Werkhoven - Kromme Rijn

Korte beschrijving

De Rijn, de grote rivier door Europa, heeft Nederland voor een deel gevormd. Tussen Wijk bij Duurstede en Utrecht stroomt nu de Kromme Rijn. Al meanderend heeft zij invloed gehad op het landschap. We gaan het zien.

Werkhoven is een plaats waar de bewoners leven met de rust die het land hen biedt. Open, ruim en heel groen. Een oude dorpskern, twee kerken en een windmolen. Het is hier mooi wonen.

Dat ontdekten ook de edelen, bemiddelden en welgestelden. Ze hebben grote huizen, dikwijls versterkte torens tot kastelen gebouwd op een landgoed. De grond eromheen is deels hun inkomen. Een ridder moet ook wonen en zijn eer hoog houden. We vertellen over het ridderschap, de voordelen van een landgoed en van de ridderhofstad. Veel wandelplezier.


Kenmerken

Startpunt: Werkhoeven:parkeerplaats Molenspoor
Startlocatie: Utrecht, Nederland
Coördinaten N52.009000 E5.278000
Afstanden: 14, 15, 18, 10, 9 km
Type: Cultuur, Open, Vergezicht
Begaanbaar: Gedeeltelijk drassig
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 13-08-2017

Route informatie

Een GPS wandeling van 14 km bij Werkhoven.
De wandeling is te splitsen in  twee wandelingen van 10 en 9 km.
Ook is er een verlenging mogelijk van 15 en 18 km.
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar, soms zijn ze wat drassig. 
Halverwegen komt u een horecagelegenheid tegen.
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N52 00.559 E5 16.704
Na de afslag naar [Werkhoven 3km] op de N229 gaan we voor de brug naar links. Inrijden is toegestaan, het verbodsbord voor auto en motor geldt pas na 500m. Daar ga je rechts over de brug en kun je meteen links parkeren. We parkeren bij de Banaan aan het Molenspoor. Een kleine ruimte langs de weg bij de brug.

Parkeren langs de parallelweg van de N229 is niet aan te raden, maar wel mogelijk bij de bankjes voorbij de brug; maar van 16 - 19 uur is inrijden voor auto’s niet toegestaan. Dus dan moet je weg zijn!

We starten de wandeling over de brug naar links terug naar het kruispunt met de N229. We lopen langs het gegraven kanaal.

GPSwalking.nlDaarna steken we voorzichtig de N229 over. Let op, er wordt hard gereden. En dan tegenover de manege volgen we het (tweede) paadje links.

Drie thema’s N52 00.573 E5 16.709
Het thema van deze wandeling kent drie items, de Kromme Rijn met enkele afgesneden bochten, het dorpje Werkhoven met kerken, plein en pomp en de kastelen en landgoederen in de Utrechtse Nedersticht.

Waterlinie kanaal N52 00.612 E5 16.491
De Kromme Rijn zelf is een vrij korte rivier van 28 km lengte die begint in Wijk bij Duurstede en via Cothen, Werkhoven, Odijk en Bunnik al meanderend naar Utrecht stroomt, alwaar het water uitmondt in de in 1318 gegraven Stadsbuitengracht. Straks zal ik nog meer vertellen over de rivier.

GPSwalking.nlMaar hier, waar onze auto geparkeerd staat is een grote meander – waar we helemaal aan het einde van de wandeling langs lopen – afgesneden door een gegraven kanaal.

In 1870 heeft het toenmalige Ministerie van Oorlog, eigenaar van de rivier besloten om de bocht af te snijden. Dit ten behoeve van een snellere watervoorziening voor de verderop gelegen forten van de Hollandse Waterlinie.

De meander zelf, die nu de Oude Kromme Rijn gaat heten, krijgt nog steeds water en een deel daarvan wordt via de Caspargouwsewetering ontwaterd naar het Amsterdam-Rijnkanaal.

Enge Rijn N52 00.525 E5 16.858
Bij het verlaten van Cothen stroomt het deel van de Kromme Rijn dat men de Enge Rijn noemt langs Riederweerd, Bloemenweerd, Hoge Weerd, Heiligenweerd en Ossenwaard tot ten noorden van Werkhoven.

GPSwalking.nlDeze weerden waren gebieden die regelmatig onder water liepen als de rivier buiten haar oevers trad.

