Stadswandeling Raamsdonk Geertruidenberg

Korte beschrijving

Alweer zo’n bijzondere verrassing! Geweldig. Niet zozeer de wandeling ‘an Sich’, maar wat er allemaal te zien is. Het is dan ook deels een Stadswandeling van het historische deel van Geertruidenberg, maar ook daar omheen valt veel te zien.

Beginnend in Raamsdonk gaan we door het polderland, vinden helemaal buiten het dorp een oude kerk, daar waar niemand woont? En Raamsdonksveer – nu groter dan de naamgever – leidt ons langs het halvezolen lijntje, dat in vervlogen tijden een belangrijkere rol speelde.

Daarna volgt Geertruidenberg, een historisch vestingstadje dat nog veel van de oude tijden laat zien. Hoog over de defensiewallen of door de straatjes achter de dikke linden om geveltjes te kijken of eenden en zwanen te volgen. Geniet van de prachtige markt en de mooie omgeving. Natuurlijk speelt de energiecentrale een rol in de achtergrond.

Een mooie brug leidt ons terug richting watertoren en we sluiten af met de prachtige boerderijen op de Korte Broek straat.


Kenmerken

Startpunt: Raamsdonkveer, kerk centrum
Startlocatie: Noord-Brabant, Nederland
Coördinaten N51.687276 E4.905827
Afstanden: 15, 10, 9, 4 km
Type: Cultuur, Dorp, Open
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Rolstoel: Toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 15-09-2011

Route informatie

Een GPS wandeling van 14 km bij Raamsdonkveer.
De track is te verdelen over 4, 10 en 9 km, waarbij  4 km een typische stadswandeling betreft.
De paden zijn goed begaanbaar, grotendeels verhard. Alleen het deel over de wallen is een smal zandpad (niet toegankelijk voor scootmobiel)
Deze route is in zijn geheel nagenoeg geschikt voor scootmobiel.
Er is een horecagelegenheid halverwege op de Markt.
Er staan geen bankjes.
Van de wandeling is een Track en een Route aangemaakt.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART N51 41.237 E4 54.350
We starten in Raamsdonk op het parkeerterrein bij de grote St.Bavo kerk. Van daaruit richting kiosk en linksom het dorp uit. Let op het fietspad – je loopt er zomaar aan voorbij. Toch is dat een POI, het Halvezolenlijntje. Komend uit het tunneltje straalt de oude Lambertuskerk ons tegemoet.

De korte wandelingen kunnen starten op de Markt van Geertruidenberg.

Raamsdonk N51 41.243 E4 54.386
Made, Geertruidenberg, Raamsdonk, Waspik, ’s-Gravenmoer, Capelle, Sprang en Heusden behoorden tussen 13e eeuw en de Franse tijd (1795) tot het Graafschap Holland. Raamsdonk, in de vroege middeleeuwen gebouwd op een ietwat hoger gelegen zandrug, midden in een moerassig gebied, is tijdens de Sint-Elisabethsvloed in 1421 nagenoeg volledig verwoest. Later is het opnieuw opgebouwd.

GPSwalking.nlSt Bavo N51 41.232 E4 54.380
Nu kenmerkt de plaats zich door de monumentale St.Bavokerk van Carl Weber uit Roermond.

De Sint Bavokerk is een kruisbasiliek die in neo-romans/gotische stijl is gebouwd in 1889 ter vervanging van een eerdere rooms-katholieke kerk.

Halve Zolen lijntje N51 41.286 E4 54.468
De spoordijk tussen Lage Zwaluwe en Den Bosch over de hoger gelegen zandrug werd de Halve Zolen Lijn genoemd, omdat hierover het transport voor de leer- en schoenenindustrie geregeld was. De spoorlijn was in gebruik tussen 1886 en 1970. In 1995 is er een fietspad overheen gelegd.

We zullen de restanten van deze hoger gelegen dijk en de bijbehorende bruggen tijdens de wandeling nog meerdere malen tegenkomen.

GPSwalking.nlLambertuskerk N51 41.639 E4 54.269
Info ANWB bordje: Op een strategische gelegen plaats bij de monding van de Donge in de Maas werd waarschijnlijk in de 11e of 12e eeuw een kerk gesticht vanuit het Bisdom Luik. Deze vroege kerk heeft omstreeks 1275-1300 hier een opvolger gekregen, namelijk een bakstenen gebouw van 10 bij 25 meter met een rechthoekig koor van 6 bij 9 meter. Pas in 1350 werd over de westgevel een toren opgetrokken.

