La Calamine - Hohnbachtal

Korte beschrijving

Een korte maar fraaie wandeling bij het kleine dorpje La Calamie. De wandeling kent een max hoogteverschil van 50 meter. De paden zijn dan ook wat glooiend maar goed te bewandelen.

Het dal van de Hohn is een van de fraaiste beekdalen van Noordoost-België met veel bloemenpracht onderweg. Niet alleen ligt het meanderende riviertje mooi ingebed tussen bossen en weilanden, maar er is ook heel wat te ontdekken op het gebied van geschiedenis, flora en fauna. Onderweg ziet u naast allerlei bijzondere voorjaarsbloeiers ook vele vertegenwoordigers van de zinkflora. De oude spoordijk, enkele oude mijngangen en de Casinoweiher getuigen nog van de zinkwinning die hier enkele decennia geleden plaatsvond.

Tegen het einde van de wandeling komen we langs kasteel Eyneburg. Het is één van de weinige kastelen van het hertogdom Limburg dat op een heuvel gebouwd is in plaats van in een dal. men beschermde zich door middel van kunstmatig aangelegde grachten. De wandeling gaat rond dit kasteel zodat de unieke ligging goed te zien is. 


Kenmerken

Startpunt: la Calamine, parkeerplaats Chemin D Emmaburg
Startlocatie: Luik, België
Coördinaten N50.712145 E6.011129
Afstanden: 7 km
Type: Bos, Heuvel, Vergezicht
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Op korte afstand van start
Gelopen op: 05-04-2014

Route informatie

Een GPS wandeling van 7 km bij het Belgische plaatsje La Calamie net over de grens bij Vaals.
Er is een track en een route beschikbaar.
De route gaat over goed begaanbare glooiende paden met een max hoogteverschil van 50 meter.
Er is geen horeca onderweg, maar wel aanwezig in La Calamie.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlDe aanleiding van deze wandeling is een trieste. We gaan voor de crematie van Wout Heijkamp naar Zuid-Limburg. Wout was lid van IVN-Geldrop, een natuurkenner en verdienstelijk fotograaf. Vele schitterende natuurfoto's heeft hij de afgelopen jaren gemaakt en ons tijdens de wandelingen van het IVN voorzien van kennis over alles wat we tegenkwamen.

Na de crematie besluiten we een klein stukje door te rijden en een wandeling, die we 2 jaar geleden als eens met IVN Geldrop gewandeld hebben, nog een keer lopen. We nemen "natuurgids" Mariet mee. Onderweg genieten we van de schitterende natuur. We maken onderweg veel natuur foto's. Maar zo mooi als Wout dan kon lukt ons niet. Wel denken we onderweg regelmatig aan een uniek natuur mens.

GPSwalking.nlWe gaan op pad met het boekje in de hand met alle planten bloemen die hier 2 jaar geleden ook te zien waren. We komen er veel opnieuw tegen.

Op het internet komen we de volgende stelling tegen: "Voor een bezoek aan het gebied heeft een wandelaar twee uur nodig, een botanicus twee maanden die beginnen in begin maart en lopen tot ......" U bent gewaarschuwd.

La Calamine/Kelmis
Kelmis (Frans: La Calamine) is een Duitstalige gemeente in de Belgische provincie Luik. De gemeente telt ruim 10.000 inwoners.

Kelmis ligt op enkele kilometers afstand van de Duitse stad Aken en eveneens dichtbij de Nederlands-Limburgse plaats Vaals. Het grenst aan het drielandenpunt met Nederland en Duitsland. De huidige gemeente Kelmis bestaat uit de deelgemeenten Kelmis, Hergenrath en Neu-Moresnet, die sinds 1977 één gemeente vormen.

GPSwalking.nlDe aanwezigheid van de zinkmijn heeft voor zink in de bovengrond gezorgd. Hierdoor kennen Kelmis en Moresnet op enkele plaatsen een opvallende zinkflora.

De Geul werd voor de zinkwinning gebruikt, waardoor de bovenloop van de Geul ook in de Nederlandse provincie Limburg een zinkflora kent. Tevens ligt een deel van het Belgische deel van het Aachener Wald op het grondgebied van de gemeente Kelmis.

