alblasserwaard naar Kinderdijk om overtollig (regen)water in de rivier de Lek te lozen. Omdat de kanalen niet waren opgewassen tegen het stijgende water, werden 8 molens in 1738 en 9 in 1740 gebouwd om de achterliggende landen tegen overstroming te beschermen. 

Het werelderfgoed domein verkeert nog steeds in vrijwel oorspronkelijke staat. Moderne gemalen hebben inmiddels de taak van de molens overgenomen. Maar liefst 19 windmolens in totaal staan hier nu dicht bij elkaar, als indrukwekkend symbool van de hollands strijd tegen het water. Unesco plaatste het molencomplex dan ook op de werelderfgoedlijst in 1997.


Kenmerken

Startpunt: Kinderdijk, Nederwaard 1
Startlocatie: Zuid-Holland, Nederland
Coördinaten N51.888556 E4.637046
Afstanden: 8 km
Type: Cultuur, Rivier, Vergezicht, Water
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Niet toegestaan
Horeca: Bij start
Gelopen op: 30-03-2013

Route informatie

Een GPS wandeling van 8 km over de Kinderdijk.
Van de wandeling zijn geen verkortingen beschikbaar.
Van de wandeling is een WPT-RTE route beschikbaar.
De route is goed begaanbaar.
Honden zijn niet toegestaan op deze route.
Horeca kunt u vinden bij het begin van de wandeling.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlEen koude Goede Vrijdag eind maart 2013. We zijn bij familie op bezoek die voor het eerst de camper weer van stal gehaald hebben. Dichtbij de camping ligt de Kinderdijk. We besluiten om een korte wandeling langs de molens te maken. 

Ondanks de frisse omstandigheden en de grauwe lucht is het toch al druk met bezoekers. We lopen als één van de weinige Nederlanders rond. Om ons heen is het vooral de Japanse jeugd die massaal rondloopt of fietst.

Dit is het een de meest gefotografeerde stukje Nederland. Iedereen staat met een camera in de hand alle richtingen op te fotograferen. En wij doen gewoon mee. Helaas werkt het licht niet erg mee en missen we de zon.

Kinderdijk
Kinderdijk is een dorp in Zuid-Holland, gelegen in de Alblasserwaard. Het dorp maakt deel uit van de gemeente Molenwaard. Kinderdijk bevindt zich op de plaats waar de Noord en de Lek samenkomen. De plaats is voornamelijk bekend om de Kinderdijkse molens. De voornaamste bedrijvigheid bestaat uit scheepsbouw. Kinderdijk was de eerste Nederlandse plaats met een elektriciteitsvoorziening, in 1886.

GPSwalking.nlOp handen en knieën zijn in 1366 en 1369 twee kanalen gegraven door de Alblasserwaard naar Kinderdijk om overtollig (regen)water in de rivier de Lek te lozen. Omdat de kanalen niet waren opgewassen tegen het stijgende water, werden 8 molens in 1738 en 9 in 1740 gebouwd om de achterliggende landen tegen overstroming te beschermen. 

Het werelderfgoed domein verkeert nog steeds in vrijwel oorspronkelijke staat. Moderne gemalen hebben inmiddels de taak van de molens overgenomen. Maar liefst 19 windmolens in totaal staan hier nu dicht bij elkaar, als indrukwekkend symbool van de hollands strijd tegen het water. Unesco plaatste het molencomplex dan ook op de werelderfgoedlijst in 1997.

GPSwalking.nlWe bekijken de bezoekmolen van een afstandje en besluiten om verder te lopen. Het kan hier vooral zomers erg druk zijn.

Bezoekmolen
ledere dag van maart tot eind oktober is de bezoekmolen open van 9.30 tot 17.30 uur. De molen maalt dagelijks bij voldoende wind. Het interieur van de ruim 265 jaar oude molen is nog in oorspronkelijke staat. In de molen wordt uitleg gegeven over het leven en werken op de molen in vroegere tijden. De combinatie van wonen en mechaniek maken een bezoek zeer de moeite waard.

Wisboomgemaal
Het Wisboomgemaal is een monument uit 1868 dat gebouwd is als stoomgemaal en in 1924 omgebouwd tot elektrisch pompgemaal. Het gemaal is nog steeds maalvaardig. Thans heeft het een prachtige herbestemming als bezoekerscentrum van Kinderdijk. Tussen de indrukwekkende pompen die de Alblasserwaard droog hielden kunnen groepen worden ontvangen.   

