De ronde van Riethoven

Korte beschrijving

Een hele fraaie wandeling rond het dorp Riethoven ten westen van Valkenswaard, met wisselende uitzichten. We lopen voor 90% over paden die er 200 jaar geleden al lagen! Een Landswandeling.

Na de heerlijk geurende bossen gaan we langs de noordrand van het dorp. Zo zien we rechts het dal van de rivier de Run met de weilanden. Een oud smal paadje brengt ons tot aan Walik. Even rondkijken naar de oude boerderijen en het monument voor bisschop Rythovius. Ooit een markant figuur in de Nederlandse geschiedenis. In de richting Bergeijk ontmoeten we in de hakhoutbossen enkele reeën.

Om enkele kleine hoge akkers, voor het verbouwen van graan en tegenwoordig maïs, heen slingeren we terug naar het dorp, voor een rustpauze. Riethoven! Daarna naar een open gebied, waar de indeling van de structuur nog stamt uit de tijd van de Romeinen, die hier hun landmeting hebben toegepast om de toenmalige boerderijen te vestigen. De lange rechte landweg krijgt zo een extra betekenis.

Voor de autoweg gaan we links het bos in. Voorbij deze bossen zien we de esgrond op het akkerland en rechts weilanden langs de Keerop. Daarna gaan we door de mooie dennenbossen op het stuifzand langs een visvijver terug naar de parkeerplaats.


Kenmerken

Startpunt: Riethoven
Startlocatie: Noord-Brabant, Nederland
Coördinaten N51.370983 E5.396385
Afstanden: 17, 10, 9 km
Type: Bos, Cultuur, Dorp, Open
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

Een GPS wandeling van 17 km rond het dorp Riethoven ten westen van Valkenswaard.
Er zijn verkorte versies van 10 en 9 km van deze wandeling beschikbaar. Van de wandeling is ook een Waypoint Route file (WPT-RTE) beschikbaar.
De route is door het dorp wel te splitsen in twee delen. Een van 10 km, starten in het bos of in het dorp richting zuid en een van 9 km, te starten in het dorp, richting noord.
De route kan in beide richtingen gelopen worden.
Buiten het dorp zijn geen horeca gelegenheden.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


Deze wandeling is een van de "slechtste" wandelingen die we gemaakt hebben. Wordt weinig uitgekozen om na te lopen.

We vroegen ons af, waardoor dat zou komen. Tot op heden was er heel weinig informatie beschreven. Slechts een half A-4'tje. En bijna geen foto's.

We zijn benieuwd of deze toegevoegde beschrijving de wandeling interessanter maakt? Zelf genieten we van het totaalbeeld dat is ontstaan.

Slechts vier echte POI's, aangevuld met  tien ondersteunende Viewpoints. Het is een bijzondere kijk op de geschiedenis van deze omgeving geworden! We wensen jullie een bijzondere wandeling toe.  

Groet, Leonoor en Arnold.GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPS

Over een schitterend oud en smal zandpad komen we aan in Walik. In 1866 stond nog Waalwijk op de kaart. Door de uitspraak "Wàllik' is het Walik geworden.

Oude boerderijen, een monument, gewijd aan Rythovius, mmm, veel meer dan je zou verwachten. Het Rythovius College - in het verlengde van de RK-HBS Eersel - is in 1968 naar hem vernoemd.

Rythovius - Monument
In het gehucht Walik leefde in de zestiende eeuw Maarten Bouwens, die later bekend werd als bisschop Martinus Rythovius.(Walik, 1511 - Sint-Omaars, 1583) Hij was de eerste bisschop van Ieper.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAls oudste zoon uit een gezin van negen kinderen van Boudewijn Bouwens en Luitgard, studeerde hij in 1531 filosofie en theologie in Leuven, waar hij tot priester werd gewijd en werd daar hoogleraar in de theologie. Hij werd afgevaardigd naar de Rijksdag van Worms.

Hij werd bisschop in het nieuwe bisdom Ieper, dat voorheen Thérouanne, in die tijd een Franse enclave binnen de Nederlanden was. Daarom werd de stad, en daarmee het bisdom, in 1553 verwoest door Karel V. In 1563 maakte Rythovius de slotzittingen van het Concilie van Trente mee.