T
ot de opheffing van het Hertogdom Limburg hoorde het gebied van het huidige Kelmis tot de Limburgse hoogbank Montzen. Net als de rest van het hertogdom werd Kelmis bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement Ourte. De huidige deelgemeenten Kelmis en Neu-Moresnet behoorden toen tot de gemeente Moresnet.

GPSwalking.nlDe deelgemeente Kelmis vormde onder de naam Neutraal Moresnet tussen 1815 en 1919 een neutrale zone of condominium tussen het Koninkrijk der Nederlanden (later België) en Pruisen. Dit vanwege de belangrijke zinkspaatmijn Vieille Montagne in het gebied.

Als gevolg van het verdrag van Versailles werd het gebied een Belgische gemeente onder de nieuwe naam Kelmis/La Calamine (naar kalamijn, een andere naam voor zinkspaat ot smithsoniet).

Deze gemeente was aanvankelijk officieel Franstalig, hoewel uit talentellingen bleek dat de grote meerderheid van de bevolking Duits sprak.

GPSwalking.nlPas door de taalwetten van 1962 werd het een Duitstalige gemeente, met faciliteiten voor de Franstaligen. In 1977 volgde de samenvoeging met Hergenrath en Neu-Moresnet, die hetzelfde taalstatuut hadden.

We lopen eerst langs de Casinovijver. Een verschoten foto laat zien dat hier vroeger een luftkurort was. Zieken kwamen hier naar toe voor de schone lucht. We zien meer wandelaars die dit gebied komen verkennen. We horen Frans, Nederlands en Duits onderweg. 

GPSwalking.nlCasinovijver en galmeiheuvel
Deze galmeiheuvel en de vijver herinneren aan de voorbije mijnbouwactiviteiten. Ze maken deel uit van het Europese Natura 2000 netwerk dat zorg draagt voor de biodiversiteit. Het domein strekt zich uit over een oppervlakte van ongeveer 7 hectares en bestaat uit de galmeiheuvel Casino, sinds kort omgedoopt tot Natuurreservaat 'Vieille Montagne - Altenberg'.

Dit domein is eigendom van de vzw 'Ardenne & Gaume' die het ook beheert. Zinkviooltjes, zink-Engels gras, zinkboerenkers, zinkblaassilene, zinkschapengras, zinkveldmuur,... allemaal zeldzame en bedreigde planten die enkel op deze metaalhoudende bodems gedijen.

Precies daarom worden ze 'zinkflora' genoemd. En hierin schuilt ook meteen de hele paradox: een galmeiheuvel die uitgroeit tot een natuurreservaat! De gemeentelijke vijver is helemaal omboord met een gevarieerde vegetatie. Wilgenbosjes, elzenbosjes en rietvelden zijn een ideale plaats voor de lokale vogels en voor de vogels op doortocht.

GPSwalking.nlZinkflora is altijd uiterst zeldzaam geweest. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat metaalerts zelden vlak onder het aardoppervlak ligt. De kalksteen in onze regio is in water oplosbaar. Daardoor ontstonden in de loop der miljoenen jaren groeven in de steenbodem. Door vulkanische processen werd de erts vloeibaar gemaakt; via de groeven kwam de erts vervolgens naar de oppervlakte.

Onze zinkflora bestaat uit metallofyten. Dit betekent dat deze planten uitsluitend groeien op grond die rijk is aan zware metalen. De planten zijn afhankelijk van de zinkerts in de bodem. De meest bekende is het zinkviooltje.

GPSwalking.nlOnze zinkplanten zijn ook indicatorplanten. Onze voorouders begonnen hier in Kelmis in lang vervlogen tijden naar erts te graven omdat ze zagen dat deze planten er groeiden.

Onze zinkflora vormt een overblijfsel uit de laatste ijstijd. Hier, aan de rand van de enorme noordpoolgletsjers die op dat moment tot in Midden-Europa reikten, groeide een soort alpenflora.