GPSwalking.nlOntstaan
Over de ontstaansgeschiedenis van de naam Kinderdijk doen verschillende verhalen de ronde. Het bekendste verhaal over het ontstaan van de naam Kinderdijk gaat terug naar 1421 tijdens de grote St. Elisabethsvloed. Toen de ergste storm geluwd was ging men de dijk op om te kijken, wat er te redden viel en zag men in de verte een wiegje aan komen drijven. Men had geen hoop, dat daarin nog iets levends zou zijn, maar toen het dichterbij kwam, zag men beweging. Nog dichterbij gekomen zag men, dat een kat het wiegje in evenwicht probeerde te houden door heen en weer te springen zodat er geen water in het wiegje kon komen. Toen het wiegje uiteindelijk vlak bij de dijk was, viste men het wiegje op en bleek er nog een baby in te liggen die, rustig en droog, sliep.

GPSwalking.nlEen ander verhaal vertelt dat de naam Kinderdijk ontstaan is doordat de dijk die er door heen loopt met behulp van kinderarbeid tot stand is gekomen.

Weer een ander verhaal vertelt, dat er een zekere Jan in een groot huis nabij Kinderdijk (Elshout) woonde. Deze Jan had veel kinderen en werd daarom 'Jan der Kindere' genoemd. Later hebben de mensen het gebied waar hij woonde Kinderdijk genoemd.

Nog een andere verklaring is dat de betrokken dijk laag was ten opzichte van omringende dijken. De dijk was dus een kleiner exemplaar, een kind dus.

Als we een goede kilometer van de start af zijn wordt het een stuk rustiger. De meeste bezoekers blijven bij het begin van de route.

GPSwalking.nlWerelderfgoedlijst
De molens van Kinderdijk staan sinds 1997 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De 19 windmolens zijn verdeeld in een rij van acht molens aan de Nederwaard (dit zijn de ronde stenen molens), een rij van acht rietgedekte achtkanters aan de Overwaard, met daarnaast een wipmolen; de Blokweerse molen[1] die de polder Blokweer bemaalt en in de polder Nieuw-Lekkerland twee rietgedekte achtkantige molens.

Ter versterking van de pompcapaciteit zijn in 1868 twee stoomgemalen opgericht. Eén daarvan - het gemaal Wisboom - bestaat nog, maar is inmiddels voorzien van een elektrisch opvoerwerktuig. Vanaf 1950 is de functie van de molens overgenomen door een aantal gemalen. Het gemaal bij Kinderdijk zelf werkt met een schroef van Archimedes, wat aan de buitenkant goed te zien is.

GPSwalking.nlNaast het Wisboomgemaal liggen bij Kinderdijk het J.U. Smitgemaal (uit 1972) en Gemaal De Overwaard (uit 1995).

De molens van Kinderdijk betreffen negentien molens in het noordwesten van de Alblasserwaard, een streek in de provincie Zuid-Holland. Alhoewel ze worden aangeduid als behorend tot het dorpje Kinderdijk (gemeente Molenwaard) ligt één molen net daarbuiten (De Blokker), in de gemeente Alblasserdam. Het gaat om poldermolens, die een molengang vormen en een grote (ook internationale) toeristische trekpleister zijn. Alle negentien molens van het complex zijn eigendom van de Stichting Werelderfgoed Kinderdijk.

Sinds 1997 staan ze op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en het gebied is tevens een beschermd dorpsgezicht. De molenrijen zijn slechts te voet of per fiets goed te bezichtigen. Eén van de molens, vrij dicht bij het bebouwde gedeelte van Kinderdijk, is ook van binnen te bezichtigen (in de winterperiode alleen in het weekend).

Mooi zijn de vergezichten die je telkens voorgeschoteld krijgt. En altijd is er wel een molen in beeld.

GPSwalking.nlDe molens van Kinderdijk zijn gebouwd om het water uit de polder te pompen. Het zijn vrijwel allemaal grondzeilers. Onder in elke molen bevindt zich een scheprad, dat het water omhoog brengt, vaak met een hoogteverschil van 140 centimeter.

