Maarsbergen - Doorn

Korte beschrijving

Het voorjaar komt eraan. De temperaqturen zijn weer goed. De natuur ontwaakt en voorzichtig komen de blaadjes in de knop. Het kale bos wordt weer een oase van groen. Op weg dus!

We gaan naar Maarsbergen om een wandeling te maken door de bossen op de Utrechtse Heuvelrug. Geweldig. De prachtig gekleurde huisjes nabij het Landgoed Maarsbergen steken mooi af tegen het groen. De grafheuvel van Godin de Beaufort en de prehistorische grafheuvels zijn signalen van een eerder leven. Eindeloos zijn de bossen, de Kaapse Bossen, een naam die uit een vorig leven komt. De Kaap, het Doornse Gat of de Helenaheuvel refereren aan vroeger. Toen was het gebied persoonlijk bezit. Nu is het gemeenschappelijk eigendom geworden en opengesteld voor ons allemaal.

Laat ons op stap gaan en ervan genieten. Veel wandelplezier.


Kenmerken

Startpunt: Maarsbergen: parkeerplaats Poolplaats
Startlocatie: Utrecht, Nederland
Coördinaten N52.055832 E5.401804
Afstanden: 15, 10, 8 km
Type: Bos, Cultuur
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Scootmobiel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Bij start en halverwege
Gelopen op: 17-03-2017

Route informatie

GPS wandeling van 15 km bij Maarsbergen.
Er zijn verkortingen van 8 en 10 km beschikbaar.
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Horeca halverwege en bij het einde.
Van deze wandeling is zowel een track als een route beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N52 03.350 E5 24.108
We parkeren op de Poolparkeerplaats bij A12 afslag 22 Maarsbergen.

Van daaruit lopen we om de dubbele rotondes – goed uitkijken - richting Leersum. We volgen even het fietspad waarna we naar rechts oversteken om langs Huis Maarsbergen te komen. Daar lopen we omheen en gaan dan verder over het landgoed tot aan de Foldocusheuvel.

Maarsbergen N52 03.401 E5 24.195
Maarsbergen is een plaats in de Nederlandse provincie Utrecht, gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het ligt aan de rijksweg A12 en de spoorlijn Utrecht-Arnhem.

De naam Maarsbergen is afkomstig van Meerseberch of Meersbargen wat moerassig land bij de berg betekent. Maarsbergen ligt in het grensgebied van de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. De Utrechtse Heuvelrug is tegenwoordig een nationaal park.

GPSwalking.nlMaarsbergen is vroeger voor een groot deel eigendom geweest van het riddergoed Berne bij Heusden. Het verhaal gaat dat ridder Folcodus van Berne, eigenaar van Maarsbergen, ooit met volle wapenuitrusting in de rivier de Maas terechtkwam.

Oog in oog met de dood beloofde hij - mocht hij overleven - hij zijn rijkdom zou aanwenden om een klooster te stichten. Foldocus bleef in leven en stichtte het Norbertijner klooster Berne bij Heusden.

Ook schonk hij de Norbertijnen zijn bezit in Maarsbergen, waar zij een boerderij stichtten om in hun levensonderhoud te voorzien.

De aanleg van de spoorlijn Utrecht - Arnhem in 1844 zorgde ervoor dat Maarsbergen uit zijn isolement kwam, zeker nadat er ook een station kwam. Door dit station, en de bouw van een school, in en de kerk ontstond er in feite een nieuw dorp op de huidige plaats.

GPSwalking.nlDe oude 'Meersbergse buurt' bevond zich oorspronkelijk bij kasteel Maarsbergen. De Hervormde Kerk (tegenwoordig Protestantse Kerk in Nederland) van Maarsbergen werd in 1884 in gebruik genomen. Zij heeft haar bestaan te danken aan de heer A. du Bois (eigenaar van kasteel Maarsbergen) die na zijn overlijden circa 30.000 gulden naliet voor de bouw ervan.

