Park de Hoge Veluwe 2

Korte beschrijving

Nationaal Park De Hoge Veluwe is een nationaal park in de Nederlandse provincie Gelderland. Het ligt grotendeels op het grondgebied van de gemeente Ede en voor een klein deel in de gemeente Arnhem. Het park is tegenwoordig circa 5.400 hectare groot en beslaat ongeveer vijf procent van de Veluwe, het grootste laaglandnatuurterrein in Noordwest-Europa.

Op De Hoge Veluwe is ruimte ingeruimd voor cultuurhistorische elementen, architectuur en beeldende kunst. Zo maakt het wereldberoemde Kröller-Müller Museum deel uit van het park. Een andere bijzonderheid is dat het park vrijwel zonder overheidssubsidie geëxploiteerd wordt, het is het enige nationale park in Nederland waar de verkoop van entreekaarten een belangrijke inkomstenbron vormt. Het park is in 1935 ontstaan.

Het natuurgebied is gelegen op de zandgronden van de Veluwe en is grotendeels gevormd door water, ijs en wind. De stuwwallen zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saalien, tussen 200.000 en 105.000 jaar geleden. De dekzandruggen en smeltwaterdalen dateren uit de laatste ijstijd, het Weichselien, tussen 70.000 en 10.000 jaar geleden.

Het park beslaat binnen de rasters ongeveer 50 km². Dat is ongeveer vijf procent van de Veluwe, dat op zijn beurt met een oppervlakte van 1000 km² verreweg het grootste aaneengesloten natuurterrein van Nederland is. In 2013 zijn rasterverlagingen gerealiseerd aan de oost- en de westzijde van De Hoge Veluwe waar edelherten en reeën overheen kunnen springen. Het project Hart van de Veluwe voorziet, naast rasterverlagingen, verder in een ecoduct over de drukke weg Otterlo-Schaarsbergen, langs de westzijde van het park. 

Hoewel het park (beperkt) toegankelijk is voor auto's en openbaar vervoer, is de fiets er hét vervoermiddel. Op verschillende plaatsen in het park bevinden zich depots voor witte fietsen. De fietsen kunnen gratis worden gebruikt, maar mogen niet op slot worden gezet en mogen het park niet verlaten. Daarnaast zijn er veel wandelpaden, hoewel wandelaars niet op de paden hoeven te blijven.

Jachthuis Sint Hubertus
Het Jachthuis is ontworpen als 'totaalkunstwerk'. Berlage ontwierp het gebouw, het interieur en de inrichting tot en met het serviesgoed. Ook de omgeving van het Jachthuis, met de oprijlaan, de rozentuin en de grote vijver, is onderdeel van het ontwerp. Helene Kröller-Müller was een spirituele vrouw met veel interesse voor kunst. Ze bemoeide zich intensief met de bouw en de inrichting van het Jachthuis. Haar grote kunstcollectie is opgenomen in het Kröller-Müller Museum.


Kenmerken

Startpunt: Hoenderlo: parkeerplaats Middenweg
Startlocatie: Gelderland, Nederland
Coördinaten N52.120000 E5.874000
Afstanden: 15 km
Type: Cultuur, Park, Vergezicht, Zandheuvel
Begaanbaar: Goede wandelschoenen aantrekken
Rolstoel: Toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 16-06-2017

Route informatie

Een GPS wandeling van 15 km in het oostelijk deel van het Nationaal Park Hoge Veluwe.
De auto kan ook geparkeerd worden op de parkeerplaats van het Park, wij besloten om iets buiten het park te parkeren.
Naast de track is er ook een route beschikbaar
Voor toegang tot het park moet betaald worden (9 euro pp in 2017).
Honden mogen aangelijnd mee.
De wandeling gaat over goed begaanbare paden en is zelfs geschikt voor mensen met een scootmobiel (beetje durf is hier en daar wel nodig).
horeca komt u tegen in Hoenderlo en midden in het park.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlWe brengen de voorjaarsvakantie door op mini-camping De Bosrand in Otterlo. Een camping waarvan je zo het bos in loopt. Wel is dit bos enigszins beperkt want waar je ook loopt, overal loop je tegen het hek van het Nationale Park aan. 

