Nuenen - vanGogh

Korte beschrijving

Vincent van Gogh woonde en werkte van december 1883 tot november 1885 in Nuenen. Het was de tijd waarin hij experimenteerde, zocht naar mogelijkheden en vooral veel, heel veel tekeningen, schetsen en schilderijen maakte. Van de 800 werken die hij produceerde maakte hij er 200 in de Nuenense periode. Dankbaar maakte hij gebruik van de eenvoudige mensen op het platteland. Hij beeldde de noeste arbeid, het harde bestaan en de eenvoud van het leven uit.

Een aantal van zijn werken zijn nog steeds duidelijk herkenbaar terug te vinden in en rond Nuenen. Helaas is er ook veel verdwenen, of onzichtbaar door de bebouwing van deze tijd. Maar het huis en de tuin van zijn ouders, de kerk en een aantal huizen zijn opgenomen in een rondwandeling van 8km. Er zijn informatiezuilen, sommige voorzien van geluidsfragmenten uit het leven van Vincent. Deze rondwandeling brengt je 125 jaar terug in de tijd.

We pretenderen niet, dat we een van Gogh-wandeling maken. Neem daarvoor meer tijd en volg dan de wandeling die de VVV en Van Gogh Experience aanbieden.

Maar eerst komen we tot rust. Die wandeling hebben we verlengd tot 15 km, zodat we eerst door het bos met enkele prachtige vennen gaan. We pauzeren dan in Gerwen. Daarna passeren we alle details in Nuenen, die herinneringen aan van Gogh oproepen.


Kenmerken

Startpunt: Nuenen
Startlocatie: Noord-Brabant, Nederland
Coördinaten N51.478706 E5.552905
Afstanden: 15, 8 km
Type: Bos, Cultuur, Open
Begaanbaar: Erg drassig
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Gedeeltelijk aangelijnd
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 13-09-2010

Route informatie

Een GPS wandeling in het teken van van Gogh van 15 km bij Nuenen.
Lengte 15 km. Met een verkorte lus van 8 km met de Van Gogh monumenten.
De route kan in beide richtingen gelopen worden, maar is linksom uitgezet.
Ook is ook een WPT en RTE file beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSTART N51 28.713 E5 33.191
We rijden naar het VVV-kantoor in Nuenen en parkeren daar de auto. We verlaten al snel de bebouwing in het noorden en gaan richting Gerwen.

We zullen later nog in deze plaats terugkeren.

Vroege bewoning N51 29.188 E5 33.354
Na de afgelopen IJstijd vestigden zich de eerste mensen op een smalle dekzandrug die evenwijdig aan de Dommel liep. De oudste voorwerpen die gevonden zijn worden toegeschreven aan de Tjongercultuur uit het Laat-Paleolithicum. Het betreft hier een rendierjagerscultuur.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEnige pijlpunten uit 8000 v.C werden gevonden te Vaarle en op de Refelingse Heide. Ze waren afkomstig van jagers en verzamelaars. Geleidelijk aan drong de landbouw vanuit het zuiden op naar minder vruchtbare gebieden.

Uit deze Neolithische cultuur, die omstreeks 5000 v.Chr. in dit gebied zal zijn begonnen, zijn fraaie stenen bijlen bekend. De dekzandruggen die zich ter weerszijden van de Hooidonkse Beek bevonden bleken geschikt voor akkerbouw en bewoning.

Ten noorden van deze beek zou uiteindelijk Gerwen voorkomen, terwijl ten zuiden ervan Nuenen ontstond, aanvankelijk als een verzameling verspreide agrarische gebouwen. Ook uit de Bronstijd (ongeveer 1500 v.Chr.) zijn voorwerpen gevonden.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSGerwen N51 29.433 E5 33.860
Geleidelijk aan vestigden zich de mensen in het gebied en kwam ook de kerstening op gang, onder andere vanuit de abdij van Sint-Truiden. Dit geschiedde vermoedelijk op het eind van de 7e eeuw.

Vanaf 800 tot 1250 neemt de bewoning toe, vooral op de plaatsen die reeds veel eerder bewoond waren. Daaruit ontstaat allereerst de plaats Gerwen.

Gerwen is een plaats in de gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten, en is de oudste plaats van de gemeente. Hoewel het huidige kerkdorp pas in de negentiende eeuw is ontstaan, was de kerk er al veel eerder, maar deze stond op een wat hogere plaats, nu "Heuvel", te midden van verspreide boerderijen.

De naam is afgeleid van Gerwin's-heim, ofwel de woonplaats van Gerwin, een Germaans stamhoofd.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVlak voor het driehoekig marktplein gaan we scherp naar rechts. Degenen die alleen de van Gogh items willen zien kunnen rechtdoor naar de kerk van Gerwen en de verkorte route (8km) vervolgen. Wij zullen eerst een ronde door de Stiphoutse Bossen maken.
We verlaten de plaats om verder te gaan door het bos.

