Abcoude - 2 forten

Korte beschrijving

Welkom in Abcoude
Abcoude maakt deel uit van de gemeente De Ronde Venen. De naam verwijst naar het veenlandschap, waarin de omliggende riviertjes samen een bijna gesloten cirkel om het gebied vormen. De oudste bewoning dateert uit 11.000 voor Christus. Vanaf de 11e eeuw groeven kolonisten afwateringssloten loodrecht op de veenriviertjes naar het midden van het gebied. De Stelling van Amsterdam is een ander element dat in het landschap zijn sporen heeft achtergelaten. Abcoude zelf is een gezellig stadje met een historische binnenstad. Een leuk startpunt om het gebied te voet, met de fiets of kano te verkennen.

Fort bij Abcoude
Fort bij Abcoude maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam. Een verdedigingsring rondom de hoofdstad op een afstand van 15 tot 20 kilometer met forten, batterijen, dijken en sluizen. De Stelling is tussen 1880 en 1914 aangelegd. Het gebied buiten dit verdedigingswerk kon in tijden van gevaar onder water worden gezet met een verfijnd sluizensysteem. Sinds 1996 staat het op de lijst van UNESCO Werelderfgoed. Het fort bij Abcoude had tot taak de waterwegen, de weg en de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht af te sluiten en te verdedigen. 

Fort aan de Winkel
Het landschap tussen Fort Waver-Amstel en Fort aan de Winkel is sinds de aanleg nauwelijks veranderd. De Stelling loopt in dit gebied langs de riviertjes Oude Waver en Winkel. Aangezien de inundatiemogelijkheden hier uitstekend waren, had de aanleg van een betonnen fort lage prioriteit. Dit fort is evenals Botshol aangelegd als verdedigbaar aardwerk, een voorlopige versterking, vooruitlopend op de definitieve bouw die echter nooit plaats vond. Het verdedigbaar aardwerk van Fort aan de Winkel is echter weer geëgaliseerd. Het terrein is als camping voor militairen in gebruik genomen. Wel zijn de fortwachters-woning en genieloods nog aanwezig.
 


Kenmerken

Startpunt: Abcoude: parkeerplaats Station
Startlocatie: Utrecht, Nederland
Coördinaten N52.277000 E4.978000
Afstanden: 14, 15, 14 km
Type: Cultuur, Meer, Open, Polder, Rivier, Vergezicht
Begaanbaar: Goede verharde fietspaden
Rolstoel: Toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 12-04-2017

Route informatie

Een GPS wandeling van 14 km bij Abcoude.
Er zijn 2 verlengingen van 15 km, de één via een hand-veerpontje en de ander via een andere route.
Er is naast de tracks ook route beschikbaar.
De wandeling gaat grotendeels over verharde dijkwegen. Er zijn langere stukken en u komt gemotoriseerd verkeer tegen.
Onderweg komt u verschillende horecagelegenheden tegen die niet altijd geopend zijn.  



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlOok deze wandeling bij Abcoude start bij het station. Volop parkeerplaats en genoeg ruimte. Terwijl ik de wandelschoenen aantrek strijd boven mijn hoofd de zon met een grote stapel wolken. Terwijl het gisteren nog boven de 20c was, kwam het kwik vandaag niet boven de 12c. En met een stevige wind was het eigenlijk ronduit fris. Met de jas tot bovenaan dicht ga ik op pad.

De wandeling gaat voor een groot deel over verharde dijkwegen. Langere rechte stukken zonder dat je veel last van verkeer hebt. Vaak aan het ene kant het water en aan de andere kant de polder met in de verte de grote stad. Als de zon dan opeens door de wolken piept krijg je fotogenieke momenten. Grappig.

Dankzij de wind en de dijk waarover ik liep heb ik heerlijk kunnen uitwaaien na een dagje kantoor. Maar als je niet van wijds uitzicht houdt, doorgaans verharde en langere "rechte" stukken, dan is dit niet jouw wandeling.

GPSwalking.nlAls eerste loop ik naar het voormalig station van Abcoude. Vandaar af is het een klein stukje lopen naar fort bij Abcoude.

De Witte Dame
De Witte Dame is de huidige naam voor het voormalige stationsgebouw dat in 1871 werd geopend en tot 1977 heeft dienstgedaan. Op de begane grond was ruimte voor de stationsdienst. Op de bovenverdieping werden drie dienstwoningen gerealiseerd: voor de stationschef, voor de stationswachter en voor de brugwachter.

Het gebouw is in 2015 helemaal gerenoveerd en tegenwoordig is er een Bed&Breakfast in gehuisvest met een restaurant. Over het terrein van De Witte Dame loopt het wandelpad naar fort Abcoude. Adres: Stationsplein 3, Abcoude.