De Lambertuskerk, zoals die nu in het landschap verrijst, is in drie fases gerealiseerd: de genoemde toren van circa 1350, de beide transepten en het koor omstreeks 1450 en het schip uit 1502.

GPSwalking.nlTalloze rampen hebben het gebouw in de loop der eeuwen getroffen: oorlogsgeweld, stormen, branden en overstromingen. Steeds opnieuw slaagden de inwoners van Raamsdonk erin hun kerk weer op te bouwen. De meest recente restauratie van de kerk werd afgerond in 2004.

Zo trekken we verder door het land en na de snelweg – we zitten op een druk kruispunt van grote wegen; we hebben er minder hinder van, dan verwacht – volgt Raamsdonkveer.

GPSwalking.nlInmiddels is het dorp rond de oversteekplaats groter dan Raamsdonk zelf. We zien een aantal mooi gebouwde, soms bijzondere, woningen.

De windmolen trekt de aandacht en over de spoordijk komen we bij de verroeste restanten van de spoorbrug.

Korenmolen De Onvermoeide N51 41.952 E4 52.593
Pas in 1890 nadat út Vèèr ging uitbreiden kreeg het dorp twee windmolens: de Zeldenrust en De Onvermoeide. Beide stellingmolens voor het malen van graan en het bewerken van eek, eikenschors, nodig in de leerindustrie.

GPSwalking.nlDe Zeldenrust brandde in 1956 af. De Onvermoeide maalde meer op een petroleummoter en later op een elektrische dan op wind. In de oorlog liep deze veel schade op en werd in 1947 ontmanteld. In de jaren ’60 vatte men het plan op om deze molen te restaureren en in 1974 stond de molen, afgeleid van de beltmolen van Rijen, weer te draaien.

Gereformeerde Kerk N51 42.016 E4 52.233
Bij de rotonde zien we rechts een davidster. In 1940 werden de voormalige kerk, consistorie en pastorie door oorlogsgeweld vernield.

In 1941 werden op dezelfde plaats een nieuwe kerk en pastorie gebouwd.

GPSwalking.nlDe Donge N51 42.027 E4 52.058
Het moerassig gebied aan de zuidkant van de Biesbosch en de Maas stond in open verbinding met de zee. De rivier de Donge was dus aan getijden onderhevig. Daardoor overstroomde de omgeving regelmatig.

Tijdens het ontgraven van het moeras werd turf gestoken, dat vooral naar Holland werd vervoerd en hoe kon dat beter dan per platte schuit. De Donge heeft daar als hoofdvaart een rol in gespeeld. Naarmate het moeras bedwongen werd, werden de rivier steeds verder ingedamd tussen de dijken. Na de afsluiting van de Deltawerken hebben deze dijken hun functie verloren.

GPSwalking.nlvm Spoorbrug Noordergat N51 41.973 E4 52.007
We zien de restanten van de voormalige spoorbrug, deel van het Halvezolenlijntje. De brug is een draaibrug. Die om het midden draait om zo doorgang voor de scheepvaart te creëren.

Eenmaal over de brug komen we in Geertruidenberg. Deels een oud vestingstadje, waarvan nog veel bewaard is gebleven. Enkele van deze POI’s zullen we beschrijven, of er de aandacht op vestigen. We volgen een deel van de ANWB-wandelroute in tegengestelde richting. De ANWB heeft een aantal bordjes geplaatst, waarvan we de tekst (deels) overnemen.

GPSwalking.nlVismarkt N51 42.047 E4 51.770
De visserij is eeuwenlang een belangrijke inkomstenbron voor Geertruidenberg. De bloeitijd ligt tussen 1421 en 1800. Er wordt zalm, steur en elft tot ver over de grenzen uitgevoerd. Langs straten wordt vanuit manden en kramen de levende vis verkocht.

Er is ook een vishal, eerst aan de Havendijkstraat en vanaf 1772 aan de Vismarktstraat. Het ontwerp is van architect Philips Willem Schonck. De natuurstenen elementen zijn van steenhouwer Guilliam Carrier. Op het torentje van het mansardedak staat een windvaan met een afbeelding van een zalm.

GPSwalking.nlSchippershuys N51 42.084 E4 51.790
Dit in strakke stijl gebouwd huis staat aan de voormalige Binnenhaven en is uniek vanwege de hoogte.

In de loop der tijden zijn de de deur- en raamposities aangepast en zijn de verzonken vloeren op straathoogte gebracht. Dit was de ontmoetingsplaats van de de schippers, totdat in 1950 de binnenhaven is gedempt.

Let op de bijzondere gepolychromeerde gevelsteen.

