Lommel DeMaat

Korte beschrijving

Niet ver over de grens met België even voorbij Postel ontdekten we een fantastisch stuk natuur, ingebed in de diepe waterplassen van de zilverzandwinningen bij het Zilvermeer. Ongerepte wilde natuur, een ongekende weelde aan groen met de grootste verscheidenheid aan boomsoorten, een unieke waterhuishouding, en dat samen met het kanaal, sluizen en Baileybrug maken deze wandeling tot een unieke tocht. We hebben die dan ook afgesloten bij een van de vier stamineekes met een Postels Blondje. Bels op zennen best.

We hadden vorige week al een wandeling gemaakt van 19 km die we toegezonden gekregen hadden. Het was een verlengde van de Lommelse Sahara, die Rob al eerder uitgezet had. En dat pakte slecht uit. De verlenging betrof een groot aantal hele lange saaie rechte stukken, soms tot 3,2 km kaarsrecht.

Gelukkig kwamen we op de Blauwe Kei bij de Zeven Heerlijkheden een kaart tegen met veel mooiere wandelingen in het aangrenzende gebied. En dus zijn we opnieuw terug gegaan en hebben deze wandeling kunnen maken. Ook wel rechte stukken, het is nu eenmaal België, waar veel Privaat Eigendom is waar je omheen moet, maar levendig, mooi aangelegd met veel waterplassen en met Natuurgebieden De Maat en Den Diel als ongerepte parels. Zelden hebben we zoveel variatie aan bomen en struiken gezien. Een voorbeeld voor Staatsbosbeheer in Nederland.


Kenmerken

Startpunt: Mol
Startlocatie: Limburg Belgisch, België
Coördinaten N51.239128 E5.187221
Afstanden: 15, 13, 11, 11, 9 km
Type: Bos, Meer, Open, Ven
Begaanbaar: Erg drassig
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Niet overal toegestaan
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

GPS wandeling van 15 km even voorbij Postel (B).
De route kan in beide richtingen gelopen worden, maar is linksom uitgezet.
Starten vanaf de Parkeerplaats over de Baileybrug en dan door de doorgang in de muur verder.
Er zijn verscheidene horeca punten onderweg.
En er zijn Picknicktafels voldoende.
Elke wandeling is eenvoudig in te korten.
Wij hebben 7 varianten gemaakt, die allen beginnen op dezelfde wijze, van 15, 13, 11, 9, 6, 11 en 7 km.

De wandeling is een aaneenschakeling van de blauwe, groene, oranje en gele paaltjesroutes.
Van de wandeling is ook een WPT en RTE file beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe rijden via Eersel naar Postel en na de bocht bij de Abdij steeds rechtdoor tot – nog ver - aan de stoplichten, waar we vóór de Baileybrug links parkeren.
De wandeling start meteen richting de Baileybrug. Onderweg staan vele teksten, die uitleg geven over de POI’s in dit gebied en die verzorgd worden door Ecocentrum 'De Goren', de Gemeente Mol, Natuurreservaten vzw, Natuurpunt Mechelen, Sibelco e.a. We danken deze instanties en korten de teksten een beetje in.

Den Diel N51 14.333 E5 11.206
Den Diel (30 ha) was een schraal heidegebied. Tot begin 19de eeuw was dit een deel van de Groote Heide tussen Postel tot Balen. Door de aanleg van het kanaal Bocholt-Herentals rond 1850 werden Den Diel in het noorden, en De Maat in het zuiden, van elkaar gescheiden.
Vanuit het kanaal werd een netwerk van irrigatiekanaaltjes gegraven om de arme zandgronden te bevloeien met mineraalrijk water. Daardoor werd de Kempische zandbodem geschikt voor het winnen van hooi.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSTijdens WO II werd Den Diel opnieuw ingrijpend gewijzigd doordat hier 'spriet', een soort bruinkool, werd ontgonnen. De spriet werd gebruikt als noodbrandstof. Nu zien we nog de restanten van de oude sprietputten, inmiddels geëvolueerd tot vijvers en ondiepe vennen. Daarin en daarlangs heeft zich een zeldzame plantengroei ontwikkeld.

Den Diel is tot buiten de landsgrenzen bekend omwille van de zeldzame libellen. Nergens in Vlaanderen komen zoveel libellensoorten voor als hier. Ook reptielen en amfibieën zijn goed vertegenwoordigd.

Vooral tegen het einde van de wandeling zullen we dieper in dit gebied doordringen.