Huis Maarsbergen N52 02.735 E5 24.085
Maarsbergen is een kasteelachtig landhuis en landgoed bij Maarsbergen. Het land rond Maarsbergen was in de vroege middeleeuwen voor een groot deel eigendom van het riddergoed Berne bij Heusden.

Ridder Fulco van Berne kreeg de goederen in Maarsbergen in bezit toen hij trouwde met de dochter van de heer van Heusden. Maarsbergen is voortgekomen uit een 12de-eeuwse uithof van Norbertijner abdij te Berne bij Heusden.

GPSwalking.nlDe Folcoldusheuvel herinnert nog aan de naam van de stichter van deze abdij die in 1134 zijn goederen in 'Meerseberch' aan de abdij geschonken heeft. De ruim 1200 hectare grote uithof, zo groot als het gehele tegenwoordige Maarsbergen, werd al spoedig tot proostdij verheven.

Vermoedelijk is het oudste deel van het huidige huis onderdeel van een herbouw uit 1430. Het kasteel bestond in ieder geval in 1613 uit een omgracht rechthoekig zaalgebouw met op de noordwest- en zuidoosthoek een ronde toren.

Landgoed is vrij toegankelijk; huis en directe omgeving zijn niet toegankelijk voor het publiek

In 1610 werd het nog vermeld als een omgrachte, versterkte boerderij met een eendenkooi (het huidige natuurgebied De Kom). Tot 1621 bleef het goed een uithof van de abdij van Berne, waarna de laatste proost wegens wanbeheer werd ontslagen.

GPSwalking.nlNa de Vrede van Munster in 1648 confisqueerden de Staten van Holland de proostdij en verkochten het landgoed in 1656 aan de Amsterdamse zakenman Samuel de Marez en zijn vrouw Margaretha Trip.

Voor het toen ongelofelijke bedrag van 2 ton guldens liet hij het huis verbouwen en een formele tuin aanleggen met een breedte van 500 meter en een lengte van ruim 2000 meter. Dominant in het ontwerp is de centrale noord-zuid lopende as op het huis.

Tevens kwamen er flankerende assen aan de oost- en westzijde, met uitzichtpunten vanaf de Folcoldusheuvel en de Paraplu, een kleine ronde heuvel. Rondom het huis werden parterres met cirkel- en stervormige paden aangelegd. Het is goed mogelijk dat het ontwerp van Christiaan Janse van Staden, is geweest.

In 1660 woonde hij als 27-jarige op Maarsbergen en zou in 1676 hofarchitect van de Oranjes worden.

GPSwalking.nlLandgoed Maarsbergen N52 02.488 E5 23.868
Landgoed Maarsbergen omvat ruim 400 hectare bos, natuur en landschap en ruim 20 gebouwen. Onderdeel van het landgoed is de Historische Buitenplaats Maarsbergen. Een complex van historisch gebouwde en groene monumenten, in zijn geheel aangewezen als Rijksmonument.

Het landgoed is meer dan 125 jaar in bezit van de familie Godin de Beaufort. Jonkheer Karel Antoni kocht het landgoed in 1882. Het kasteel wordt op nu bewoond door de derde, vierde (van der Goes-Petter) en vijfde (van der Goes) generatie nazaten.

Het dagelijks beheer van het landgoed is in handen van drie medewerkers in de buitendienst en vier medewerkers die in het Huis, de tuin en het park werken.

Vele vrijwilligers, jeugdigen en stagiairs helpen bij het onderhoud, het voorbereiden van de evenementen en tijdens de evenementen zelf. Het landgoed heeft hierdoor een eigentijdse plek in de maatschappij.

GPSwalking.nlGodin de Beaufort N52 02.461 E5 24.222
Karel Antonie Godin de Beaufort (Utrecht, 16 januari 1850 - Maarsbergen, 7 april 1921) was een Nederlandse jonkheer en politicus.