Door het inklinken van de bodem van de polders van de Alblasserwaard en het stijgen van het waterpeil in de rivier de Lek waren er steeds meer molens nodig. Er staat tussen de molens van Kinderdijk ook één wipmolen (De Blokker).

GPSwalking.nlDe molens verplaatsen het water uit de Alblasserwaard (met een oppervlakte van 24.000 ha) in twee trappen. Eerst wordt het water van een lage boezem (het polderniveau) naar een hoge boezem gepompt, die door de gehele Ablasserwaard loopt.

Bij de tweede trap wordt het water naar een reservoir gepompt. Hiervandaan wordt het water via sluizen in de rivier gelaten als het water het hoogste punt bijna nadert. De molens worden dan ook boezemmolens genoemd.

GPSwalking.nlHet molencomplex bestaat uit:

  • Acht bakstenen windmolens die vroeger eigendom waren van het voormalige waterschap Nederwaard, gebouwd in 1738. Deze molens zijn vrijwel gelijk aan elkaar, maar verschillen in details, omdat ze door verschillende aannemers zijn gebouwd. De lengte van de wieken (de vlucht genoemd) varieert tussen 27,5 en 28 meter. De schepraderen zitten onderin de romp van de molen. Een molenaar bewoonde de molen met zijn gezin.
  • Acht met riet bedekte windmolens, die vroeger eigendom waren van het voormalige waterschap Overwaard, gebouwd in 1740. Deze molens zijn achtkantig en hebben een vlucht van 28,6 tot 29,5 meter. Het schoepenrad van deze molens heeft een diameter van 6,70 meter. Net als bij de molens van Nederwaard kunnen deze molens het water over een hoogte van 1,40 meter verplaatsen. Deze beide rijen molens zorgden, onafhankelijk van elkaar, voor de afwatering van de Alblasserwaard.
  • Twee achtkante windmolens van de polder Nieuw-Lekkerland gebouwd in 1760. Deze heten resp. De Hoge Molen (gebouwd in 1740) en De Lage Molen (1761). Beide zijn achtkante, met rietgedekte molens gebouwd op muren van baksteen. De Hoge Molen maalt met een vijzel van 1,8 meter diameter, die dateert uit 1962. Daarvoor had het een scheprad, net als de Lage Molen.
  • Eén wipmolen, de Blokweerse Wip of De Blokker, van de polder Blokweer die gebouwd is in 1620 en in 1997 afbrandde. De molen is geheel hersteld en weer operationeel sinds 2000. Al rond 1400 stond hier een molen, die in 1575 door de Spaanse troepen in brand is gestoken.
  • Oorspronkelijk stond er nog een 20e molen. Deze was één van de drie molens van Nieuw-Lekkerland. Halverwege de 20e eeuw is de molen ingestort. De wieken draaiden te hard, wat de molen niet kon dragen. De molen is niet meer opgebouwd.

GPSwalking.nlDe molens van Kinderdijk werden gebouwd, omdat er moeilijkheden waren met de afwatering van de Alblasserwaard. Dit gebied was op grote schaal ontgonnen.

Via sloten en weteringen werd het water afgevoerd. Eerst waren er meer natuurlijke waterlopen, maar uiteindelijk bleven hiervan alleen de Alblas en de Giessen over.

Oorspronkelijk kon het water daarvan vrij in de rivieren (waaronder de Lek) uitlopen, maar door de afwatering klonk de bodem in, en ontstonden problemen, als het rivierwater hoog stond.

GPSwalking.nlVeengrond kan door dit soort effecten wel een meter per eeuw dalen, en dat gebeurde hier dan ook. De polderbesturen moesten samen gaan werken en maakten daartoe twee grote afwateringseenheden:

  • Het waterschap De Overwaard (globaal in het oosten en noorden van de Alblasserwaard, uitwaterend langs de Giessen)
  • Het waterschap De Nederwaard (ten zuiden en westen hiervan; uitwaterend via de Alblas).

GPSwalking.nlFloris V richtte tevens in 1277 het Hoogheemraadschap van de Alblasserwaard op. Dit legde een ringdijk aan rond het gehele gebied, met sluisjes in de Giessen en de Alblas. Bij laag water kon hierdoor op de Merwede geloosd worden.

Op den duur was dat ook niet meer voldoende. Daarom maakte men uitwatering op de plaats met de laagste waterstand buiten de polder, op de meest noordwestelijke punt van de Alblasserwaard, bij Kinderdijk.