De omgeving van de picknickplaats en de kanaaldijk van Den Diel zijn het ganse jaar vrij toegankelijk.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet reservaat is gesloten tijdens het broedseizoen, van 15 maart tot 30 juni.

In deze periode blijft wel het centrale wandelpad op De Maat, aan de overkant van het kanaal toegankelijk.

Buiten de broedperiode zijn wandelaars van harte welkom op de aangeduide paden. U kunt dus het hele jaar door deze wandeling maken.

Honden zijn in deze wandeling slechts gedeeltelijk toegelaten als ze aan de leiband blijven. Dus helemaal rond lukt niet.

Natuurreservaten vzw verzorgt regelmatig geleide wandelingen voor groepen. Info: Ecocentrum, 'De Goren', Postelsesteenweg 71 te 2400 Mol, tel 32 (0)14 81 60 07.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBaileybrug N51 14.304 E5 11.196
De baileybrug is genoemd naar de Britse ontwerper Ir Bailey, die het systeem van gelijke componenten toepaste. Systeembouw dus. Deze brug werd eind 2e Wereldoorlog gelegd. Meestal als tijdelijke brug, maar deze voldoet qua sterkte nog steeds.

Tijdens de 1e Wereldoorlog vormde het kanaal de grens met Nederland. Rond Sas II probeerden vele Belgische onderduikers langs de brug, via Postel, naar het neutrale Nederland vluchten. Sommigen namen de laatste hindernis door de 'duiker' onder het kanaal te gebruiken. Anderen maakten de overtocht op lege biervaten, rubberbootjes of zelfgemaakte vaartuigen van zeildoek. De Duitsers hielden klopjachten en bewaakten de grens permanent.

In 1916 is zelfs een meters hoge prikkeldraadversperring, die onder stroom stond, langs het kanaal geplaatst. Men knipte de draad door met een schaar met rubberen handvatten of men spande een houten raamkozijntje tussen de draden en kropen dan door de opening.

Kanaal Herentals-Bocholt N51 14.307 E5 11.271
Tussen 1843 en 1875 werden de kanalen Bocholt-HerentaJs en Dessel-Turnhout-Schoten met de hand als werkgelegenheidproject gegraven. Men ontdekte er ook het waardevolle witte zand.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe Kempense kanalen noemt men vaarten, waarlangs jaagpaden lagen. Paden van grof grind, nodig om de binnenschepen voort te trekken.

Eerst trokken mensen, ingespannen in het gareel, de schepen en later deden paarden dat. Vanwege het ketsgeluid onder de paardenhoeven noemde men die 'vaartketser’.

Ook arbeiders op weg naar de zinkfabrieken van Lommel ketsten langs de vaart. Nu ‘ketsen’ de vele fietsers over de inmiddels geasfalteerde jaagpaden.

Na de brug mogen we door de poort van het Jeugdkamp via de tuin van het voormalige kasteel van Edmond Van Eetvelde.

Park Kasteel van Eetvelde N51 14.179 E5 11.154
Grasdorp noemde Edmond Van Eetvelde de omgeving rond De Maat in 1875. Door bevloeiing en verrijking van de arme heidebodem leverden de wateringen gras voor de paarden van de paardentram in de stad en de militairen in Leopoldsburg. De soldaten sliepen toen nog op een matras met hooi gevuld. Het kanaal van Beverlo werd gegraven om het hooi te vervoeren tot in Leopoldsburg. In 1910 verwierf Edmond Van Eetvelde de wateringen van De Maat. Hij liet het jachthuis buitenverblijf afbreken en bouwde er het kasteel.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEdmond Van Eetvelde werd in 1852 in Postel geboren. Op staatskosten mocht hij naar China, werd later consul in Calcutta.

In 1885 benoemde Koning Leopold hem op buitenlandse zaken in de Congo-Vrijstaat waar hij Staatssecretaris van Congo werd. Het volledige beheer stond onder zijn bevoegdheid. Enkel de Koning, van wie hij een intieme vriend en raadgever was, stond boven hem. De koning bezorgde hem ook de titel van baron.

Tijdens de 2e Wereldoorlog werd het kasteel verwoest bij de aftocht van de Duitsers. De voormalige stallingen en bijgebouwen dienen nu als jeugdkamp. Gelukkig is het prachtige park grotendeels bewaard gebleven.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKnotbomen N51 14.059 E5 11.167
Langs dit wandelpad werden knotbomen aangeplant. Een knotboom is een boom waarvan de takken regelmatig worden afgezet op manshoogte, waardoor zich op die hoogte een 'knot' ontwikkelt. Soorten als wilg, es, eik, els en populier zijn de meest voorkomende knotbomen, maar ook lindes en haagbeuk komt voor.