Misschien moet je stellen dat het jammer is dat er een hek om een park moet staan. Om ook de andere kant van het hek eens te bekijken bezoeken we het park. 

Bij ingang Hoenderlo moeten we 9 euro pp betalen om binnen te mogen. Dat is zonder een bezoek aan de het museum want daar mag onze hond niet komen. Als u het park meerdere keren wilt bezoeken is een jaarkaart mogelijk een aanrader, die kost 4 keer een dagkaart. 

Omdat de meeste bezoekers op de fiets op pad gaan is het lekker rustig in het park. We komen onderweg zowat niemand tegen. 

GPSwalking.nlWelkom in Het Nationale Park De Hoge Veluwe
Het Nationale Park De Hoge Veluwe staat bekend om de hoge natuurwaarden. De moeflons, edelherten en wilde zwijnen zijn de meest beroemde bewoners, maar het park herbergt ook veel leven dat minder bekend is. Deze planten en dieren zijn moeilijker te vinden. De één vanwege de zeldzaamheid, de ander omdat veel mensen niet weten waar ze op moeten letten. Wie weet bijvoorbeeld wat een biefstukzwam is? Of een klokjesgentiaan? En waarom is een vliegden zo anders dan een 'gewone' den?

Onbekend maakt onbemind?
Sommige planten en dieren op De Hoge Veluwe zijn zeer zeldzaam en staan daarom op de Rode Lijst. Dieren en planten op deze lijst worden bedreigd in hun voortbestaan. Verschillende van deze soorten vinden in NP De Hoge Veluwe nog de omgeving die ze nodig hebben om te kunnen overleven.

GPSwalking.nlNationaal Park De Hoge Veluwe is een nationaal park in de Nederlandse provincie Gelderland. Het ligt grotendeels op het grondgebied van de gemeente Ede en voor een klein deel in de gemeente Arnhem. Het park is tegenwoordig circa 5.400 hectare groot en beslaat ongeveer vijf procent van de Veluwe, het grootste laaglandnatuurterrein in Noordwest-Europa. Op De Hoge Veluwe is ruimte ingeruimd voor cultuurhistorische elementen, architectuur en beeldende kunst. Zo maakt het wereldberoemde Kröller-Müller Museum deel uit van het park. Een andere bijzonderheid is dat het park vrijwel zonder overheidssubsidie geëxploiteerd wordt, het is het enige nationale park in Nederland waar de verkoop van entreekaarten een belangrijke inkomstenbron vormt. Het park is in 1935 ontstaan.

GPSwalking.nlHet natuurgebied is gelegen op de zandgronden van de Veluwe en is grotendeels gevormd door water, ijs en wind. De stuwwallen zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saalien, tussen 200.000 en 105.000 jaar geleden. De dekzandruggen en smeltwaterdalen dateren uit de laatste ijstijd, het Weichselien, tussen 70.000 en 10.000 jaar geleden.

In de Middeleeuwen ontstonden in het dekzand onder menselijke invloed grote stuifzandcomplexen, die aan het eind van de 19e eeuw door bebossing weer grotendeels werden vastgelegd. Het gebied is eeuwenlang in beheer geweest voor bosbouw en landbouw en omvatte enkele kleine nederzettingen. Aan het begin van de 20e eeuw bestond het gebied uit zandverstuivingen, heide en verschillende typen bos met grove den, vliegden en verschillende loofbomen. Een van de bewaarde kleine nederzettingen is Oud Reemst.

GPSwalking.nlWe kwamen vandaag veel dieren tegen. Een eekhoorn die ons nieuwsgierig in de gaten hield en ook een paar reusachtige herten. Helaas stonden die erg verdekt tussen het groen. En er stak ook een ree over, zo snel dat het al te laat was voor een foto. Verder kwamen we natuurlijk de nodige vogels tegen. Er is genoeg te zien.