GPSwalking.nlIn 1366 verlegde men de afwatering via de Giessen hierheen, en in 1370 ook de afwatering via de Alblas. Dat vergde nieuwe afwateringskanalen van 17 kilometer lengte in het geval van de Giessen. Beide afwateringskanalen lopen bij Kinderdijk parallel, en zijn gescheiden door een smalle kade, waarover het voetpad loopt.

Tweehonderd jaar later voldeed dit ook niet meer. De capaciteit voor de waterberging werd vanaf 1620 vergroot. Maar nog 100 jaar later bleek dit opnieuw onvoldoende. Vanaf dat moment (1739 voor Nederwaard, 1740 voor Overwaard) werd het water door de boezemmolens opgepompt naar de waterberging in de hoge boezems. Bij lage waterstand werd het water uitgelaten in de rivier.

GPSwalking.nlDe wandeling gaat over afwisselende paden en een stukje over een redelijk druk fietspad. Maar waar je ook loopt, onderweg zie je altijd een molen.

We lopen een heel stuk onder langs een dijk waarbij de bovenkant van de molens net zichtbaar zijn.

Het is heerlijk rustig wandelen hier. Bijna niemand komen we tegen terwijl het wel een leuk en fotogeniek stukje is.

Dan komen we bij een vogelkijkhut.

GPSwalking.nlVogelkijkhut
Deze vogelkijkhut is vernoemd naar Adri de Gelder (1953-2006), direkteur Vogelbescherming Nederland en van 1977-1980 voorzitter van de Natuur-en Vogelwacht "Alblasserwaard".

Deze hut is op 18 januari 2008 officieel in gebruik genomen door zijn broer Theo.

Gelukkig hadden we onze thuisgelaten, anders hadden we hier moeten omdraaien. Een klein wit bordje op een hek waarschuwt ons.

GPSwalking.nlHonden niet toegestaan

Beste wandelaar,

Dit pad gaat hier over van openbaar- naar priveterrein. De molenaar, eigenaar van het terrein, heeft recht van overpad gegeven.

Echter op voorwaarde dat er geen honden over het prive terrein mogen. De reden htervoor is dat er al twee schapen verdronken zijn door de aanwezigheid van honden.

GPSwalking.nlWij verzoeken u die voorwaarde te respecteren. Intrekken van de toestemming treft jaarlijks vele honderden wandelaars.

Een prettige wandeling gewenst.

We lopen nu over een mooi stukje natuur richting molen. Een knuppelbruggetje, een smal pad, een schitterend uitzicht. Het is allemaal aanwezig.

De molens verderop liggen onder een dreigend wolkendek waaruit een straal zonlicht ontsnapt.

GPSwalking.nlDe lage of kleine molen
Deze molen is in 1761 gebouwd en is van het type grondzeiler. Hij maakte deel uit van de bemaling van de polder Nieuw-Lekkerland. Het water wordt hier trapsgewijs omhoog gemalen. Als opvoerwerktuig heeft de molen een ijzeren scheprad.

Tot 1948 was de lage of klein molen in bedrijf. Daarna raakte hij in verval, maar na een restauratie in 1986 draait de molen weer mee in het complex Kinderdijk. De molen heeft echter geen waterstaatskundige functie meer.

GPSwalking.nlWe hebben het rondje van 8 km erop zitten. Bij de parkeerplaats is een kleine verkeersopstopping. Op het zebrapad staan een groot aantal fietsen geparkeerd terwijl de naastgelegen (ruime) stoep leeg is. Blijkbaar is het voor onze buitenlands bezoeker moeilijk te bepalen waar de fiets gestald moet worden.

Eigenlijk was het niet de goede dag om de molens te bezoeken. Bij wat zonniger en opener weer waren de foto's mooier geworden. Maar het was ook minder druk met bezoekers dan op een mooie zomerse dag.

Geraadpleegde website:

POI's

  • Groote- of Achterwaterschap N51.8784 E4.6506
  • Lage of Kleine Molen N51.8840 E4.6518
  • Lek N51.8906 E4.6383
  • Start/finish/parkeerplaats3 N51.8885 E4.6370
  • Vogelkijkhut N51.8818 E4.6535
  • Windmolen bezichtingen N51.8834 E4.6399