Knotwilgen werden vroeger door de boeren geplant als afscheiding tussen weilanden. Tegelijkertijd leverden ze geriefhout in de vorm van wilgentenen (wissen) en brandhout. Wissen werden gebruikt om manden of afsluitingen te vlechten. De twijgen deden ook dienst als oeverversterking langs kanalen en rivieren. In een oude knotwilg huizen tientallen dieren en planten, zoals mezen, holenduif en steenuil.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKikkerpoel N51 13.953 E5 11.179
Kikkers, padden en salamanders leven in natte gebieden waar bronwater opwelt of regenwater wordt verzameld tot kikkerpoelen, of in aangelegde veedrinkplaatsen en sloten. Door de geringe diepte herbergt deze poel een rijke variatie aan water- en oeverplanten. Naast amfibieën vind je ook libellen en slakken.

In de zacht hellende oeverzone, waar de zonnewarmte doordringt tot op de bodem, ontstaan ideale levensvoorwaarden voor de larven van insecten en amfibieën. Veel bewoners van kleine waterpartijen leven zowel op het land als in het water. Daarom is ook de nabije omgeving van de poel van groot belang. Hoge kruidachtige planten langs de oevers zijn ideale schuilplaatsen voor de kwetsbare poelbewoners.

Vogels en zoogdieren gebruiken de amfibieënpoel als drink- en wasplaats. Vissen - die de eieren en larven van de amfibieën eten – vind je hier niet.

Bloembestuivers N51 13.887 E5 11.170
Rond de bijenkorf is het druk. Een bijenvolk bestaat uit een koningin, duizenden werksters en enkele darren.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEind februari, na de ergste winterkou, begint de koningin met het leggen van eitjes en gaan de werksters aan het werk met het poetsen van de korf, verzorgen van de eitjes, voeden van de larven, aanhalen van nectar en stuifmeel, aanmaken van was, de korven beschermen en verluchten. De dikkere darren laten zich door de werkbijen verwennen. Hun enige taak bestaat erin de koningin te bevruchten tijdens de bruidsvlucht.

De imker kan tweemaal per jaar honing oogsten. In de winter kruipen de bijen weer rond hun koningin in de korf. De imker zal dan suikerstroop bijvoeren. De werkbijen hebben alle spleten met propolis dichtgemaakt, waardoor het minstens 13 graden in de kast blijft

Naast honing leveren bijen ook bijenwas en propolis. Dit laatste is een harsachtige stof die de planten afscheiden om bloemknoppen tegen schimmelvorming te beschermen. Propolis wordt ook door de mens als een natuurlijk antibioticum gebruikt.

We gaan over de brug en volgen het bevloeiingskanaal totdat we het aan de overzijde van de drukke weg – goed uitkijken – naar rechts in de grote plas zien verdwijnen. Bij het kruispunt wordt wat over het fietsen in de Kempen verteld en aan het einde gaan we links voor Camping Zilvermeer langs.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWateringen N51 13.815 E5 11.120
Begin 19e eeuw was dit een heide met arme zandgronden, waar schaapskuddes graasden. Omstreeks 1850 werd het kanaal Bocholt-Herentals gegraven, dat de Maas met de Schelde verbindt en zo mineralenrijk water uit de Maas via een netwerk van irrigatiegrachten aan te voeren.

Het hooi dat hierop werd gewonnen, deed dienst als voedsel voor de paarden van het leger in Leopoldsburg. Het hooi werd ter hoogte van De Maat op schepen geladen, die door paarden werden voortgetrokken van op het jaagpad aan weerszijden van het kanaal. Via dit kanaal en het kanaal van Beverlo bereikte het hooi de stallen van het leger.

Naarmate paarden in het leger en de economie vervangen werden door machines, raakte de hooiwinning in verval. Op de vroegere wateringhooilanden verschenen nu plantages van populieren. Deze snelgroeiende boomsoort zorgde voor een behoorlijke houtopbrengst.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSIn 1988 nam de gemeente Mol het initiatief om de in verval geraakte wateringsystemen in hun oorspronkelijke staat te herstellen.

Op de wateringhooilanden groeien dotterbloem, duizendguldenkruid, herfsttij loos, pinksterbloem, grote ratelaar, slanke en gulden sleutelbloem, echte koekoeksbloem en vrouwenmantel.