Naarmate het klimaat opwarmde, trokken de gletsjers zich terug en verdween de alpenflora. Enkele plantensoorten zijn er evenwel in geslaagd zich aan de zwaar metaalhoudende bodem aan te passen. Zo ontstond de zinkflora die we vandaag nog kunnen zien. Ze is alleen nog te vinden op plekken die in het verleden door mijn bouwactiviteiten zijn verontreinigd.

GPSwalking.nlDe paden zijn glooiend. Tijdens de wandeling is het hoogteverschil ongeveer 50 meter. Nergens hoef je stevig te klimmen maar die hoogteverschillen geven je wel een mooi uitzicht op de omgeving.

Op plaatsen waar het soms erg drassig kan zijn knuppelbruggetjes aangelegd.

Hohnbachtal
Het dal van de Hohn is één van de meest bijzondere natuurreservaten in Noordoost-België. Het gebied wordt gekenmerkt door de Hohbach die in de bovenloop door intensief gebruikte weilanden en in de benedenloop door door natuurlijke loofbossen meandert. Hier heeft de rivier zich 30 tot 40 meter in het omliggende gebied ingesneden.

GPSwalking.nlMet name op het gebied van de voorjaarsflora is het gebied zeer rijk. Van grote invloed op het gebied is de winning van zink- en looderts geweest. Er ligt een aantal restanten hiervan zoals een tweetal mijngangen en een spoortracé waarover het erts werd vervoerd.

De rotsen in het dal van de Hohn worden gevormd door kalksteen uit het Onder-Carboon. Omdat de stenen bij opschuren mooi beginnen te glanzen en een blauwe kleur krijgen, wordt deze steen ook blauwsteen genoemd. Veel huizen in de omgeving zijn eruit gebouwd.

GPSwalking.nlDe rivier kent prachtige, natuurlijke meanders en heeft zich tot een diepte van 30 a 40 meter in het omliggende gebied ingesneden.

Het dal van de Hohn is een van de rijkste botanische reservaten in de Euregio. Zowel door het voorkomen van een groot aantal voorjaarsbloeiers, waaronder een aantal zeldzame soorten, als door de aanwezigheid van de zinkflora.  De hellingen van het dal zijn grotendeels begroeid met loofbossen.

Langzaam probeert de zon door de grauwe lucht te breken. het wordt langzaam warmer. Heerlijk wandelweer.

GPSwalking.nlKelmis
Het galmeiviooltje (zinkviooltje), dat alleen in de regio rond Kelmis voorkomt, stond vroeger symbool voor welvaart! Dit gele bloemetje gedijt namelijk alleen op metaalhoudende grond en verraadde dat hier zinkerts in de grond zat, de grondstof waardoor deze regio in de negentiende eeuw een belangrijke rol kon spelen in de wereldeconomie.

"Galmei", afgeleid van het Latijnse "calamis" waarvan ook de plaatsnaam La Calamina of Kelmis afkomstig is, is een ander woord voor zinkerts. Bij Kelmis ligt de Altenberg of Vieille Montagne, de belangrijkstevindplaats van zinkerts in België.

GPSwalking.nlGalmei werd aanvankelijk alleen gebruikt voor het maken van messing, maar begin negentiende eeuw vond de Luikenaar Jean Jacques Dony de zinkoven uit waardoor het mogelijk werd het erts tot zink te verwerken. Dit leidde tot een grote vraag naar platen zink voor allerlei toepassingen zoals wasborden, badkuipen en daken. In Kelmis en omgeving werd daarom een aantal smeltovens, zink- en metaalfabrieken gebouwd.

Twaalf mijnen leverden het benodigde erts. De welvaart in de regio nam snel toe. Een dominante rol werd hierbij gespeeld door het mijnbouwbedrijf "S.A. Vieille Montagne", waarvan het rode kantoorgebouw, een mooi voorbeeld van de jugendstil, nog altijd aan de Lütticher Strafte staat.

GPSwalking.nlMedio negentiende eeuw was dit concern een van de grootste zinkproducenten ter wereld, maar door de concurrentie van erts uit het buitehland werd de ertswinning in de regio geleidelijk afgebouwd. De laatste groeve sloot in 1935.