Oude wacht N51 42.093 E4 51.811
Dit militaire wachthuis is een van de twee wachthuizen uit de jaren dertig van de 19e eeuw. De vesting Geertruidenberg wordt na 1830 als gevolg van de Belgische opstand gemoderniseerd.

GPSwalking.nlDe wachthuizen staan dan aan de twee invalswegen waarlangs de stad bereikbaar is en dienen als onderkomen voor de militairen die het inkomende en uitgaande verkeer moeten controleren.

Dit wachthuis uit 1836 is gebouwd op de plaats van de voormalige “Dordrechtse Poort”, die ook wel “Waterpoort” genoemd werd; vandaar de naam “Waterpoortstraat”. Achter het wachthuis heeft een langgerekt militair magazijn gestaan voor de berging van de brandblusmiddelen van het garnizoen.

Even verder als we over de wal lopen ligt onderin het Kruithuis en Cachot.

GPSwalking.nlHet Arsenaal_Fort St Gertrudis N51 42.117 E4 51.564
Dit neo-klassiek bouwwerk dateert uit het einde van de 18e eeuw. Op oude genie-tekeningen heet het gebouw het tuighuis. Aan de voor- en achtergevel siert het gebouw een rijk beeldhouwwerk met allerhande krijgstrofeeën.
http://www.vvvgeertruidenberg.nl/index

Het Commandeursbolwerk N51 42.042 E4 51.258
Het Commandeursbolwerk ligt aan de westkant van Geertruidenberg en dateert in zijn huidige vorm van 1830.

Direct na de inname van Geertruidenberg in 1573 liet Willem van Oranje beginnen met het aanleggen van vestingwerken. Het Statenbolwerk, aan de noordkant van de stad, is kleiner dan het Commandeursbolwerk omdat het aan een veilige kant is gelegen. Een enkele gracht bood genoeg bescherming aan deze kant van de stad.

GPSwalking.nlHet Commandeursbastion is een bolwerk met een schietkat. Dat is een vrijstaande hoog boven de wal uitstekende opstellingsplaats voor het geschut. Bij het bastion zelf staat een fraaie prent over de details.

Zicht Amercentrale N51 42.065 E4 51.192
De Amercentrale is een kolengestookte elektriciteitscentrale van Essent, waar op grote schaal biomassa wordt meegestookt, in de gemeente Geertruidenberg. De centrale is genoemd naar de Amer en ligt aan de linkeroever van deze rivier. In 1952 leverden eenheden 1, 2 en 3 van de Amercentrale voor het eerst elektriciteit. De veel kleinere, aardgasgestookte Dongecentrale is nabij de Amercentrale gelegen.

GPSwalking.nlDe Amercentrale bestaat uit 2 eenheden die tezamen 1245 MW aan vermogen aan het elektriciteitsnet leveren en 600 MW aan warmte voor de verwarming van woningen en de glastuinbouw. De centrale voorziet een groot deel van Zuid-Nederland van elektriciteit, en levert daarnaast restwarmte aan de glastuinbouwbedrijven rond Made.
De steden Tilburg en Breda worden door de eenheden 8 en 9 van stadsverwarming voorzien, waarvoor enkele pompstations in gebruik zijn.

Op de Amercentrale in Geertruidenberg wordt op grote schaal kolen door biomassa vervangen. In eenheid 9 van de Amercentrale wordt op dit moment 35% (in gewicht) biomassa meegestookt en zijn er testen gedaan met een verhouding van 50% biomassa en 50% kolen. Er zijn momenteel 2 units, unit 8 (in bedrijf sinds 1980) en unit 9 (in bedrijf sinds 1993).

GPSwalking.nlMarkt N51 42.066 E4 51.591
Op de markt staan verscheidene interessante woningen. Bij de VVV is daar interessante informatie over te verkrijgen. Ook de ANWB bordjes geven veel informatieve ondersteuning.

Even rustig rondlopen dus. Het Bergsch Backhuis is niet alleen interessant vanwege het terrasje, maar ook…. Ga maar ‘ns naar het toilet, da’s ’n end weg.

De voormalige kapel van het middeleeuwse Gasthuis is tegenwoordig restaurant Het Weeshuys. Het Gasthuis ligt op deze plaats vanaf 1436 en vervulde een belangrijke functie als halte voor de Hollandse pelgrims naar Santiago de Compostella.

GPSwalking.nlHet Witte Hart
Dit huis in Lodewijk XVI-stijl heeft nog middeleeuwse kenmerken. Het hardstenen bordes is echter een toevoeging uit de late 10e eeuw. Rechts achter het poortje bevindt zich een gedeeltelijke laat-middeleeuwse stereg, om goederen naar achteren te vervoeren, borrieweg genaamd.