Verspreid in de hooilanden werden poelen aangelegd om onze bedreigde amfibieënfauna - kikkers, padden en salamanders - nieuwe kansen te geven.

Dit is een fietsgebied. Overal ziet men fietsers. Racen over de jaagpaden en crossen over de zandheuvels langs het kanaal, toeren over boswegen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSKEMPENLAND FIETSROUTE N51 13.795 E5 11.022
Deze toeristische route, uitgewerkt op initiatief van Grenspark De Kempen biedt fietsers de gelegenheid dicht bij huis op te stappen. De uitvoering kwam tot stand mede dankzij het Europees Interreg programma, de samenwerkende grensparkgemeenten en het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven SRE.

Recreëren in 'Grenspark De Kempen' is 'natuurlijk' genieten in de landelijke omgeving aan weerszijden van de Nederlands-Belgische grens U ontmoet er slechts wandelaars en fietsers, die evenals u willen genieten van de gezonde Kempische buitenlucht. Aan de oorsprong van de samenwerking lag de traditie dat de burgemeesters van de grensgemeenten volgens een bepaling uit 1830 jaarlijks moesten controleren of de grenspalen nog op hun plaats stonden. Dit gebeurde op zo'n kameraadschappelijke manier dat hieruit een hecht samenwerkingsverband ontstond.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSMolse Meren N51 13.855 E5 10.891
Hier staan we in het hart van de Molse Meren, ook wel eens het Kempens 'Lake District' genoemd. Het alom bekend en zuiver Molse witte zand dagzoomt hier.

Heel wat bedrijven benutten deze grondstof voor allerlei toepassingen en dit zowel in binnen- als buitenland.

De door de ontginning ontstane putten worden zowel voor natuurontwikkeling als voor sportieve en recreatieve doeleinden aangewend.

BROEDGEBIED OEVERZWALUW N51 13.827 E5 10.773
In deze zandwanden huist een broedkolonie van de oeverzwaluw. Oeverzwaluwen kan je bij ons zien van de lente tot de herfst. Het broedseizoen van deze typische koloniebroeder loopt van half april tot eind augustus.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe oeverzwaluw broedt in nestgangen (tot 150 cm diep) die ze met hun poten en snavel uitgraven in steile, onbegroeide wanden van rivieroevers of zandhopen. vaak nabij open water.

Deze biotoop is tegenwoordig zeldzaam. Zo herbergde het Antwerps Havengebied in 2000 ongeveer 1000 broed paren.

We gaan langs de Camping Zilvermeer en zoals de naam al zegt vindt men hier het hagelwitte fijne zand. We zullen het overal tegenkomen.

Zilverzand N51 13.378 E5 10.790 N51 13.188 E5 11.373
Kwartszand, zilverzand of witzand is een fijnkorrelig, wit, uiterst zuiver zand met een heel laag ijzergehalte. Het bestaat bijna geheel uit kwarts (SiO2).

Glas, 60-65% van de glasmassa, email, porselein, schuurmiddelen, in gieterijen als hittebestendige materiaal, in volières, maar niet in aquaria, ondergrond voor kunstgras bij sportvelden, fijne mortel…, het silicium voor elektronica-componenten, zoals diodes, transistors en vooral chips worden gemaakt van zilverzand.

De belangrijkste kwaliteitscriteria voor kwartszand zijn de percentages kwarts (SiO2) en aluminiumoxide (Al2O3) en het ijzergehalte (Fe2O3). Hoe meer kwarts, en hoe minder aluminiumoxide en ijzer, hoe zuiverder en beter. Ook kan het chemisch gezuiverd worden. De korrels zijn tussen 0.5 en maximaal 2 mm.

Kwartszand is wereldwijd een zeldzame grondstof. In Vlaanderen komt het in twee regio's voor , hier en in Maasmechelen en in Nederland in vijf groeven tussen Heerlen en Brunssum, waar lagen van vijf tot vijftig meter dik gewonnen worden. Dit, o.a. door Sibelco, ontgonnen kwartszand heeft een uitzonderlijke kwaliteit door zijn hoge zuiverheidsgraad wordt vooral gebruikt in de glasindustrie.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet zand wordt opgebaggerd door een drijvende zandzuiger. Via pijpleidingen wordt het getransporteerd naar de veredelingsfabriek, waar het wordt gezeefd en ontdaan van onzuiverheden.

Vervolgens wordt het zand gewassen, mineralogisch gezuiverd, geklasseerd op korrelgrootte en ontwaterd. De plassen worden na ontginning natuur- of recreatief gebied. De zandafzettingen daar zijn ontstaan tijdens het Mioceen.