GPSwalking.nlOnderweg kom ik een kastje tegen waarin regelmatig een andere spreuk hangt. Ook deze keer de deur geopend om te kijken wat de "spreuk van de dag" was.

Langer dagen licht
De winter sluit zijn luiken
Merel zing gedicht

Heerlijk dat de winter inderdaad weer voorbij is en dat de lente van start is. De wereld is mooier als er wat groen te bekijken is.

Fort bij Abcoude
Fort bij Abcoude maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam. Een verdedigingsring rondom de hoofdstad op een afstand van 15 tot 20 kilometer met forten, batterijen, dijken en sluizen. De Stelling is tussen 1880 en 1914 aangelegd. Het gebied buiten dit verdedigingswerk kon in tijden van gevaar onder water worden gezet met een verfijnd sluizensysteem. Sinds 1996 staat het op de lijst van UNESCO Werelderfgoed. Het fort bij Abcoude had tot taak de waterwegen, de weg en de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht af te sluiten en te verdedigen. Adres: Molenweg 19, Abcoude.

GPSwalking.nlFort Abcoude is één van de oudste forten van de Stelling van Amsterdam en is zeer de moeite er een bezoek aan te wijden. Tijdens de rondleiding neemt een gids je mee op het binnenfort.

Via de brug loop je over de fortgracht naar het rijkbegroeide terrein met in het midden daarvan de kazerne als hoofdgebouw. Je bezoekt in de kazerne onder andere de magazijnen, de slaapvertrekken en de expositieruimte.

Het Fort bij Abcoude, gebouwd tussen 1883 en 1886, is het oudste fort van de Stelling van Amsterdam. De gebouwen zijn uitgevoerd in baksteen.

Al tijdens de bouw werd duidelijk dat het fort niet meer bomvrij was, door de uitvinding van de brisantgranaat. Het fort verdedigde de naar Amsterdam lopende spoorweg. Het fort is na 1918 aan zijn lot overgelaten en in 2006 overgedragen aan Natuurmonumenten.

GPSwalking.nlGroene oase
Op Fort bij Abcoude is, door de lange rustperiode, een gevarieerd bos- en struweelgebied ontstaan. Langs de walgang rond de centrale kazerne staan grote paardenkastanjes. Het is er een rusthaven voor vogels. Zelfs de ijsvogel is er soms te zien. Vleermuizen vinden er voedsel en hebben er een kraamkamer. De fortgracht is in gebruik als viswater met speciale steigers voor gehandicapten. Als het viscentrum open is bent u er welkom voor een kopje koffie.

Openstelling
Het fort is regelmatig open voor publiek. Kijk voor openingstijden op de website van Natuurmonumenten. 

Het fort is in de vroege avond gesloten. Door al het groen en de vele bomen krijg je geen goed overzicht over de gebouwen. ik kom nog een bordje met wat wetenswaardigheden over Abcoude tegen. Nu liggen de brandhaarden elders in de wereld. Maar in 1672 had ik vast niet een veilig GPS rondje kunnen maken.

GPSwalking.nlTerug in de tijd
Kasteel Abcoude en de Moordbranders: Het Oude Hollandse Waterliniepad

In het Rampjaar 1672 hielden de Franse troepen stevig huis in de Vechtstreek. Tal van dorpen en kastelen gingen in vlammen op. Ten zuiden van het dorp Abcoude wachtten Nederlandse soldaten in 1672 de vijand op in het versterkte slot. De bomen waren gekapt voor een vrij schootsveld.

In de gracht was bij de slotbrug een ravelijn aangelegd. Maar toen de vijand arriveerde, durfden de verdedigers niets te ondernemen en viel het dorp grotendeels in handen van de 'moordbranders'.

GPSwalking.nlVan het middeleeuwse kasteel Abcoude is het grondpatroon in het landschap bewaard gebleven en deels gereconstrueerd. In de Bataafs-Franse tijd (1795-1813) werd aan weerszijden van de dijken van het Gein een aarden batterij aangelegd, ter hoogte van de Oostzijdse molen.

Fort Abcoude, ten westen van het dorp, werd onderdeel van een kringstelling rond Amsterdam uit de periode 1880-1914.

Dan gaat het verder richting A2 waar een lange file automobilisten zich van Amsterdam richting Utrecht sukkelt. De eerste polder komt in zicht. Hier zou ik de grutto moeten zien. Zonder verrekijker gaat dat niet lukken. Dus met de wind van voren zet ik de pas er goed in. 

Op de verhoogde Winkeldijk heb ik een weids uitzicht over de omgeving. De paar automobilisten die langskomen matigen netjes hun snelheid op dit smalle dijkweggetje. In de verte is Fort aan de winkel te zien. Eigenlijk is het fort alleen te herkennen aan een bult in het landschap. Ook hier is door het groen niet van de voormalige bebouwing te zien.