Hij deed aan pastoraal werk om, in de geest van de contrareformatie de kerkhervorming te bestrijden. In zijn bisdom waren vele doopsgezinden en calvinisten, die van hogerhand wreed werden vervolgd. Rythovius nam deel aan een adviescollege dat de Raad van State moest adviseren omtrent ketterbestrijding. In 1566 vond de Beeldenstorm in Ieper en omgeving plaats, ondanks de bemiddeling van Lamoraal van Egmont, die zich in de stad bevond. Twaalf priesters vonden de dood. Rythovius was gevlucht maar kwam onmiddellijk weer toen de troebelen voorbij waren.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOndertussen nam de onderdrukking van hogerhand toe en Alva gelastte in 1568 de dood van Egmont en Hoorne. Eén dag voor het voltrekken van dit vonnis kreeg Rythovius de opdracht om Egmont het vonnis mee te delen en te fungeren als zijn biechtvader. Rythovius' verzoek om strafvermindering dan wel uitstel werd resoluut geweigerd. Hij ondersteunde Egmont, hielp hem bij het schrijven van zijn afscheidsbrieven, en begeleidde hem naar het schavot. Hij weigerde om de bloedspatten, die op zijn toog waren terechtgekomen, te verwijderen.

In het toenemende conflict, dat later de Tachtigjarige Oorlog zou worden genoemd, sloeg Rythovius een matigende toon aan. Zo adviseerde hij Alva om de Tiende Penning niet in te voeren, en ook protesteerde hij in een brief uit 1573 tegen de wreedheden die de Spanjaarden hadden begaan in Naarden en Mechelen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn 1577 vond te Gent een Calvinistische staatsgreep plaats, waarbij de bisschoppen van Brugge en Ieper werden gevangengenomen. Zij werden pas in 1581 bevrijd door gevangenenruil. Nu kon Rythovius echter niet meer naar zijn bisdom terugkeren, aangezien dat vrijwel geheel door Calvinisten was bezet. Doch Parma rukte op en heroverde geleidelijk ook Rythovius' bisdom weer. Ieper kwam pas in 1584 weer onder Spaans gezag.

Rythovius echter, was in 1583 naar Rijssel getrokken, om van daaruit het Vlaamse platteland te bedienen, en ook steden als Veurne en Sint-Winoksbergen. Hier werd hij echter besmet met de pest, waaraan hij te Sint-Omaars overleed.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn 1584 werd te Ieper een requiem voor hem opgedragen. Zijn stoffelijk overschot werd bijgezet in de Ieperse Sint-Martinus kathedraal. Het grafmonument, gemaakt door Urbain Taillebert, werd tijdens de Eerste Wereldoorlog verwoest, evenals de kathedraal en de gehele stad. Bron: Bewerkt vanuit wikipedia.

Hierna gaan we door het bos verder. Langs enkele historisch oude akkers, bosplakken genaamd, waar we enkele reeën zien wegvluchten.

Na enig slingerwerk komen weer terug in Riethoven dorp, waar we zullen pauzeren op een terras.Na de pauze gaan we richting zuid, richting Westerhoven. Ook zullen we dan een kleine sloot kruisen, die de Rijt genoemd wordt, en waarvan de naam Rijtoven, Riethoven, is afgeleid.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSRomeinse landmeetmethode
We lopen over een zeer oude, nog door de Romeinen uitgezette akkerweg. Het is bewezen dat de Romeinen hier landbouw hebben bedreven. Daarvoor hebben ze akkers uitgemeten met de voor hen geldende landmeetmethode.

Opvallend is, dat een deel van de grenzen nu nog ongeveer te herkennen zijn in de perceelgrenzen. Sommige wegen zijn door de wind na 20 eeuwen richting oost verschoven maar de structuur ligt er nog.

De maateenheid was de roede, 35,35 m. De vierkanten hier zijn 707 x 707 m. Opvallend is dat daar drie boerderijen op werden geplaatst, dat is 16 ha per boer. Op precies dezelfde wijze heeft met nabij Someren-Heide de ontgonnen hei verdeeld tot 3 boerenbedrijven van 16 ha. (Naar Huisman1968, Kakebeeke 1968b).

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDaarna gaan we bij de drukke verkeersweg scherp naar links en volgen we een oude holle weg, met aan weerszijden eiken wallen met hakhout voor de bezemsteel, de riek, gaffel en ander landbouwgereedschap.

Riethoven - microregio
Riethoven is als nederzetting eeuwenlang een microregio geweest. Selfsupporting, zouden we het nu noemen.