Dan steken we opnieuw de weg over – hier is ook een parkeerplaats waar we kunnen starten - en gaan een stuk door het bos tot bij de plas. Hondenbezitters raden we aan om rechtsom, om de grote plas heen de oranje pijltjersroute te volgen tot bij het Eco informatiecentrum, waar je weer aansluit op de GPS-track.

Met de GPS gaan we linksaf en heen en weer over de bospaden tot we bij het bewateringskanaal terugkomen. We gaan nu niet terug over de brug, maar – zonder hond - rechtdoor.

Links ligt dan het prachtige natuurgebied De Maat. Let eens op de grote variatie loofbomen: Europese en Amerikaanse eik, beuk, vogelkers, berk, vlier, wilg, lijsterbes, een enkele grove den, es, els, populier… Rechts ligt de grote plas, overgebleven na de afgraving van het witte zand.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSToegang N51 13.778 E5 11.150
De paden in De Maat-Den Diel zijn uitsluitend toegankelijk voor wandelaars. Honden zijn welkom op de meeste paden, als ze aan de leiband blijven.

Op de oost-west-geöriënteerde wandelweg over de noordelijke oever van de zandput van Mol-Rauw zijn honden echter NIET toegelaten, zelfs niet aan de leiband.

Dat pad doorkruist het begrazingsraster en contact tussen honden en de 'wilde' paarden en runderen willen we absoluut vermijden.

De Maat - Den Diel N51 13.813 E5 11.237
De Maat-Den Diel maakte oorspronkelijk deel uit van de Groote Heide rond Mol-Rauw. Het Maas-Schelde-kanaal uit 1846 kliefde het gebied in twee en veranderde de heide in een 'watering'. Voedselrijk kanaalwater bevloeide de arme heide om hooiwinning mogelijk te maken. Het hooi werd gebruikt als voedsel voor paarden, in die tijd de voornaamste krachtbron.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSNaarmate machines paarden vervingen, raakte de hooiwinning in verval en veranderden de wateringen in populierenplantages.

In de 2e Wereldoorlog verwarmde 'spriet', een soort bruinkool uit het gebied, vele Molse huizen. Ondiepe sprietputten bleven achter als getuigen van die ontginning.

Restanten van de wateringen en de sprietputten zie je overal in het gebied. Het landschap bestaat uit een mozaïek van hooilanden, loofbossen, heide, moerassen, vennen en vijvers met rietkragen.

Fauna & flora N51 13.834 E5 11.459
Het terrein, 145 ha groot, is eigendom van de gemeente Mol. De diensten van het gemeentebestuur beheren het in nauw overleg met Natuurpunt. De Maat / Den Diel behoort tot een Europees Vogelrichtlijngebied. Naast algemene broedvogels en overwinteraars komen hier ook zeldzamere soorten voor als ijsvogel, blauwborst, boomvalk en havik met af en toe een visarend.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet gebied vormt de belangrijkste thuis voor libellen in Vlaanderen. Op zwoele voorjaarsavonden geven roepende rugstreeppadden hier prachtige concerten. Typisch Kempische planten als moeraswolfsklauw, zonnedauw en blaasjeskruid groeien hier naast kalkminnende bewoners van de wateringen, zoals sleutelbloem en vrouwen mantel.

In De Maat grazen Noorse fjorden paarden en Schotse hoogland runderen binnen een uitgestrekt begrazingsraster. Zij verkiezen sommige plaatsen boven andere en creëren zo een gevarieerd landschap.

Veeroosters N51 13.794 E5 11.593
Om grote natuurgebieden te beheren, doen natuurverenigingen en overheden vaak een beroep op begrazing met paarden of runderen. Doorgaans worden zeer stoere rassen gebruikt, zoals Noorse fjordenpaarden, Poolse konikpaarden, Shetlanders, Angus-Aberdeen-runderen, Schotse Hooglanders of Galloway-runderen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDoor de introductie van een beperkt aantal paarden of runderen in natuurterreinen wordt een situatie uit vroeger tijden hersteld, toen grote grazers door hun graasgedrag een gevarieerd landschap met halfopen karakter in stand hielden.

Door de extensieve begrazing ontstaan allerlei variaties in de plantengroei, die een gunstige invloed hebben op de soortenrijkdom van fauna en flora. Op De Maat grazen Noorse fjordenpaarden en Schotse Hooglanders.