Het gebied dat nu De Hoge Veluwe vormt, dankt zijn status aan het echtpaar Helene Müller en Anton Kröller. Zij kochten tussen 1909 en 1921 verschillende landerijen aan met als belangrijkste functie het bieden van een privéjachtterrein. Voor de jacht werden onder andere moeflons, wilde zwijnen en edelherten uitgezet en zelfs enige tijd kangoeroes. Ook de bosexploitatie werd voortgezet.

GPSwalking.nlToen het echtpaar begin jaren dertig in financiële problemen raakte, werd een poging gedaan het landgoed te verkopen aan Natuurmonumenten. Dit mislukte, waarna het Rijk de benodigde 810.000 gulden vrijmaakte uit een fonds dat zij beheerde, een en ander buiten de Tweede Kamer om. Dit geld kwam in beheer bij een stichting die het park in 1935 van N.V. Wm. H. Müller & Co kocht. Deze stichting is nog steeds eigenaar.

Destijds had de Hoge Veluwe een oppervlakte van circa 6.800 hectare. Als tegenprestatie voor de donatie kreeg het Rijk de kunstcollectie van mevrouw Kröller-Müller in eigendom, op voorwaarde dat een nieuw museum in het park werd gebouwd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het park verkleind doordat uitgestrekte gebieden onder militair beheer werden gesteld. Een deel daarvan maakt nu deel uit van het Infanterie Schietkamp de Harskamp, gesticht in 1899, een ander deel is nu onderdeel van de Vliegbasis Deelen.

GPSwalking.nlHet park beslaat binnen de rasters ongeveer 50 km². Dat is ongeveer vijf procent van de Veluwe, dat op zijn beurt met een oppervlakte van 1000 km² verreweg het grootste aaneengesloten natuurterrein van Nederland is. In 2013 zijn rasterverlagingen gerealiseerd aan de oost- en de westzijde van De Hoge Veluwe waar edelherten en reeën overheen kunnen springen. Het project Hart van de Veluwe[4] voorziet, naast rasterverlagingen, verder in een ecoduct over de drukke weg Otterlo-Schaarsbergen, langs de westzijde van het park. 

Voor het eerst sinds 1932 is er hierdoor weer wildmigratie mogelijk tussen De Hoge Veluwe en het deel van de Veluwe in de driehoek Ede-Otterlo-Oosterbeek. Met het ecoduct is in 2011 een begin gemaakt en de rasterverlaging tussen De Hoge Veluwe en het Deelerwoud is aangelegd, iets ten noorden van Deelen. In 2013 zijn de in- en uitsprongen bij deze wildpassages geopend. De hekken rond De Hoge Veluwe zijn de laatste decennia omstreden omdat ze de eenheid van de Veluwe als geheel verstoren, mede door de centrale ligging van De Hoge Veluwe.

GPSwalking.nlOmdat hoge bezoekersaantallen wezenlijk zijn voor het voortbestaan van het park, krijgen recreatie en educatie veel aandacht. Jaarlijks bezoeken ongeveer 600.000 mensen het park. De belangrijkste publiekstrekker is het Kröller-Müller Museum. In natuurmuseum Museonder in het centrum van het park is het bezoekerscentrum gevestigd en daar begint ook een natuureducatiepad. In Jachthuis Sint-Hubertus worden bijna dagelijks rondleidingen gehouden.

Hoewel het park (beperkt) toegankelijk is voor auto's en openbaar vervoer, is de fiets er hét vervoermiddel. Op verschillende plaatsen in het park bevinden zich depots voor witte fietsen. De fietsen kunnen gratis worden gebruikt, maar mogen niet op slot worden gezet en mogen het park niet verlaten. Daarnaast zijn er veel wandelpaden, hoewel wandelaars niet op de paden hoeven te blijven.

Ongeveer een derde van het park is niet toegankelijk voor het publiek, om het wild en andere dieren rust te gunnen. In die gebieden zijn wel wildobservatieposten.