Hij was een conservatieve antirevolutionair uit een Utrechts adellijk regentengeslacht. Godin de Beaufort had rechten gestudeerd en was daarin gepromoveerd. Hij was voor hij Tweede Kamerlid werd, hoogheemraad, Statenlid (provincie Utrecht) en gemeenteraadslid (gemeente Utrecht) (geweest).

Hij werd zonder veel enthousiasme in 1888 minister van Financiën in het kabinet-Mackay. Hij gaf geen blijk van een grote werklust en bracht geen belangrijke financiële wetgeving tot stand. Nadien werd hij - als vrij-antirevolutionair - Eerste Kamerlid. Met een korte onderbreking in 1904 zat hij van 1893 tot 1910 in de Eerste Kamer.

Sinds 1882 was hij eigenaar van het Huis Maarsbergen, dat sindsdien in familiebezit is gebleven.

Karel Antonie Godin de Beaufort was de grootvader van de autocoureur Carel Godin de Beaufort.

GPSwalking.nlFoldocusheuvel N52 02.447 E5 24.184
De Foldocusheuvel is een heuvel op de Utrechtse Heuvelrug. De heuvel maakt deel uit van de stuwwal. Zuidelijker ligt de Darthuizerberg en in het westen de Ruiterberg en de Doornse Kaap.

De heuvel is ruim 38 meter hoog en is onderdeel van de historische parkaanleg horende bij Huis Maarsbergen. De grafheuvel op de top is een rijksmonument.

Op een in 1797 gepubliceerde kaart van de provincie Utrecht wordt een ringvormige structuur aangegeven bij 'Meersbergen abdy', waarmee Huize Maarsbergen wordt bedoeld. De ringvormige structuur is de markante Foldocusheuvel die als natuurlijke verhoging door de ontbossing opviel.

GPSwalking.nlTussen 1903 en 1910 is er op de top van de Foldocusheuvel een grafheuvel opgeworpen, waarin het graf van de familie Godin de Beaufort is ondergebracht. Het behoort tot Huis Maarsbergen dat zo'n 400 meter ten noorden van de top van de heuvel gelegen is.

Verder zijn er drie grafstenen en een houten kruis geplaatst. Om het geheel staat een gietijzeren hek uit de vroege twintigste eeuw.

Sinds het einde van de 19e eeuw is de heuvel door toenemende herbebossingen steeds slechter zichtbaar geworden.

Nadat we de heuvel hebben verlaten zien we de restanten van een omwalling liggen, oiit de grensmarkering van een deel van het landgoed.

Utrechtse Heuvelrug N52 02.148 E5 24.112
Het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug is een nationaal park in de Nederlandse provincie Utrecht. Het ligt tussen Leusden en Rhenen en omvat een veelheid van landschapsvormen, waarvan de stuwwal de meest in het oog springende is. Ook heidevelden, stuifzanden en uiterwaarden maken deel uit van het nationaal park.

GPSwalking.nlDe Heuvelrug is op de Veluwe na het grootste bosgebied van Nederland. Het nationaal park bestaat sinds 2003. In 2013 werd het aanzienlijk uitgebreid.

Met het uitroepen tot nationaal park werd een wettelijke basis gelegd om het gebied te beschermen en aantrekkelijk te houden voor toekomstige generaties.

Door de instelling van het nationaal park kan de Utrechtse Heuvelrug beter worden beschermd tegen de druk van stedelijke ontwikkelingen en tegen vergaande versnippering.

De gezamenlijke eigenaren streven naar bescherming van de natuur en de cultuurhistorische waarden in het gebied.

LET OP!

We moeten een stukje omlopen omdat we anders het Vakantiepark Bonte Vlucht N52 01.664 E5 23.209 moeten oversteken. De eigenaar wil de privacy voor zijn gasten hooghouden. We respecteren dit.

GPSwalking.nlAzc Leersum, N52 01.859 E5 23.953
Een voormalig revalidatiecentrum, bevindt zich afgelegen in de bossen en is sinds 1989 operationeel als één van de eerste locaties in Nederland voor de opvang van asielzoekers. De Vrolijkheid organiseert hier al geruime tijd culturele activiteiten voor kinderen en jongeren. In het gebouw zijn meerdere organisaties gevestigd. In mei 2014 zijn er semi-permanente units op het terrein geplaatst om een uitbreiding van 150 bedden mogelijk te maken.