Vooral de Schotse Hooglanders zijn zeer imposante dieren, met grote horens en een lange kastanjebruine vacht. Deze runderen en de paarden zijn van nature bestand tegen zeer extreme weersomstandigheden, waardoor ze jaarrond op het terrein kunnen blijven. De veulens en kalveren worden in de vrije natuur geboren.

Vóór je liggen twee veeroosters op korte afstand van elkaar. Tussen de twee roosters ligt een corridor die de begraasde delen van De Maat en Klein Verkallen met elkaar verbindt. Als de poorten van de begrazingsrasters aan weerszijden van de weg open staan, kunnen de dieren ongehinderd van het ene naar het andere gebied. De veeroosters in de wandelweg zijn voor paarden en runderen een onoverkomelijke hindernis; daarlangs kunnen ze dus niet ontsnappen. Tussen de roosters sta je midden in het begrazingsraster. De dieren zijn ongevaarlijk voor mensen, maar agressief tegenover honden.

Natuurlijke bossen N51 13.810 E5 11.790
In deze loofbossen wordt bewust een beheer van 'niet ingrijpen' gevoerd. En wat een weelde aan groen! Omgewaaide bomen blijven liggen, want dood hout is een bron van nieuw leven in het bos.

Wanneer door een storm één of meerdere bomen worden geveld, ontstaat plots een open plek in het bos. Voor het eerst sinds lange tijd kan opnieuw voldoende licht tot op de bodem doordringen. In die bosbodem zijn doorgaans zaden van verschillende soorten bomen en struiken aanwezig; door de verhoogde lichtinval zullen een deel van die zaden kans zien om te kiemen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSOp de plaats waar een oude boom stierf, staan al snel tientallen jonge bomen te wedijveren om zoveel mogelijk licht op te vangen. Op die manier zorgen stormen voor de natuurlijke verjonging in het bos. Enkel de sterkste zaailingen zullen verder evolueren naar een volwassen boom.

Ondertussen wordt de oude, omgevallen boom door tal van insecten, zwammen en andere organismen afgebroken en uiteindelijk herleid tot humus. Die humus doet dan weer dienst als voedingsbodem voor het nieuwe leven. Een natuurlijk bos is een dynamisch ecosysteem. In een natuurlijk bos tref je niet één boomsoort aan, maar vind je een rijke variatie van inheemse bomen en struiken.

Naast de variatie van soorten is ook de variatie van leeftijden een essentieel kenmerk van een natuurlijk bos. Oude, monumentale bomen groeien er naast jonge zaailingen en bomen en struiken in alle tussenliggende levensstadia. In de bossen van De Maat-Den Diel broeden prooivogels als buizerd, wespendief, havik, sperwer en boomvalk. Door het grote aanbod aan natuurlijke holten vormen deze bossen een paradijs voor kleine en grote holenbroeders, van pimpelmees over holenduif tot bosuil.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAlle Vlaamse spechtensoorten voelen zich hier thuis. De kleine bonte specht kiest resoluut voor een nestholte in dood berkenhout, terwijl de veel grotere zwarte specht probleemloos een eigen gat beitelt in een gezonde zomereik. Dankzij de ongelijkvormigheid van het bos en de grote lichtinval is de struiklaag goed ontwikkeld. Tal van kleinere zangvogels komen in die struiklaag tot broeden.

Vóór en tijdens het broedseizoen sloven de mannetjes zich al zingend uit om een territorium af te bakenen en een wijfje te bekoren. Zangvogels als gekraagde roodstaart, bonte vliegenvanger, zwartkop, fluiter, fitis en tjiftjaf trekken na de zomer naar het warmere zuiden om er de winter door te brengen. Andere soorten, zoals roodborst en winterkoning, zijn jaarrond op De Maat – Den Diel aanwezig.

We volgen de weg tot we links en rechts tussen de grote plassen doorlopen. Aan het einde zien we rechts het Ecologisch informatiecentrum. Wij vervolgen links over de verharde betonbaan. En rechts, achter de hoge zanddijk, zien we een nieuwe zandwinning met het witte zand aan de oppervlakte. Sibelco is de grootste zanddelver in dit gebied.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSZandwinning N51 13.966 E5 13.006
Sibelco is een Belgisch bedrijf dat kwartszand exploiteert. Het hoofdkantoor ligt in Dessel. De afzettingen van kwartszand werden ontdekt in 1845. Om dit zand te winnen werd in 1875 de SCR (Sablière et Carrières Réunie) opgericht. Dit bedrijf fuseerde in 1896 tot SCR-Sibelco. De oprichter hiervan was Stanislas Emsens.