In 1622 woont hier Wouter Heys, die aan de Havenzijde de bierbrouwerij “’t Her”bezit. In 1672 komt het huis in handen van brouwer en burgemeester Matthijs Schuijfhill en via een drietal andere eigenaars/brouwers koopt in 1784 Hermanus Wessels het huis, dat dan “Het Witte Hart”genoemd wordt.

Van 1928 tot 1959 woont hier de Bergse kunstschilder en huisarts Jo Jaspers.

GPSwalking.nlMuseum De Roos N51 42.044 E4 51.604
Museum De Roos richt zich vooral op de geschiedenis van de oudste stad van Holland, Geertruidennerg en de kernen Raamsdonk en Raamsdonksveer.

Een aantal pijlers waarop het museum steunt zijn de kerncollecties historica Geertruidenberg, de collectie kunstwerken van Bergse kunstenaars (o.a. van Jaspers, Hubertus en Stal), de Zoutmancollectie, een collectie religieuze voorwerpen, twee secco's en het 13e eeuwse zwaard van Geertruidenberg dat bij toeval gevonden werd in 2005.

Na de Markt gaan we de plaats verlaten en over de mooie brug keren we naar Raamsdonkveer. We slingeren door oude straten en langs de nieuwbouwwijk af kruisen we langs de hoge Watertoren de grote snelwegen.

GPSwalking.nlGeertruidskerk N51 42.030 E4 51.748
Deze laatgotische Kruiskerk, die aan Sint Gertrudis is toegewijd, zou volgens de legende op de plaats staan waar zij een houten kapel had gesticht.

De bouwgeschiedenis begint aan het eind van de 11e eeuw. Eerst stond er toen een Romaanse kerk van tufsteen. Omstreeks 1200 werd het schip in zuidwaartse richting uitgebreid. Daarna volgde aanzet tot een toren tegen de westmuur, maar pas in het jaar 1315 werd de bouw van de toren voortgezet.

In 1325 werd de noordelijke zijbeuk gebouwd. Rond 1400 werd begonnen met de bouw van het koor en de daar ondergelegen crypte. Vervolgens aan de noordzijde de nieuwe O.L.Vrouwekapel, waarvan de fundamenten en trappen, heden nog aanwezig zijn. Het zuidelijke trancept werd voor 1421 gebouwd.

GPSwalking.nlTijdens de belegering en inname van de stad door de Dordtenaren in 1420, ging ook de Sint Gertrudiskerk in vlammen op. Het nieuwe koor en de crypte bleek toen nog steeds in aanbouw te zijn. Na deze brand werd deze crypte nooit voltooid. De verwoeste stenen gewelven werden vervangen door houten tongewelven, wat een verarming van het gebouw inhield. Als laatste volgde het noordelijke trancept.

De herhaaldelijke belegering van de stad gedurende de 80-jarige oorlog en gedurende de oorlogen tegen de Fransen, werden de kerk noodlottig. Zo werd tijdens de belegering van de stad door Prins Maurits in 1593 de toren gedeeltelijk verwoest. In 1955 werd pas de restauratie van de kerk ter hand genomen, tot 1990 toe. Op 17 maart 1990 werd de totaal gerestaureerde kerk weer in gebruik genomen.

In de maanden juli en augustus is de kerk van maandag tot en met zaterdag tijdens de middagen open voor publiek en gratis te bezichtigen en vinden er concerten plaats. http://www.brabantorgel.nl/Geertruidenberg.htm

GPSwalking.nlWim Letchertbrug N51 41.919 E4 52.005
Op 30 november 2007 is de Wim Letschertbrug geopend en in gebruik genomen. De brug is genoemd naar de eerste burgemeester van Geertruidenberg, Wim Letschert, die in 1999 overleden is. De openingshandeling werd verricht door zijn weduwe, mevrouw Lenneke Blom, en door zijn dochters Merel en Céline Letschert.

Zichtlijn
Het was één van zijn wensen om de gezichten van de kernen Geertruidenberg (deelgebied De Vesting) en Raamsdonksveer (deelgebied Rivierzicht-Zuid) op elkaar te richten. Project Dongeburgh geeft hier invulling aan. Dit stijlvolle kunstwerk benadrukt de zichtlijn tussen de Markt in Geertruidenberg en het Heereplein te Raamsdonksveer. Ook staat de brug symbool voor de samenvoeging, die ruim 10 jaar geleden (1997) plaatsvond. De verbinding tussen de twee plaatsen is 170 meter lang en alleen bedoeld voor fietsers en voetgangers.