Stiphoutse Bossen N51 29.340 E5 34.997
Dunning voor ontwikkeling
Vanaf eind augustus 2008 vindt er in de Stiphoutse bossen een zogenaamde dunning plaats in de omgeving van het Witven. Door selectief bomen te kappen die ongunstig staan, andere bomen in hun groei belemmeren of er niet goed aan toe zijn, krijgen de overblijvende bomen meer ruimte én meer licht om verder te groeien. Ook krijgen struiken kans om wortel te schieten en zich verder te ontwikkelen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDe dunning is een middel om een structuurrijk, gevarieerd en gemengd bos te creëren. Afgelopen periode zijn de te kappen bomen voorzien van een oranje verfstreep; de zogenaamde blesstreep. In Groot Goor wordt overigens niet gedund.

Open plekken voor verjonging
Naast de dunning worden ook op enkele plekken in de Stiphoutse bossen en Groot Goor groepsgewijs bomen gekapt.

Het betreft groepen van bomen met een slechte levensvatbaarheid en een slechte toekomstverwachting. Hier komt jonge aanplant voor terug.

Maatregelen voor herstel vennen
Omdat een aantal vennen in de Stiphoutse bossen in de loop der jaren verzuurd is –wat slecht is voor de aanwezige dieren en planten- gaat de gemeente vanaf begin september herstelmaatregelen uitvoeren.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSEr worden werkzaamheden uitgevoerd bij het Kamerven, Schapegracht, Mutseven, Langdaalven en de Meer. Hierbij wordt op delen van de oevers de organische toplaag verwijderd; ook wel plaggen genoemd.

De groeiomstandigheden worden zo voedselarmer waardoor de oeverbegroeiing gevarieerder wordt. De maatregelen zijn een vervolg op de herstelmaatregelen die een aantal jaren geleden zijn uitgevoerd.

Nadat we de heide rond het Kamerven zijn gepasseerd gaan we terug naar Gerwen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSSint Clemenskerk N51 29.344 E5 33.866
De oude Sint Clemenskerk. Op deze plaats hebben drie kerken gestaan: De eerste stenen kerk van 1350-1400 was een eenvoudige zaalkerk. Vervolgens werd een driebeukige kruiskerk gebouwd van 1420-1440.

In 1620 kwam, na een brand in 1612, de huidige kerk tot stand, waarbinnen zich nog resten bevinden van de voorgaande kerk, die in Kempense gotiek is uitgevoerd.

De kerk werd van 1648-1798 voor de protestante eredienst gebruikt, daarna werd ze weer Katholiek. Tussen 1887 en 1889 kreeg de kerk een neogotisch interieur. Vincent van Gogh beeldde deze kerk af in 1883. In 1967 bouwde de rooms-katholieke parochie een nieuwe en grotere kerk Sint-Clemenskerk in een zeer abstracte betonstijl.

Belse Knol N51 29.348 E5 33.908
Bij de Oude Sint-Clemenskerk bevindt zich een bronzen beeld van Het Nederlandse Trekpaard. Het is gemaakt door Toon Grassens uit Gemert en geplaatst in 1990. Het stelt een paard van het koudbloedras voor en wordt in de volksmond de Bèlse knol genoemd. Koudbloed wil zeggen dat de paarden die tot een koudbloedras behoren zwaarder zijn gebouwd dan warmbloeden. Ze zijn daardoor meer geschikt als trekdier en het temperament is gemoedelijker.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSHet Belgisch trekpaard, Brabants trekpaard of Brabander is een paardenras afkomstig uit België en heeft een schofthoogte van ongeveer 1,70 m. Het paard heeft een vrij klein hoofd met een korte, zware hals en een dubbele manenkam.

Het lichaam is krachtig en gedrongen. De benen zijn kort en sterk met aan de kogels extra beharing.

Het is gebruikelijk de staart van trekpaarden te couperen. Deze gewoonte is ontstaan omdat boeren vroeger op de akkers vaak vlak achter het paard naast de ploeg liepen en niet wilden dat het paard de leidsels met de staart vast tegen hun billen zouden klemmen en zo verdere besturing onmogelijk zouden maken.

Er zijn zeven kleurslagen mogelijk bij het Belgisch trekpaard: bruin, zwart, vos, bruinschimmel, blauwschimmel, vosschimmel en appelschimmel. Sommige van deze kleuren zijn zeldzaam.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSWe gaan over het plein tot voorbij de kiosk om even te pauzeren bij De 3 Gebroeders.
We pauzeren bij de Drie Gebroeders. Een zeer smaakvol ingerichte pleisterplaats voor de wandelaar. We genieten er van een heerlijke lunch.