Als we op de brug staan bij onze parkeerplaats, dan zien we naar rechts, richting Cothen dat bij de bomen de rivier gesplitst wordt – en dat zien we allemaal tegen het einde van deze tocht.

In onze richting zien we het gegraven kanaal en achter de bomen naar rechts toe vervolgt de oude meander van de Kromme Rijn haar weg om met een grote bocht verderop terug aan te sluiten op dit kanaal. Die meander wordt nu de Oude Kromme Rijn genoemd.

Wij gaan de andere kant op langs het kanaal tot aan het kruispunt.

Bij het drukke kruispunt steken we de N229 over en na de Korte Zuwe nemen we het (tweede) pad links door het weidse landschap komen we bij de achteringang van Landgoed Sterkenburg. Een gevaarlijk bruggetje leidt ons naar de weilanden waar de koeien ons dromerig aanstaren.

GPSwalking.nlVersterkte huizen en donjons N52 00.822 E5 16.455
Hier in deze omgeving zijn tussen 1270 en 1420 langs de Kromme Rijn een twaalftal buitenhuizen, kastelen, versterkte torens gebouwd. In de hele omgeving van Nedersticht wel 150. Bemiddelde en welgestelde edelen bouwden een kasteel. Men moest van adel zijn en tot de gegoede burgerij behoren.

Vanaf 1512 werd het begrip Ridderhofstad ingevoerd; dit is de benaming voor de grond waarop zich de woning met bijbehorende gebouwen van een riddermatig man bevindt. Een huys van een Ridder met een gracht eromheen, voorzien van een ophaalbrug en de eigenaar moet ingeschreven zijn in de riddeschap. En dat waren de voorwaardes voor belastingvrijstelling.

http://www.utrechtsebuitenplaatsen.nl

GPSwalking.nlRidderschap N52 01.161 E5 16.543
De erkenning als ridder verkreeg men van de landsheer - in het Sticht de bisschop, in de heerlijkheid aanvankelijk de Habsburgers Karel V en Filips II. Na de stichting van de Republiek waren de Staten zelf soeverein.

Zoals de naam al doet vermoeden, ligt de oorsprong van de ridderschappen in een ver verleden. De oudst bekende oorkonde waarin de Ridderschap van Utrecht wordt vermeld, dateert van 24 augustus 1426.

Aanvankelijk was naast adeldom ook het bezit van een ridderhofstad in de provincie Utrecht een toelatingsvereiste voor de Ridderschap van Utrecht. In de zestiende en zeventiende eeuw vervulden de ridderschappen, als vertegenwoordigers van de adel, naast de geestelijkheid en de steden een politieke rol in de verschillende landsdelen. Zij hadden zeggenschap in de staatkundige besluitvorming.

GPSwalking.nlRidderschap van Utrecht anno 2017 N52 02.461 E5 24.222
Tot eind 19e eeuw richtte de Ridderschap zich in haar doelstelling voornamelijk op haar eigen leden en hun welzijn. Vanaf de twintigste eeuw is daar een extra dimensie toegevoegd. Sindsdien vestigt de Ridderschap haar sociale aandacht ook op de Utrechtse samenleving. Cultuur- en natuurhistorische projecten in de provincie worden mede met geldelijke steun van de Ridderschap gerealiseerd.

De Ridderschap van Utrecht is een vereniging van adellijke geslachten, die een historische band hebben met de provincie Utrecht. Op dit moment telt de vereniging ruim 200 leden. Met de Utrechtse kleuren in het blazoen draagt de Ridderschap van Utrecht haar gelijknamige provincie een warm hart toe. De Ridderschap is geworden tot weldoenster in stilte en ondersteunt allerlei cultuur- en natuurhistorische projecten in de provincie.

http://www.ridderschap-utrecht.nl/ridderschap

GPSwalking.nlRidderhofstad N52 01.290 E5 16.726
De eerste maal dat het begrip ridderhofstad in het Nedersticht voorkomt is in het jaar 1512. In de zogenaamde Verbandbrief werd bepaald dat bezitters van een ridderhofstad vrijdom van belasting van huisgeld en bieraccijns zouden genieten. Dat is interessant; er kwamen vele inschrijvingen. Er moest daarom een ‘betere’ omschrijving van een "ridderhofstad" worden gegeven.

Deze leidde ertoe dat in 1536 het begrip opnieuw gedefinieerd moest worden, en een lijst van ridderhofsteden werd opgemaakt. Met deze nieuwe definitie werd het aantal op 38 teruggebracht, welk aantal later weer uitbreidde tot 63.