GPSwalking.nlFort aan de Winkel
Het landschap tussen Fort Waver-Amstel en Fort aan de Winkel is sinds de aanleg nauwelijks veranderd. De Stelling loopt in dit gebied langs de riviertjes Oude Waver en Winkel. Aangezien de inundatiemogelijkheden hier uitstekend waren, had de aanleg van een betonnen fort lage prioriteit.

Dit fort is evenals Botshol aangelegd als verdedigbaar aardwerk, een voorlopige versterking, vooruitlopend op de definitieve bouw die echter nooit plaats vond. Het verdedigbaar aardwerk van Fort aan de Winkel is echter weer geëgaliseerd.

Het terrein is als camping voor militairen in gebruik genomen. Wel zijn de fortwachters-woning en genieloods nog aanwezig.

GPSwalking.nlFort aan de Winkel is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Deze verdedigingslinie rond de Nederlandse hoofdstad was in oorlogstijd het laatste toevluchtsoord voor het leger en de regering. De stelling is aangélegd tussen 1880 en 1914.

Ze bestaat uit 46 forten en batterijen talloze dijken, dammen en sluizen. De vijand werd op afstand gehouden door het polderland buiten de steHing onder water te zetten. Begaanbare plekken werden door een fort verdedigd.    

Onderweg kom ik aantal oude molens tegen die tot woonhuis zijn verbouwd. Mooi gelegen in een leeg polderlandschap.

GPSwalking.nlDe Waard
Bij een bocht in de rivier De Winkel stond vroeger aan de rechterkant de ‘Aessackmolen’. Daarvan is heden te daage een 6-hoekige ondertoren van over gebleven. De molen stond in 1643 op de kaart en heeft dus een flink verleden.

Nadat de molen gebouwd was is deze in oktober 1865 getroffen door de bliksem waarbij de molen afbrandde. In 1866 werd er een nieuwe molen gebouwd die de naam "De Waard" kreeg. De functie van de molen was het bemalen van de Waardassackerpolder. In 1922 werd de molen gedeeltelijk gesloopt en werd op de onderbouw een gemaal geplaatst. Later zijn de restanten van de molen verbouwd tot woonhuis.

GPSwalking.nlNiet veel verder is er een picknickplaats. Hier kun je fraai over de Waardassackerpolder kijken. Op de voorgrond de polder en op de achtergrond de grote stad. Een bijzonder contrast.

Polder Waardassacker
Deze picknickplek aan het riviertje de Winkel kijkt uit op polder Waardassacker en Holendrecht. Oorspronkelijk was deze omgeving een veenmoeras. In de Middeleeuwen is het door vele mensenhanden ontgonnen. Zo werden er sloten gegraven om het overtollige moeraswater af te voeren. Op de gewonnen landbouwgrond werd voedsel geteeld voor de alsmaar groeiende bevolking. Melkveehouders laten in deze polder nu hun koeien grazen. Ook beschermen zij de eieren en jongen van weidevogels die hier in het voorjaar komen broeden.

GPSwalking.nlDe Winkel is van oorsprong een veenriviertje in het moeras. Meer naar het westen mondt het uit in de Waver. Op de oevers van de Winkel is in het verleden klei afgezet. Deze kleiruggen liggen nu hoger dan de veenweiden, maar vroeger was dit andersom.

Door het droogleggen van het moeras zakte het veen in, terwijl de klei zijn vorm behield. Poldergrenzen werden vaak bepaald door de ligging van dergelijke kleiruggen. Een systeem van dijken, molens en afwateringskanalen hield de laaggelegen polders droog. Moderne gemalen hebben de taak van de molens intussen overgenomen.

Bij Stokkelaarsbrug is het zomers een komen en gaan van boten. Nu is de Winkel leeg. Ook het restaurant waar ik de vorige keer een lekker ijsje kon scoren is nu gesloten. Zo vroeg in het seizoen is veel dicht. 

GPSwalking.nlDan begint een leuk stukje waarbij we over een smal fietspad lopen. Ook hier fraaie vergezichten. Er komt een brug en een restaurant voorbij, maar ook deze is nog gesloten. 

Dan gaat het verder langs het riviertje de Holdendrecht. 

Holendrecht
De Holendrecht is een riviertje in de Nederlandse provincie Noord-Holland van ongeveer 2,5 km lang.

Het riviertje begint ten noorden van Abcoude in het Abcoudermeer en kruist de A2 ten zuiden van het gelijknamige knooppunt Holendrecht. Daarna loopt het ten zuiden van de Bullewijker en Holendrechter polder waar halverwege een door het Groengebied Amstelland geplaatst zelfbedieningsveer voor voetgangers en fietsers aanwezig is. 

GPSwalking.nlHet veer met de naam Koet verbindt de Holendrechterweg aan noordoever met de Voetangelweg aan de zuidoever die tevens de grens vormt met de provincie Utrecht.