GPSwalking.nlEerste paal
De brug is ontworpen door Ingenieursbureau Gemeentewerken Rotterdam. Het bijzondere ontwerp van de brug benadrukt nog eens de stedenbouwkundige visie over het project Dongeburgh.

Gemeentehuis N51 41.683 E4 52.357
Op de gevel staat dat “De terugkeer van het beeld van Vrouwe Justitia op deze gevel symboliseert het in gebruik nemen van ons vernieuwde gemeentehuis op 25 mei 1994. De Gemeenteraad van Raamsdonk heeft het besluit tot nieuwbouw en verbouw genomen op 23 januari 1992.

GPSwalking.nlWatertoren N51 41.113 E4 52.604
De watertoren van Raamsdonksveer is gebouwd in 1925 en ontworpen door architect Hendrik Sangster. De toren heeft een hoogte van 43,85 meter en één waterreservoir van 300 m³.

Deze watertoren is een geregistreerd rijksmonument. Na een grondige renovatie, rond 1990, is de watertoren in gebruik genomen door een kunstuitleen voor bedrijven en instellingen in Nederland en België. De watertoren dient nu als kantoor-, expositie- en opslagruimte en huisvest een van de grootste kunstcollecties van Europa. Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Watertoren_Raamsdonksveer.

En zo komt het einde van de wandeling in zicht. Maar toch vragen we nog even de Korte Broekstraat heen en weer te lopen, want dat is zo mooi!

GPSwalking.nlKorte Broekstraat N51 41.043 E4 53.526
De boerderijen op de nummers 3-5 en 9, daterend uit de 18e en 19e eeuw, zijn van het Langstraatse type. Kenmerkend is de langgerekte bouw en het rieten wolfdak met vier schuine vlakken. De achterkant van deze boerderijen ligt aan de straatkant. Aan de voorzijde lag oorspronkelijk een voetpad.

De villa op nr 2 is in1887 gebouwd door de eigenaar van de toen ook aan deze straat gelegen bierbrouwerij “De Wereld”. Het is een mooi voorbeeld van een luxueuze fabrikantenvilla behorend bij een lokale brouwerij. Het woonhuis is gebouwd in de zogenaamde eclectische stijl. Typerend daarvoor is dat er onderdelen zijn toegepast die aan vroegere bouwstijlen zijn ontleend.

Startpunt 

  • START                                                          N51 41.237 E4 54.350
  • Alternatief: Markt Geertruidenberg.

Geraadpleegde websites:

POI's

  • 01 Raamsdonk N51.6873 E4.9064
  • 02 St Bavo N51.6871 E4.9063
  • 03 Halve Zolen lijntje N51.6880 E4.9077
  • 06 Lambertuskerk N51.6939 E4.9044
  • 10 Korenmolen D'n Onvermoeide N51.6992 E4.8765
  • 11 Gereformeerde Kerk N51.7002 E4.8705
  • 12 De Donge N51.7004 E4.8676
  • 12 vm Spoorbrug N51.6995 E4.8667
  • 13 Vismarkt N51.7007 E4.8628
  • 14 Schippershuys N51.7013 E4.8631
  • 15 Oude wacht N51.7015 E4.8635
  • 16 Kruithuis en Cachot N51.7028 E4.8619
  • 17 Het Arsenaal_Fort St Gertrudis N51.7019 E4.8594
  • 18 Het kanon N51.7018 E4.8544
  • 19 Zicht Amercentrale N51.7010 E4.8531
  • 20 Commandeursbolwerk N51.7006 E4.8542
  • 21 Folly 1880 N51.7003 E4.8555
  • 22 De Wacht N51.7012 E4.8591
  • 23 Museum De Roos N51.7007 E4.8600
  • 24 Markt N51.7010 E4.8598
  • 25 Geertruidskerk N51.7005 E4.8624
  • 27 Wim Letchertbrug N51.6986 E4.8667
  • 28 Winkelcentrum N51.6955 E4.8735
  • 29 Gemeentehuis N51.6947 E4.8726
  • 30 OLV Hemelvaart N51.6938 E4.8732
  • 31 Zorgcomplex Kloosterhoeve N51.6891 E4.8613
  • 32 Watertoren N51.6852 E4.8767
  • 33 Kp Raamsdonksveer A27_A59 N51.6872 E4.8831
  • 35 Korte Broekstraat - mooi N51.6840 E4.8921
  • Start/finish/parkeerplaats N51.6872 E4.9058