De 675 bewoners hebben weinig contact met de omgeving, het is erg moeilijk om in de bebouwde kom te komen. Een gedeelte van de opvangplaatsen is gereserveerd voor minderjarige alleenstaande vreemdelingen. De bewoners verblijven over het algemeen lang in het centrum. Zij zijn onder andere afkomstig uit Somalië, Afghanistan, Armenië, Sri Lanka en de voormalige Sovjet- Unie. De kinderen gaan tot hun 13e op het azc naar school. De ouders spreken moeizaam Nederlands, de kinderen spreken het beter.

GPSwalking.nlKleine bonte specht N52 02.214 E5 23.431
De kleine bonte specht (Dryobates minor synoniem: Dendrocopos minor) is de kleinste uit de familie van in Nederland en Vlaanderen voorkomende spechten (Picidae). Spechten zijn geen zangvogels, maar het is wel een uitgesproken bosvogel (meestal zijn dit wel zangvogels). De vogel heeft een groot verspreidingsgebied in Europa en Azië.

De kleine bonte specht is slechts 14 tot 16,5 centimeter lang. Deze specht heeft een witte bandering op de vleugels en rug en verschilt daarom van de grotere grote bonte specht en middelste bonte specht die ovale witte schoudervlekken hebben.

Het mannetje heeft een geheel rode kruin, het vrouwtje een zwarte. Beide geslachten hebben een wit voorhoofd, vaak met een gele tint. De kleine bonte specht broedt in loofbossen, oude boomgaarden, parklandschappen en beekdalen.

De vogel hakt zijn nest in zacht, dood hout. In tegenstelling tot de grote bonte specht eet hij alleen insecten. In Nederland en Vlaanderen is het een vrij talrijke broedvogel in de hogere delen van het land waar bossen zijn. In Nederland verdubbelde de populatie tussen 1990 en 2002.

GPSwalking.nlOmdat meer bos wordt aangeplant en bossen verouderen en er vaker dood hout in bossen achterblijft, wordt het leefgebied van de kleine bonte specht beter en groter. Het is dus geen bedreigde vogelsoort.

Doornse Gat N52 01.875 E5 22.971
Dit recreatieterrein ligt in een voormalige zandafgraving aan de noordzijde van de weg Doorn-Leersum (N225). Het Doornse Gat maakte aan het begin van de 20e eeuw deel uit van heidevelden, die de Utrechtse Heuvelrug tot die tijd bedekten.

Er werd her en der grind gegraven voor het onderhoud van de wegen, en zand voor klein verbruik in de omgeving. Gedurende een aantal jaren heeft er een zandsteenfabriekje gestaan. Na beëindiging van de ontzanding is het terrein ingericht voor dagrecreatie.

PAUZE

GPSwalking.nlWe willen graag pauzeren bij Bosrestaurant Sandenburg N52 01.901 E5 22.151. Het zou volgens Internet op woensdag vanaf 12 uur geopend zijn. Maar helaas…… We zien dat bij het restaurant zelf “van donderdag tot zondag geopend” staat.

Goed opletten dus.

Ook vriendelijke GPS-wandelaars, die we hier ontmoeten zijn niet prettig verrast. Gelukkig worden we bij uitkijktoren De Kaap verder geholpen door een lieve mevrouw die de vakantie doorbracht op Het Grote Bos van RCN.

Voor RCN hebben we jaren geleden vele mooi wandeltochten vanuit hun vakantieparken mogen uitzetten. Zeer aan te bevelen!

GPSwalking.nlDie mevrouw verwijst ons naar Restaurant Chalet Helenaheuvel N52 02.696 E5 21.243: Alle dagen – behalve maandag – geopend van 10 tot 18 uur voor een lekkere lunch. (Dit is vanaf Sandenberg 2km verder, een half uur gaans.