Naast de musea, zijn er allerlei voorzieningen en activiteiten in het park, zoals wildsafari's en kinderspeurtochten. Een autobusparkeerplaats nabij het Bezoekerscentrum en Parkrestaurant en een grote kinderspeelplaats bieden faciliteiten voor school- en andere groepsreizen.

GPSwalking.nlNatuurlijk namen we ook een kijkje bij Wildobservatieplaats Koeverbos. Maar midden op de dag heb je weinig kans om iets te kunnen spotten. 

Wildobservatieplaats Koeverbos
Vanuit de observatiehut heeft u zicht op een wildweide. Hier heeft u een goede kans op het zien van edelherten moeflons, wilde zwijnen en reeën. De beste tijd om wild te zien is in de late middag en de vroege avond. Stilte a.u.b.

In De Hoge Veluwe leven ongeveer 200 moeflons (voorjaarsstand). Moeflons zijn wilde schapen, oorspronkelijk afkomstig uit Sardir en Corsica. Ze zijn in 1921 door Anton Kröller in het NP De Hoge Veluwe uitgezet. De mannelijke moeflons, de rammen, dragen grote gedraaide horens. Ook de ooien krijgen soms horens, maar die blijven kleiner.

GPSwalking.nlHorens worden niet afgeworpen zoals geweien, maar worden elk jaar iets langer. Moeflons leven in grote kudden. In oktober vechten de rammen om de ooien. Ze lopen van tientallen meters afstand op elkaar in, waarbij de horens tegen elkaar slaan. De klap is op qrote afstand hoorbaar.

Moeflons begrazen het gras tussen de heidestruiken en eten toppen van de takken van dennenbomen.

In Natuurpark De Hoge Veluwe leven ongeveer 200 edelherten (voorjaarsstand). Alleen de mannelijke dieren (de herten) dragen een gewei, de vrouwelijke dieren (de hinden) niet. Een éénjarig hert heet een 'spitser', het gewei bestaat uit twee onvertakte spitsen. Het gewei wordt in de winter afgeworpen en groeit in het voorjaar weer aan. In de eerste jaren krijgt het gewei steeds meer einden, daarna wordt het gewei alleen nog zwaarder. 

GPSwalking.nlDe herten en het 'kaalwild' (de hinden en de kalveren) leven gescheiden, behalve in de bronsttijd. De bronst duurt van begin september tot begin oktober. De oudere herten proberen dan een roedel kaalwild te verzamelen. Andere herten worden verjaagd met diepe keelgeluiden: het 'burlen'. Soms ontstaat er een gevecht. Na de paring worden de kalveren in mei geboren. Edelherten eten vooral grassen. In de winter eten ze de bast van jonge bomen en struiken. Overal in het veld kunt u afgeschilde stammen vinden.

In De Hoge Veluwe leven ongeveer 200 reeën (voorjaarsstand). Een vrouwelijke ree wordt geit genoemd, een mannelijke ree een bok. Reeën zijn kleiner dan herten en niet groter dan een flinke hond. Alleen de bokken krijgen een gewei. Dat gewei telt niet meer dan zes einden en groeit net als bij herten elk jaar opnieuw aan.

GPSwalking.nlIn het vroege voorjaar bakent een reebok een territorium af met geurstof uit een speciale klier onder het oog. De bokken vechten om de grenzen van hun territorium.

Reeën leven meestal alleen, maar aan het eind van de winter verzamelen ze zich in een 'sprong'. De sprong bestaat uit reegeiten, kalveren en één of meer bokken. De kalfjes blijven ongeveer een jaar bij hun moeder. Reeën zijn echte knabbelaars, ze eten vooral de jonge uitlopers en knoppen van planten en struiken. 