Tot ca. 1950 werd het water van het stuwmeer Casinoweiher wel nog gebruikt voor het wassen van het erts. De bergen mijnafval zijn nog altijd in het landschap te herkennen. En in het beschermde natuurgebied Altenberg bloeien de galmeiviooltjes nog steeds. In het Geuldalmuseum in Kelmis komt u nog meer te weten over de enerverende geschiedenis van de zinkertswinning.

GPSwalking.nlAls we het dal van de Hohn verlaten komt een groot kasteel in zicht. Enige jaren geleden kon je hier koffie en taart krijgen, maar vandaag zat het hek stevig op slot. Als we er omheen lopen zien we hoe groot en imposant het kasteel is.

Kasteel Eyneburg
De Eyneburg of Emmaburg ligt op een heuvel boven de Geul. De Eyneburg is de enige overgebleven hoogteburcht in het Geuldal, ook in het voormalige Hertogdom Limburg was het één van de weinige hoogteburchten.

GPSwalking.nlWaarschijnlijk werd het kasteel rond 1260 op deze plek gebouwd om de nabijgelegen galmeigroeven te beschermen. Deze waren in de Middeleeuwen namelijk de motor van de economie.

Niet alleen het Middeleeuwse aanzien van de burcht, maar ook de ligging op een rots hoog boven het Geuldal maken de Eyneburg tot een mysterieus en aantrekkelijk bouwwerk.

De burcht vormt een gesloten geheel, dat houdt in dat de gehele burcht met muren is omgeven. Datzelfde geldt voor het uitgestrekte park.

GPSwalking.nlDe Eyneburg ligt op een beboste heuvelrand en is omgeven door bossen en weilanden. In de volksmond staat de burcht ook bekend onder de naam Emmaburg. De verklaring voor deze naam is dat Emma, een dochter van Keizer Karel de Grote, een tijdlang met haar minnaar Eginhard op deze burcht gewoond zou hebben, zo luidt de legende. Dit verhaal duikt echter pas voor het eerst in de 19e eeuw op en kan dus niet op waarheid berusten.

De volledige legende gaat als volgt: Emma, de dochter van Karel de Grote mocht van haar vader geen afspraken met mannen maken. En zeker niet met hovelingen. Het lot wilde echter dat Emma verliefd wordt op Einhard, die schrijver aan het hof van Karel de Grote is. Op een nacht spreken de twee geliefden heimelijk af op de Eyneburcht.

GPSwalking.nlNa afloop van hun ontmoeting blijkt er echter sneeuw te zijn gevallen. Om haar geliefde niet te verraden draagt Emma haar geliefde op haar rug naar binnen. Toch worden de twee tortelduifjes betrapt door keizer Karel die vanwege zijn reuma niet kan slapen. Hij besluit hen echter niet te straffen, maar schenkt hen nadat ze getrouwd zijn het kasteel.

Nadat ze in de loop der eeuwen in het bezit van verschillende adelijke geslachten was geweest, werd ze in 1897 gekocht door de Akense lakenfabrikant Theodor Nellessen, die de in vervallen staat verkerende burcht verbouwde tot een burgerlijk landhuis en hierbij poogde de Middelleeuwse kenmerken van de burcht te behouden.

GPSwalking.nlVoor deze verbouwing, die plaatsvonden in 1900 en 1901, riep hij de hulp in van de architect van de dom in Straatsburg Ludwig Arntz. Deze slaagde erin het impossante bouwwerk zo te veranderen, dat het aanzien behouden bleef. De neogotische kapel met zijn ranke klokkentoren werd door de Akense architect Johannes Richter ontworpen. De bouw vond plaats in 1902.

De burcht werd een geliefd doel voor uitstapjes van de burgers uit Aken. Zij waren duidelijk geïnspireerd door de tekst boven de ingangspoort, waar in het Latijn te lezen staat: De huidige tijd moet zich over het verleden verheugen.

GPSwalking.nlIn 1955 kwam de burcht in het bezit van de Westdeutsche Kalkwerke.  Het waardevolle interieur met meubels, schilderijen, porselein etc. werd in 1958 per opbod verkocht. In 1996 kreeg de burcht de status van monument.