Na de pauze weer langs het plein en de oude kerk verder. En nu gaan we de sporen van Van Gogh volgen. Eerst zien we bij de knol bij de kerk een paneel staan. Deze zuilen geven informatie, soms in gesproken woord, over Vincent.

Sint Clemens priorij N51 29.334 E5 33.892
Van Gogh tekende de Sint Clemens kerk in 1883 Van Gogh schilderde meer kerken in de omgeving van Nuenen. Zijn relatie met de katholieke geestelijken was niet altijd even gemakkelijk.

We verlaten Gerwen aan de westkant en lopen door de populierenlanen zoals van Gogh die heeft gezien en geschilderd.

Bij de verharde weg links en weer meteen links om de IJsbaan, nu een natuurmonument over de zandweg naar het wevershuisje.

Wevershuisje N51 29.017 E5 33.001
Hier stond de voormalige woning van de thuiswever Pieter Dekkers, die in deze woning model stond voor ondermeer het schilderij ‘De Wever’, geschilderd in 1884. De woning werd in 1983 herbouwd.

Een stukje verder bij de verharde weg zien we links een vervallen boerderij. Veel van de schuren en huisjes uit de tijd van Van Gogh zagen er zo vervallen uit.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAardappeletershuisje, Fam. De Groot N51 28.990 E5 33.163
Precies op de plek waar nu dit huisje staat, stond in de tijd van Van Gogh het huis van de familie De Groot. Dat huis en dat gezin stonden model voor de Aardappeleters. Van Gogh bracht er uren schetsend en pratend door.

Hij maakt verschillende schilderijen met hetzelfde onderwerp. In het nu bekende schilderij schenkt Mw. De Groot de drank in.

Windmolen De Roosdonck N51 28.918 E5 33.031
Molen 'De Roosdonck'. Een ronde stenen Beltmolen van het type bovenkruier. Gebouwd in 1884 en pas gereedgekomen nadat een tragisch ongeval had plaatsgevonden: tijdens de bouw stortte de molen in, waarbij een dodelijk slachtoffer viel. De molen is nog regelmatig in gebruik als korenmolen.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSDan gaan we Nuenen in. We zullen een aantal interessante herinneringen aan van Gogh passeren. De Nuenense gemeenschap houdt van Gogh in ere en maakt dankbaar gebruik van de vastgelegde historie.

De belangrijkste monumenten liggen tussen het pleintje met de Lindeboom en het Park aan het einde van de Berg.

Van Gogh monument N51 28.651 E5 33.082
Van Gogh werd niet gezien als een groot kunstenaar, in de tijd dat hij in Nuenen woonde. Maar hij ontwikkelde er zijn stijl, en maakte unieke werken. Heeft hij ooit vermoed dat Nuenen hem met een monument zou eren? Er tegenover staat het wevershuisje.

Kostershuisje N51 28.625 E5 33.099
Wevershuisjes aan de Berg te Nuenen, waaronder het zogenaamde Kostershuisje uit 1763. Het is later kostershuisje genoemd, omdat de eigenaar koster-organist was en later zijn dochter als kosteres van de hervormde Gemeente hierin woonde tot 1967.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSLindeboom N51 28.635 E5 33.087
Dit is een etagelinde die tot de oudste en dikste van Nederland behoort en in de zeventiende eeuw is geplant.

Tijdens een noodweer in 1994 braken enige zware takken af en werd ernstige aantasting door de echte tonderzwam geconstateerd.

In december van dat jaar werd de top afgezaagd, zodat nog een prieellinde overbleef.

Een oude dorpspomp houdt deze boom, die op de Berg staat, gezelschap.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVoormalig Raadhuis N51 28.576 E5 33.021
Het voormalige raadhuis aan de Berg wordt nu gerestaureerd om te worden aangepast als museum en het nieuwe van Gogh centrum.

Hervormde pastorie N51 28.555 E5 33.029
Hervormde pastorie (of: Domineeshuis) aan de Berg te Nuenen, uit 1764.

In dit huis woonden en wonen tot op de dag van heden de Nuenense predikanten, waaronder Theo van Gogh en zijn zoon Vincent van Gogh, die hier een atelier had, dat nog gedeeltelijk intact is.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSBegemannhuis N51 28.538 E5 33.011
Huis Nune Ville of Begemannhuis. In 1874 in opdracht van ds. Begemann gebouwd. Hier woonde Margot Begemann, die verliefd werd op Vincent van Gogh. Dit vonden haar ouders niet goed, waarop ze een zelfmoordpoging ondernam.

Aan het einde van de Berg komen we op een plein, het Park. Hier vinden we niet alleen het standbeeld van Van Gogh.