In De Hoge Veluwe leven ongeveer 50 wilde zwijnen. Dat is de voorjaarsstand, vóór de biggen worden geboren. Wilde zwijnen leven in 'rotten', groepen van één of meer zeugen met biggen en enkele eenjarige dieren ('overlopers'). De oudere mannetjes ('evers' of 'keil ers') leven alleen en zijn te herkennen aan twee forse hoektanden. Zeugen met jonge biggen kunnen voor de mens gevaarlijk zijn, maar meestal zullen ze eerder vluchten dan aanvallen.

GPSwalking.nlWilde zwijnen zwerven overal in het Park rond op zoek naar voedsel. Het zijn alleseters. Ze eten vooral grassen en vruchten van bomen, zoals eikels en beukennootjes. Ook wroeten ze in de bodem (vooral in de bermen van wegen) op zoek naar insectenlarven. Ze rollen rond in modderige kuilen ('zoelen').

Als de modder is opgedroogd schuren ze hun huid schoon langs boompjes. Op die manier verwijderen wilde zwijnen parasieten van hun huid.

Sporen zien we genoeg, maar helaas geen wild zwijn. Maar dat ze er zitten is duidelijk. We maken wel zo weinig mogelijk lawaai tijdens het lopen, je weet maar nooit.  

Dan gaan we verder richting de Franse Berg. Een mooi punt voor een terrasje te pikken. 

GPSwalking.nlOhne titel
Ulrich Rückriem (1938) is beeldhouwer. Zijn materiaal is natuursteen, zijn gereedschap boren, beitels en zagen. Met grote liefde kiest hij de ruwe steen in de steengroeve uit op kleur, structuur en vorm. Vervolgens past hij zijn bekende 'delingen' toe op het steenvolume: horizontale splijting in lagen, verticale doorsnijding of een combinatie van beide. 

Met het splijten en klieven, en soms ook polijsten legt hij de schoonheid van de steen bloot. Daarna brengt hij de gekloofde of gezaagde delen geheel of gedeeltelijk weer terug naar hun oorspronkelijke vorm. De sporen van het maakproces laat hij onaangetast. Zij vertellen het verhaal van de beeldhouwer en de transformatie van een ruwe steen in een beeld. Ohne Titel werd in 1988 voor de ingang van de beeldentuin gemaakt en markeert nu het begin van de wandelroute.

GPSwalking.nlDan gaan we verder richting het Jachthuis. Hiervoor moeten we een fraai stukje bos doorsnijden. 

Stenen brug en scheerspiegel
Deze brug is gebouwd in 1919-1920 en is inmiddels een Rijksmonument. De brug is een ontwerp van architect H.R Berlage. Hij ontwierp de brug over een uitloper van de zuidelijke vijver als onderdeel van het totale omgevingsplan voor Jachthuis Sint Hubertus.

Centraal in het omgevingsplan staat een vijftal vijvers, die een reeks vormen. Elke vijver kent een eigen karakter. De meest noordelijke vijver is de grootste vijver die dienst doet als spiegelvijver voor het gebouw. Deze is via de ellipsvormige vijver en de slingervijver verbonden met de zuidelijke vijver.

De vijver aan deze kant van de Stenen Brug, de Scheerspiegel genaamd, is de kleinste vijver. Deze heeft, mede door de ligging in het bos, een veel beslotener, haast intiem karakter.

GPSwalking.nlJachthuis Sint Hubertus
Dat Jachthuis Sint Hubertus, inclusief interieur, is ontworpen door H.R Berlage, is bij velen bekend. Minder bekend is dat Berlage ook verantwoordelijk is voor het ontwerp van het bijbehorende park en de vijverpartij. Het wandelpad, dat hier begint, voert u langs alle vijvers, precies zoals Berlage het ooit bedoeld heeft.

In 2011 en 2012 is het park bij Jachthuis Sint Hubertus gereconstrueerd. Daarbij is zoveel mogelijk teruggegrepen op het oorspronkelijke plan van Berlage. In de loop der jaren had het ontwerp door diverse ingrepen namelijk aan helderheid ingeboet. Het wandelpad dat oorspronkelijk strak langs de oevers van de vijvers liep, is in ere hersteld. Op ontwerpstudies van Berlage is te zien hoe hij het pad heel precies, haast mathematisch langs de vijverrand intekende.