In 2001 werd ze verkocht. Tussen 2004 en 2009 werd gepoogd om op de burcht een centrum voor Middeleeuwse leefwijzen te openen. Er waren een bakkerij, een burchtcafé en winkels van verschillende ambachtslieden gevestigd waar Middeleeuwse kleding, zwaarden, wierook en fantasy-artikelen te koop waren.

GPSwalking.nlOp de binnenplaats oefenden ridders het zwaardvechten en boeren en buitenlui hadden in het park hun kampement opgeslagen.

Regelmatig vonden er ook grotere evenementen plaats, zoals met Pasen, Pinksteren en Halloween. Anno 2012 werd de burcht gesloten vanwege een faillissement.

We wandelen hier ten zuiden van het Drielandenpunt. Vroeger lag er bij Vaals een heus Vierlandenpunt. Nederland grensde aan Belgie, Duitsland en Moresnet. La Calamine lag in die tijd in Moresnet. Een stukje geschiedenis om dit duidelijk te maken:

GPSwalking.nlNeutraal Moresnet
Neutraal Moresnet ontstond doordat Pruisen en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tijdens het Congres van Wenen in 1815 na de val van Napoleon niet tot een akkoord konden komen over de grens tussen hun gebieden. Het twistpunt was de zinkmijn Altenberg / Vieille Montagne in het plaatsje Kelmis, dat in de Franse tijd deel uitmaakte van de gemeente Moresnet.

Pas in 1816 werd een compromis bereikt: krachtens het Verdrag der Grenzen werd het westelijk deel van Moresnet deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder de naam Moresnet, Neu-Moresnet werd deel van Pruisen en het daartussen gelegen gebied met het dorpje Kelmis werd een condominium onder de naam Neutraal Moresnet met als staatshoofd de burgemeester van Kelmis.

GPSwalking.nlBeide landen bestuurden Neutraal Moresnet, een gebied met 256 inwoners, met een Pruisische en een Nederlandse (na 1830 Belgische) commissaris. Toen België in 1830 onafhankelijk werd, nam het de bestuurlijke rechten van Nederland over.

Het einde van Neutraal Moresnet kwam met de Eerste Wereldoorlog. In 1914 werd het bezet door Duitsland, waarin Pruisen was opgegaan. Dat land verloor de oorlog, en bij het Verdrag van Versailles werd in 1919 beslist dat Neutraal Moresnet bij België gevoegd zou worden. Artikel 32 van het Verdrag van Versailles luidt: "Duitsland erkent de volkomen soevereiniteit van België over het gehele betwiste gebied van Moresnet".

GPSwalking.nlOp 10 januari 1920 lijfde België Neutraal Moresnet definitief in en het gebied werd toegevoegd aan de Oostkantons onder leiding van generaal Herman Baltia.

De zinkmijn, dé bestaansreden van Neutraal Moresnet, was reeds uitgeput in 1885.

Als laatste komen we nog langs een stijle wand. Hier wordt regelmatig geklommen. Overal zitten ogen in het steen geslagen. Een vader is aan het klimmen met zijn nog kleine kinderen, erg hoog komen ze gelukkig niet. 

GPSwalking.nlWe zijn ruim twee en een half uur onderweg geweest. We hebben veel stilgestaan en genoten van de schitterende natuur. In de lente ontluikt de natuur snel. Over een paar weken ziet deze omgeving er weer heel anders uit.

De bloemenpracht zal wel blijven met telkens andere bloemen die in bloei staan. Zo blijft er telkens iets nieuws te ontdekken. Zeker als er een botanicus in u schuilt. Maar ook de gewone wandelaar kan hier volop genieten.    

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Casinoweiher N50.7110 E6.0130
  • Hohnbachtal N50.7027 E6.0053
  • Kasteel Eyneburg N50.7056 E6.0155
  • Klautermuur N50.7072 E6.0155
  • Muur met wapen N50.7095 E6.0134
  • Neu-Moresnet/La Calamie N50.7139 E6.0103
  • Start/finish/parkeerplaats N50.7121 E6.0111
  • Uitgang mijn N50.6960 E5.9939