Beeld Vincent van Gogh N51 28.481 E5 32.956
Zo moet Van Gogh hebben gelopen door de wegen en de velden van Nuenen. Hij was een buitenstaander en toch voelde hij zich hier thuis. Van zijn plannen om in Nuenen te blijven kwam echter niets terecht. In 1885 vertrok hij naar Antwerpen.

Het Klooster N51 28.463 E5 32.898
Sint Elisabeth Klooster, gebouwd in 1887. Voorheen waren hier de Zusters van Liefde gehuisvest. Deze verlieten het klooster in 1977. Tegenwoordig is het een cultureel centrum. Hierin is het deel van de Lindeboom opgesteld dat werd afgezaagd in 1994.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSClemenskerk N51 28.414 E5 32.982
In het voorjaar van 1885 huurt van Gogh een atelier bij de koster van de kerk, Johannes Schafrath.

Dat beviel hem goed, omdat hij niet alleen een prettige ruimte ter beschikking kreeg, maar ook iets verder van zijn ouders, waar hij eerst in de tuin werkte, kon wonen.

Na het park gaan we verder achter de hervormde pastorie langs en kijken we naar de tuin van Van Gogh. We passeren nog het eerste raadhuis van Nuenen en gaan verder langs het van Gogh kerkje.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSAchter de Heggen N51 28.532 E5 33.116
Hier was de tuin van het huis van de ouders van Van Gogh. In deze tuin schilderde hij zijn uitzichten. En in het kamertje naast het huis had hij zijn atelier. Het samenleven met zijn ouders verliep moeilijk..

Oude Raadhuis N51 28.634 E5 33.174
Oude raadhuis aan de Beekstraat, uit 1734, gerestaureerd in 1986 en nu een galerie.

Van Gogh kerkje N51 28.634 E5 33.174
Van Gogh kerkje. Dit is een Hervormde waterstaatkerk uit 1824. Het kerkje ligt bijzonder schilderachtig met op de achtergrond het groen van het Park Houtrijk, een oude villatuin. predikant, de vader van Vincent van Gogh preekte hier. Vincent van Gogh heeft deze kerk meermalen op het doek vastgelegd. Tegenwoordig in gebruik voor bijzondere plechtigheden en culturele manifestaties.

Dan komen we terug bij de parkeerplaats. Het is interessant om naar het van Gogh documentatie centrum te gaan voor verdere informatie.

GPSwalking.nl: foto bij GPS wandeling / wandeling / wandeltocht / track / lezing / workshop/ GPSVan Gogh Documentatiecentrum N51 28.713 E5 33.191
Vincent Van Gogh documentatiecentrum. Deze permanente expositie is vanaf 1976 ondergebracht in het gerestaureerde koetshuis nabij het gemeentehuis te Nuenen.

Hoewel Nuenen geen enkel werk van Van Gogh bezit, kent de plaats voldoende herinneringen aan de Nuenense periode van deze kunstenaar. Een nieuw museum aan de Berg te Nuenen is in voorbereiding.

Een wandeling die ons naast de natuur ook teruggebracht heeft in de tijd. De tijd die op sommige delen nagenoeg heeft stilgestaan en nog steeds zichtbaar is. Dank zij Vincent van Gogh.

Startpunt beide wandelingen:

  • 8200 15km Bos en Van Gogh Parkeerplaats VVV N51 28.713 E5 33.191 
  • 8 km Van Gogh Parkeerplaats VVV N51 28.713 E5 33.191

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Vroege bewoning N51 29.188 E5 33.354
  • Gerwen N51 29.433 E5 33.860
  • Stiphoutse Bossen N51 29.340 E5 34.997
  • Sint Clemenskerk N51 29.344 E5 33.866
  • Belse Knol N51 29.348 E5 33.908
  • Sint Clemens priorij N51 29.334 E5 33.892
  • Wevershuisje N51 29.017 E5 33.001
  • Aardappeletershuisje, Fam. De Groot N51 28.990 E5 33.163
  • Windmolen De Roosdonck N51 28.918 E5 33.031
  • Van Gogh monument N51 28.651 E5 33.082
  • Kostershuisje N51 28.625 E5 33.099
  • Lindeboom N51 28.635 E5 33.087
  • Voormalig Raadhuis N51 28.576 E5 33.021
  • Hervormde pastorie N51 28.555 E5 33.029
  • Begemannhuis N51 28.538 E5 33.011
  • Beeld Vincent van Gogh N51 28.481 E5 32.956
  • Het Klooster N51 28.463 E5 32.898
  • Clemenskerk N51 28.414 E5 32.982
  • Achter de Heggen N51 28.532 E5 33.116
  • Oude Raadhuis N51 28.634 E5 33.174
  • Van Gogh kerkje N51 28.634 E5 33.174
  • Van Gogh Documentatiecentrum N51 28.713 E5 33.191