Bij de Voetangelbrug splitst de rivier zich in twee gedeelten in de Waver naar het zuiden en in de Bullewijk naar het noorden.

De Amsterdamse wijk Holendrecht met daarin het gelijknamige metro- en treinstation, maar ook een straat in Amsterdam Zuid en in Abcoude, zijn naar deze rivier vernoemd.

Inderdaad vind ik halverwege het veer. Snel gaat het niet maar na lange ronddraaien aan een wiel ben ik aan de andere kant. Daar heb ik een fraai uitzicht over de Holendrechter- en Bullewijkerpolder. Voor diegene die regelmatig vanaf de A9 (richting Alkmaar) naar de A2 toe afdraaien is dit een bekend gebied. Groen met veel water. Je kunt kijkt vanaf de verbindingbocht mooi uit over deze polders.

GPSwalking.nlHolendrechter- en Bullewijkerpolder
De Holendrechter- en Bullewijkerpolder beslaat circa 250 hectare en is vanaf het jaar 1000 door de mens in cultuur gebracht. In de 19e eeuw is hier turf gewonnen, waardoor een deel lager ligt. De vier agrarische bedrijven in deze polder produceren samen circa 800.000 liter melk per jaar. Ook worden er koeien en schapen gehouden voor de productie van vlees.

Kieviten en kreeften
De agrarische bedrijven doen aan agrarisch natuurbeer waardoor weidevogels als kievit en grutto de kans krijgen hun jongen groot te brengen. Dit gebeurt onder andere door het gras op sommige plekken later te maaien zodat jonge weidevogels geen gevaar lopen en nestbeschermers te plaatsen over nesten als de koeien de wei in gaan. 

GPSwalking.nlIn de polder broeden jaarlijks circa veertig gruttoparen. Andere dieren die hier voorkomen zijn smient, wulp, waterhoen en hermelijn. In de sloten leeft de uit Amerika afkomstige rode rivierkreeft. In het bovenland langs de rivier Holendrecht wordt een ecologische verbindingszone ontwikkeld voor dieren die leven op de grens van land en water.

Dan gaat de weg weer onder de A2 door. De file is intussen opgelost. De zon gaat langzaam onder als ik langs het Abcoudermeer loop.

Abcoudermeer
Het Abcoudermeer is een klein meer nabij Abcoude, gemeente De Ronde Venen. Het meer ligt ten zuiden van Amsterdam Zuidoost en ten noorden van Abcoude.

GPSwalking.nlHet meer wordt begrensd van noord naar zuid door de Holendrechterweg en de Amsterdamsestraatweg en van oost naar west door de Abcouderstraatweg en de Voetangelweg. In het meer mondt de Angstel uit en begint de Holendrecht.

De noordoever van het Abcoudermeer vormt de grens tussen de provincies Utrecht en Noord-Holland. Het meer behoort bij het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Het Abcoudermeer is maximaal 4 meter diep. Het meer is vernoemd naar Abcoude waar het dicht bij ligt.

Het meer heeft een recreatieve waarde. In de zomer kan er gezwommen worden en in koude winters kan er worden geschaatst.

GPSwalking.nlTerwijl de zon ondergaat kom ik weer bij de auto. Veel rechtuit, maar fraaie vergezichten en dijkhuizen. En lekker kunnen uitwaaien op die hoge dijkwegen zonder al te veel beschutting. Lekker doorstappen en flink uitwaaien. De kop even lekker leeggemaakt.  

Ik maak nog een laatste foto van de zon die achter de bomen wegzakt en dan zit ook deze wandeling er weer op. Voldaan met de auto weer op weg naar het hotel in Amstelveen. Morgen wacht er weer een gewone werkdag.

Geraadpleegde websites:

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Holendrecht_(rivier)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Abcoudermeer

POI's

  • Abcouder Meer N52.2786 E4.9652
  • Angstel N52.2696 E4.9752
  • De Voetangel N52.2793 E4.9255
  • De Waard N52.2654 E4.9450
  • Fort Aan de Winkel N52.2561 E4.9574
  • Fort Abcoude N52.2697 E4.9809
  • Holendrecht N52.2804 E4.9310
  • Holendrechter en Bullewijkerpolder N52.2799 E4.9463
  • Oud station Abcoude N52.2731 E4.9814
  • Picknicktafel N52.2660 E4.9415
  • Restaurant N52.2690 E4.9292
  • Restaurant Eendracht N52.2702 E4.9741
  • Sloot N52.2726 E4.9025
  • Start/finish/parkeerplaats N52.2774 E4.9779
  • Vechtvallei N52.2644 E4.9688
  • Veerpontje N52.2805 E4.9355
  • Waardassackerpolder N52.2687 E4.9420
  • Winkel N52.2612 E4.9420