Dit bedrijf schafte in hetzelfde jaar een stoommachine aan, om de zandgroeve te Stevensvennen, rechts, te mechaniseren. Omstreeks 1910 waren er ook veel kleinere bedrijven actief. Het zand werd met behulp van binnenvaartschepen naar de bestemmingen vervoerd. SCR-Sibelco verwierf een grote technologische kennis, en was ook actief in het opsporen en openen van tal van nieuwe vindplaatsen, waardoor de transportkosten konden worden gedrukt.

Tegenwoordig heeft Sibelco meer dan 100 groeven in gebruik die zich over de gehele wereld bevinden. In 1955 werd een nieuwe fabriek gebouwd voor het drogen en malen van kwartszand. In 1983 werd te Lommel een nieuwe veredelingsinstallatie gebouwd. De maatschappij telt wereldwijd 8000 werknemers, waarvan 300 in België. Wij zien hier een onderaannemer.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSZilverzand 3 N51 14.181 E5 12.866
Op het einde zien we nog wat zilverzand. We gaan rechtdoor tot aan het kanaal. Daar gaan we rechts langs de kazemat, of bunker. Langs het kanaal en langs de sluizen van Sas III komen we bij de Blauwe Kei.

We kunnen hier op twee plaatsen pauzeren. Groepen verwijs ik naar de Brasserie rechts. De uitspanning mag dan wel De 7 Heerlijkheden heten – maar daarvoor moeten we nog even doorlopen. Meteen over de baileybrug staat een picknick tafel. 2,5 km verder – over ongeveer een half uur - staat er ook een.

De Blauwe Kei N51 14.254 E5 13.447
Alhoewel deze Lommelse wijk de naam ‘Blauwe Kei' draagt blijft de echte blauwe kei een mysterieus raadsel. Deze blauwe kei of zwerfkei zou ten noorden van Sas II op Mols grondgebied onder het zand bedolven liggen. Men beweert dat deze steen een lengte heeft van 2.2 meter, een breedte van 1 meter en een dikte van 0.4 meter.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBij verbredingswerken aan het Kempens kanaal en bij de ontdubbeling van de bijhorende sassen omstreeks 1928 zou deze steen door een schare ossen zijn weggesleurd. Herhaalde pogingen om deze merkwaardigheid terug te vinden zijn tot op heden mislukt.

In de late uurtjes kunt u hier aan de tapkast wel vernemen dat er een Russische Keizer onder begraven zou liggen - het Russendorp ligt hier aan de andere kant van het kanaal. De aftakking ten zuiden van dit Kempens kanaal is het kanaal van Beverlo richting militaire kamp van Leopoldsburg. Ten noorden wordt er water afgetapt om Postel te bevloeien met dit mineraalrijke Maaswater.

We gaan over het Kempens Kanaal en dan omhoog naar de boogbrug, met de bunker, om nogmaals over te steken naar het Russendorp. Daarna gaan we het bos in. We hebben hier op twee plaatsen reeën gezien, waarvan er een gewoon bleef grazen. In het bos buigen we een keer schuin naar links tot aan het verharde fietspad. Links tot over het bruggetje.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSRussendorp N51 14.387 E5 13.460
Over het kanaal ligt het gehucht Russendorp, dat niets met Rusland te maken heeft, maar alles met het dialectwoord russen, zijnde graszoden.

Heerlijk om ook even tussen de bossen door te lopen. Overal zie je sporen van reeën. Met een beetje geluk kun je ze tegenkomen. Wel stilletjes doen….

We zijn nu bij de Steen der 7 Heerlijkheden aangekomen. Vanaf het bruggetje bij de Steen rechtdoor tot bij het kanaal. En daar rechts. Hier zien we dus de grasvelden, populieren, de slootjes en de bevloeide akkers.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSteen der 7 Heerlijkheden N51 14.819 E5 12.952
Precies op deze oude voogdijgrenssteen grensden 7 'heerlijkheden' aan elkaar: Mol, Balen, Dessel, Postel, Lommel, Luyksgestel en Bergeijk. In vroegere tijden vormde deze plek de scheiding tussen Antwerpen, Limburg en Noord-Brabant.

Bunkers N51 14.344 E5 12.533
Het kanaal Bocholt-Herentals vormde tijdens de wereldoorlogen een fysieke begrenzing. Langsheen het kanaal vindt men nog vele bunkers. Deze dateren van de 2e Wereldoorlog toen ze, in combinatie met het kanaal, een onneembare vesting moesten vormen tegen de oprukkende Duitse legers.