Kaapse Bossen N52 02.136 E5 22.326
De naam “Kaapse bossen” is ontstaan door de aankoop van dit bosgebied, in het midden van de 18e eeuw door Hendrik van Swellengrebel. Na 38 jaar in dienst te zijn geweest van de V.O.C., waarvan 12 jaar als gouverneur van de Kaapkolonie in Zuid Afrika, keerde ‘Kaapse Hendrik’ in 1752 terug naar Holland.

Hier kocht hij in Doorn het landgoed Schoonoordt met het daarbij gelegen bos. Deze deden hem zozeer aan de savannes in Zuid Afrika denken dat hij het gebied de Kaapse Bossen noemde.

GPSwalking.nlChalet Helenaheuvel N52 02.696 E5 21.243
De heuvel waarop het Chalet Helenaheuvel is gebouwd dateert uit vroegere eeuwen en is genoemd naar Hendriks dochter Helena. In 1932 liet de toenmalige eigenaar van de Kaapse bossen,

Mr Klein, advocaat te Doorn, het Chalet bouwen als theehuis voor de wandelaars. In 1957 lieten de erven het gehele bos met Chalet Helenaheuvel na aan de Vereniging Natuurmonumenten.

Uitkijktoren De Kaap N52 02.496 E5 21.932
Vanaf De Kaap heb je vanaf ruim 25 meter hoogte een schitterend uitzicht over vrijwel de hele Utrechtse Heuvelrug. Van de Amerongse Berg in het oosten tot de Domtoren van Utrecht in het westen.

GPSwalking.nlBij mooi weer zie je in het zuiden zelfs de Rijn die als een glinsterend lint door de weilanden stroomt.

Eikenhakhout N52 02.693 E5 22.624
In de 19e eeuw heeft men 15 hectare aangeplant als eikenhakhout. Elke 12 tot 15 jaar werden de eiken afgezaagd. Het hout en de schors gebruikte men destijds om het leer te looien en als brandhout in bakkerijen en fabrieken.

De achtergebleven stobben liepen weer uit tot struikvormige eikjes met grillige vormen. Natuurmonumenten houdt dit karakteristieke bostype in stand door de bomen samen met een groep vrijwilligers 'terug te zetten'.

GPSwalking.nlOp de eikenhakhoutpercelen leven hazelwormen en levendbarende hagedissen. Broedvogels zoals boomleeuwerik, geelgors en kneu kunt u hier ook aantreffen.

Huis te Maarn N52 02.939 E5 21.777

Landgoed De Ruiterberg N52 02.320 E5 22.567

Na de pauze op de Helenaheuvel is het nu nog 5 km tot het einde van de wandeling.

Heerlijk wandelen door de Kaapse Bossen.

Veel wandelplezier, Arnold en Leonoor. 

Startpunt

  • START/FINISH/PARKEREN N52 03.350 E5 24.108
  • P Alternatief N52 01.885 E5 22.184

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Maarsbergen N52 03.401 E5 24.195
  • Huis Maarsbergen N52 02.735 E5 24.085
  • Landgoed Maarsbergen N52 02.488 E5 23.868
  • Godin de Beaufort N52 02.461 E5 24.222
  • Foldocusheuvel N52 02.447 E5 24.184
  • Utrechtse Heuvelrug N52 02.148 E5 24.112
  • Azc Leersum, N52 01.859 E5 23.953
  • Kleine bonte specht N52 02.214 E5 23.431
  • Doornse Gat N52 01.875 E5 22.971
  • Kaapse Bossen N52 02.136 E5 22.326
  • Chalet Helenaheuvel N52 02.696 E5 21.243
  • Uitkijktoren De Kaap N52 02.496 E5 21.932
  • Eikenhakhout N52 02.693 E5 22.624
  • Huis te Maarn N52 02.939 E5 21.777
  • Landgoed De Ruiterberg N52 02.320 E5 22.567