In 1587 werd uitdrukkelijk de voorwaarde gesteld dat men in het bezit diende te zijn van een ridderhofstad, naast de vereiste dat ouders tot de adeldom behoorden, om het ridderschap te kunnen verkrijgen.

GPSwalking.nlDe eisen worden nog strenger en de selectie nog selectiever. In de tijd van de Republiek moest men als riddermatige voor de deelname aan dit bestuur Nederlands-hervormd zijn, minimaal 24 jaar oud zijn en ten minste 25.000 gulden bezitten. Katholieken konden niet worden toegelaten.

Met de komst van de Fransen en de vestiging van de Bataafse Republiek werden deze privileges in 1798 afgeschaft.

In Drenthe sprak men van een Havesate en Saelstede, Overijssel en Gelderland hadden de Havezate en in Holland was een Ridderlijke hofstat vereist.

Gebieden die een eigen Hoge Heerlijkheid bezaten waren niet belastingplichtig aan de Landsheer.

GPSwalking.nlLandgoed Sterkenburg N52 01.379 E5 16.840
Kasteel Sterkenburg is zo’n ridderhofstad. De oudste vermelding dateert uit 1261. Er werd toen bepaald dat graaf Otto II van Gelre het “castrum Langebruch” (oftewel burcht in het Langbroek) van de Utrechtse bisschop Hendrik van Vianden zou krijgen. Het kasteel Sterkenburg zou gedurende vele eeuwen een leen van Gelre blijven, de landerijen waren leenroerig aan de bisschop.

De eerste heren van Sterkenburg stamden uit het roemruchte huis der heren van Wulven, een machtige Stichtse familie waar vele ridderhofsteden uit de omgeving hun oorsprong aan danken.

De meest waarschijnlijke hypothese is dat ridder Gijsbrecht van Wulven (vermeld van 1238 tot 1250) zou zijn begonnen met de bouw van Sterkenburg, waarna diens zoon ridder Ernst van Wulven (vermeld van 1265 tot 1295) het kasteel zou hebben voltooid. De drie zonen van deze Ernst zouden “den naem van Sterckenbergh aengenomen hebben”.

GPSwalking.nlHet geslacht Van Sterkenburg stierf in de vijftiende eeuw uit met Catharina van Sterkenburg, die bij haar huwelijk in 1456 met Wouter van Isendoorn van haar vader Gijsbrecht “dat huys ende herlicheyt tot Sterckenborgh met sijner hofstat” ontving. In 1536 was het kasteel Sterkenburg als ridderhofstad erkend.

Brute moord N52 01.377 E5 16.950
In de geschiedenis van Sterkenburg spreekt de familie Van Aeswijn met name tot de verbeelding vanwege de brute moord op Anthonis van Aeswijn, die in juni 1647 – enkele maanden na zijn huwelijk met Margaretha Torck – dood werd teruggevonden in het bos van Sterkenburg.

Ondanks hoge beloningen is deze moord nooit opgehelderd.

GPSwalking.nlKasteel Sterkenburg N52 01.414 E5 17.041
Het kenmerk van Sterkenburg is de gigantische middeleeuwse toren die er aan vast zit. Deze ronde toren, met kantelen, steekt boven de bomen uit en is vanuit de verre omgeving zichtbaar. Gelegen aan de Langbroekerwetering, maakt Sterkenburg deel uit van een serie kastelen en buitenplaatsen die aan deze wetering liggen.

Het landgoed is ongeveer 250 hectare groot en bestaat uit bos en agrarisch gebied met diverse boerderijen. Het omgrachte kasteel ligt aan de zuidkant van de wetering midden in een parkbos. Hier liggen ook de oranjerie, die tot woonhuis is omgebouwd, en de voormalige tuinmanswoning.

Door het parkbos loopt een zichtlijn vanaf het kasteel richting de Kromme Rijn. Kasteel Sterkenburg bestaat uit een woonhuis uit 1848 geflankeerd door een ronde 13de-eeuwse toren en een toren uit 1867. Tot het complex behoren ook een bakstenen duiventoren uit 1862, een ommuurde moestuin, een berceau en een neogotisch bruggetje.