GPSwalking.nlHet ontwerp van de vijvers en het wandelpad is, zeker in vergelijking met dat van het Jachthuis en de bijbehorende inrichting (meubels, servies, bestek), opvallend sober en streng. Destijds was voor tuinen en parken een veel uitbundiger ontwerpstijl gangbaar, gebaseerd op de Engelse landschapsstijl. De tekeningen tonen aan dat Berlage bewust voor een zakelijke variant van de landschapsstijl koos.

De herinrichting van de omgeving van Jachthuis Sint Hubertus werd mede mogelijk gemaakt door Nationale Postcode Loterij, Provincie Gelderland, ANWB fonds, Revalidatiefonds, Prins Bemhard Cultuurfonds, Pföltzer-Birnie Fonds, Zanen-Bakker Fonds en Dr. Hendrik Muller's Vaderlandsch Fonds.

Het jachthuis staat doorgaans prominent in beeld. Het moet groot genoeg zijn geweest voor het echtpaar Kröller-Müller. Het is nu een monument. Maar mooi kunnen we het toch niet vinden. 

GPSwalking.nlHet echtpaar Kröller-Müller
De Rotterdamse grootindustrieel Anton Kröller en zijn vrouw Helene Kröller-Müller begonnen in 1909 met grondaankopen op de Veluwe. In 1913 gaven ze de beroemde bouwmeester H.R Berlage opdracht om een buitenhuis voor het landgoed te ontwerpen. Het Jachthuis Sint Hubertus werd gebouwd tussen 1914 en 1920. Het echtpaar heeft van 1937 tot haar dood in het Jachthuis gewoond. Helene stierf in 1939, Anton in 1941. Uit het landgoed is in 1935 Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe ontstaan.

Het Jachthuis is ontworpen als 'totaalkunstwerk'. Berlage ontwierp het gebouw, het interieur en de inrichting tot en met het serviesgoed. Ook de omgeving van het Jachthuis, met de oprijlaan, de rozentuin en de grote vijver, is onderdeel van het ontwerp. Helene Kröller-Müller was een spirituele vrouw met veel interesse voor kunst. Ze bemoeide zich intensief met de bouw en de inrichting van het Jachthuis. Haar grote kunstcollectie is opgenomen in het Kröller-Müller Museum.

GPSwalking.nlDe legende van Sint Hubertus
De wereldse edelman Hubertus ging op Goede Vrijdag uit jagen. Er verscheen een hert met een lichtend kruis tussen het gewei. Er klonk een stem: "Indien gij u niet bekeert zult gij ter helle varen".

Hubertus kwam tot inkeer en werd uiteindelijk bisschop van Luik. Het was niet de bedoeling van Berlage om de legende in het Jachthuis te verwerken. De relatie met de legende is later door Helene in omloop gebracht.

De toren staat daarbij voor het kruis, de vleugels van het gebouw voor het gewei.

En zo komt er een einde aan weer een fraaie wandeling. We hebben een heerlijke natuur in Nederland die telkens blijft verbazen.

We rijden terug naar de camping en genieten van een zomerse avond waarbij we tot bedtijd buiten kunnen zitten. Heerlijk toch. 

Geraadpleegde websites:

POI's

  • De Koperen Kop N52.0986 E5.8272
  • Franse Berg N52.0941 E5.8283
  • Ingang Hoenderlo N52.1174 E5.8695
  • Jachthuis Sint Hubertus N52.1215 E5.8327
  • Kröller-Müller Museum N52.0956 E5.8174
  • Ohne titel N52.0972 E5.8299
  • Start/finish/parkeerplaats N52.1195 E5.8742
  • Stenen brug en Scheerspiegel N52.1172 E5.8270
  • Theehuis N52.1210 E5.8335
  • Van Der Poel N52.1183 E5.8745
  • Wildobservatieplaats Koeverbos N52.0979 E5.8386
  • Zandverstuivingen N52.1109 E5.8284