De ultieme duisternis, de constante temperatuur binnen en de volledige stilte achter de zware betonnen muren vormen de ideale omgeving voor vleermuizen als winterverblijfplaats Rust is voor deze diertjes erg belangrijk. Stoor ze dus niet!

We verwijderen ons van het Kanaal en komen dan weer terug in Den Diel, waar we nu veel beter weten wat er allemaal te zien is. Geniet van dit prachtig stukje natuur.

Den Diel 2 N51 14.474 E5 11.941
In en rond deze vennen vind je een zeldzame vegetatie. Bijzondere waterplanten zijn onder meer het kransvederkruid en het insecten-etende klein blaasjeskruid. Op de oevers groeit de moeraswolfsklauw en de - eveneens vleesetende - ronde zonnedauw. In de overgang naar drogere delen tref je gagelstruiken aan. Omwille van zijn heerlijke geur wordt gagel ook wel de 'lavendel van de Kempen' genoemd.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDen Diel is tot buiten de landsgrenzen bekend omwille van het voorkomen van zeldzame libellen zoals de Kempische heidelibel en de bandheidelibel.

Nergens in Vlaanderen komen zoveel libellen voor als op Den Diel. De voedselarme vennen en hun oevers zijn een uitverkoren voortplantingsplaats. Als wandelaar heb je van libellen absoluut niets te vrezen: ze steken of bijten niet!

Ook amfibieën zijn in deze omgeving goed vertegenwoordigd. Rond de vennen huist een gezonde populatie rugstreeppadden en heikikkers. Tijdens zwoele voorjaarsavonden kan je hier adembenemende kwaakconcerten van rugstreeppadden beluisteren.

Voor vogels zijn de vennen en vijvers ook al van belang. De oevers zijn de ideale nestplaats voor kuifeend, waterhoen en meerkoet. De ijsvogel duikt hier zijn voedsel bij elkaar. Deze kleurrijke visser broedt in steile, zandige oeverwanden van vijvers of beken. Met wat geluk zie je boven de vennen ook een boomvalk jacht maken op libellen.

En zo keren we terug bij de Parkeerplaats. Voorwaar een leerzame wandeling.
Op de terugweg kunnen we nog even bij de Abdij van Postel bijkomen, maar ook hier direct achter de baileybrug rechts op de geel-rode Klipper is het goed nagenieten achter een glas bier. Maar wees voorzichtig, sommige bieren zijn driemaal zo sterk, dus driemaal zo plezierig en driemaal zo gevaarlijk.

Startpunt Alle wandelingen:
8000 15km Parkeerplaats vóór Baileybrug N51 14.348 E5 11.233 180° zuid Baileybrug

POI’s

  • Den Diel N51 14.333 E5 11.206
  • Baileybrug N51 14.304 E5 11.196
  • Kanaal Herentals-Bocholt N51 14.307 E5 11.271
  • Park Kasteel van Eetvelde N51 14.179 E5 11.154
  • Knotbomen N51 14.059 E5 11.167
  • Kikkerpoel N51 13.953 E5 11.179
  • Bloembestuivers N51 13.887 E5 11.170
  • Wateringen N51 13.815 E5 11.120
  • KEMPENLAND FIETSROUTE N51 13.795 E5 11.022
  • Molse Meren N51 13.855 E5 10.891
  • BROEDGEBIED OEVERZWALUW N51 13.827 E5 10.773
  • Zilverzand N51 13.378 E5 10.790 N51 13.188 E5 11.373
  • Toegang N51 13.778 E5 11.150
  • De Maat - Den Diel N51 13.813 E5 11.237
  • Fauna & flora N51 13.834 E5 11.45
  • Veeroosters N51 13.794 E5 11.593
  • Natuurlijke bossen N51 13.810 E5 11.790
  • Zandwinning N51 13.966 E5 13.006
  • Zilverzand 3 N51 14.181 E5 12.866
  • De Blauwe Kei N51 14.254 E5 13.447
  • Russendorp N51 14.387 E5 13.460
  • Steen der 7 Heerlijkheden N51 14.819 E5 12.952
  • Bunkers N51 14.344 E5 12.533Den Diel 2 N51 14.474 E5 11.941

Geraadpleegde websites:
www.natuurpunt.be
www.gemeentemol.be
www.rllk.be

nl.wikipedia.org/wiki/Sibelco
nl.wikipedia.org/wiki/Zilverzand