Tussen de twee rivieren gelegen op een hoge zandrug is alles beschikbaar. Op de hoge grond kan men wonen en huizen bouwen. Daar omheen liggen de akkers. De esgrond - de door bemesting zwart gekleurde aarde - is vruchtbaar genoeg om jaar in, jaar uit rogge te verbouwen. Met een sikkel maait de boer de aren van het rijpe gewas, en pas later wordt het resterende stro gemaaid. Dat stro komt als veevoer, en strooisel weer terug op de akker. Maar dan vermengd met heiplaggen en mest uit de potstal. Stro dient ook als dakbedekking, vulling bij muren en wanden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAan de rand van de heide, iets verder van de boerderij vandaan, liggen begraasde percelen, buntvelden genaamd. Daar kan vee grazen, maar ook schapen.

Langzaam maar zeker wordt zo'n veld bemest. Dan kan men er een seizoen iets op laten groeien, oogsten en dan ligt het weer een aantal jaren braak. Na verloop van tijd, worden dat toch weer vruchtbare akkers, voor de starters.

Een veld is een wisselakker. Dan weer gebruikt als akker, om later weer als weiland ingezet te worden. Echte weilanden liggen langs de rivier. Die zijn nat en dus minder geschikt voor akkerbouw, maar wel voor het grazend vee, dat zorgt voor melk, vlees en leer.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEen varken leeft van de afval - van de groene container - en van de eikels in het eikenbos. Eenmaal vet wordt het in november geslacht als wintervoedsel. De kippen scharrelen rond en de schapen grazen op de omringende heide. Ze worden geschoren en leveren zo de wol voor kleding.

De heide is overigens geen woeste grond, maar levert naast de graasgrond voor de schapen, ook plaggen voor de potstal, honing voor de bijen, waswater voor de schapenwol in de vennen, ('t witven, 't wasven) en konijnen en ander wild, dat als voedsel dient.

En vooral daar, waar de grond te schraal is, op de stuifzandduinen op de hei, daar wordt bos aangeplant. Meestal eik. Dat levert brandhout, mutserts - tot een bundel verzameld sprokkelhout - en geriefhout. Daar maakt men de riek, hark, bezem en ander gereedschap van. Men kan daarvan leven.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSZeker in de Middeleeuwen gaat dat goed en redelijk royaal. Men bezit veel grond in eigendom en men heeft weinig kinderen. Er bestaat de mogelijkheid om via ontginningen uit te breiden.

Pas later toen er veel belasting betaald moest worden en de bezettingslegers van Gelre, Holland en de Fransen plunderden en er vanwege de grotere gezinnen meer verdeeld moest worden trad de armoe in.

Men moet het niet idealiseren, maar het leven was goed op het Brabantse land. Zeker ten tijde van de Hertogen van Brabant.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKunstmest heeft de boer er daarna bovenop geholpen. Maar door de eeuwen heen is er tot 70 jaar geleden weinig veranderd. Alleen het bos en de hei is helemaal verdwenen.

Na het bos steken we de Rijt en daarna de verharde weg over en komen dan weer terug in het bos.

In dit dennenbos zijn de oude zandheuvels nog goed te herkennen. De schrale onvruchtbare zandgrond? De plassen, het Huisven en de Waterspin zijn ontstaan uit zandafgravingen en dienen nu als visvijver.

Startpunt

  • 3100 17km Parkeerplaats bos  N51 22.237 E5 23.764
  •  Riethoven dorp  N51 21.010 E5 23.174
  • 3101 10km Parkeerplaats bos N51 22.237 E5 23.764
  •  Riethoven dorp  N51 21.010 E5 23.174
  • 3102 9km Riethoven dorp 354° N51 21.024 E5 23.148

POI's

  • Riethoven N51 21.281 E5 23.180
  • Broekhoven N51 21.716 E5 23.244
  • Weilanden Run N51 21.978 E5 22.497
  • Rythovius - Monument N51 21.230 E5 21.865
  • Oude Boerderijen N51 21.224 E5 21.883
  • Geriefhout N51 20.994 E5 21.708
  • Hoge akkers N51 20.693 E5 22.221
  • Rijt N51 20.954 E5 23.513
  • Romeinse landmeetmethode N51 20.808 E5 23.935
  • Riethoven - microregio N51 20.620 E5 22.623
  • Weilanden Keersop N51 21.165 E5 25.276
  • Esgrond N51 21.369 E5 24.431
  • Dennenbos N51 21.960 E5 24.173