GPSwalking.nlDefinitie Landgoed N52 01.478 E5 16.868
Een landgoed is een groot stuk grond van meerdere hectares met landerijen, bossen en tuinen. Op een landgoed kunnen zich gebouwen bevinden zoals een buitenplaats, landhuis, kasteel, grote boerderij of kerk. Activiteiten als bosbouw, landbouw en recreatie kunnen een inkomstenbron voor de eigenaar vormen.

In de Natuurschoonwet verstaat men onder landgoed: Een geheel of gedeeltelijk met bossen of andere houtopstanden bezette onroerende zaak - daaronder begrepen dat waarop een buitenplaats of andere, bij het karakter van het landgoed passende, opstallen voorkomen - voorzover het blijven voortbestaan van die onroerende zaak in zijn karakteristieke verschijningsvorm voor het behoud van het natuurschoon wenselijk is.

Volgens deze wet kan de eigenaar, vruchtgebruiker of erfpachter van een landgoed onder bepaalde voorwaarden een belastingvoordeel krijgen, bijvoorbeeld OZB, successierechten, overdrachtsbelasting, vermogensrendementsheffing, inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, WOZ.

GPSwalking.nlIndien de landgoedeigenaar zijn landgoed openstelt voor publiek, belangrijk voor ons als wandelaars, dan is er bij vererving geen schenkings- of erfbelasting verschuldigd. (geen successierecht, zonder openstelling beperkt tot 50%).

Het landgoed moet dan wel het gehele jaar dagelijks toegankelijk zijn van zonsopgang tot zonsondergang. En er moet voldaan zijn aan de voorwaarde dat er voldoende toegankelijke en begaanbare wegen en paden verdeeld over het gehele landgoed zijn.

De toegangen dienen met borden aangegeven te worden. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (ROV) publiceert een lijst met alle in het kader van de Natuurschoonwet voor het publiek opengestelde landgoederen per provincie. De lijst bevat ruim 2700 objecten.

GPSwalking.nlLandgoederen waren van oudsher bezit van de adel en gegoede burgers.

Sinds circa 2010 stimuleert de Nederlandse overheid de vestiging van nieuwe landgoederen, onder andere door gunstige belastingmaatregelen.

Elke provincie stelt zijn eigen eisen, onder meer aan de minimum grootte. De meeste provincies hanteren een ondergrens van 5 hectare, Noord-Brabant, Utrecht en Friesland hebben een grens van minimaal 10 hectare.

In Groningen wordt een minimum van 25 ha aangehouden. Een andere eis die gesteld wordt is het (deels) openbaar toegankelijk zijn.

Om op het terrein bij het huis te komen kan men door de poort aan de zijkant een stukje over het goed lopen om het huis beter te bekijken. Je moet wel op en neer; rondlopen is niet toegestaan. We wilden een mooie foto maken, maar dat is ons niet gelukt.

GPSwalking.nlDoor de lange knotwilgenlaan passeren we een pauzeplek voor koffie, helaas niemand thuis, en op de verharde weg aangekomen gaan we even naar rechts naar de brug over de Langbroekwetering.

Langbroekerwetering N52 01.578 E5 16.725
Tussen Wijk bij Duurstede en Odijk is in 1126 de Langbroekerwetering gegraven. Tussen 1635 en het einde van de 19e eeuw werd de route via de Langbroekerwetering gebruikt als vaarweg. Dat scheelde voor de schippers al snel anderhalf tot twee uur varen. De Kromme Rijn was erg bochtig en werd daarom de Engen Rijn genoemd tot Odijk.

Voorbij Odijk noemde men haar de Wilde Rijn.

Na dit korte uitstapje gaan wij via de Broekweg en de Jachtrustlaan naar Kasteel Beverweerd. Als alternatief hebben we een 3km lang track toegevoegd over zandpaden; dat hebben we zelf niet gelopen. Als dat track fout is, laat het ons met een mailtje weten.

GPSwalking.nlBeverweerd N52 01.916 E5 14.985
Ten noorden van Werkhoven passeren we misschien wel een van de mooiste gebouwen langs de hele route; kasteel Beverweerd. Het kasteel is in 2008 gerestaureerd en voorzien van de oorspronkelijke witte kleur. Vanaf grote afstand is het kasteel te zien.

Pas op. We kunnen door de hoofdpoort op het terrein langs het kasteel lopen, maar moeten wel terug om eruit te komen.

Beverweerd is omringd door grachten die in verbinding staan met de Kromme Rijn. De eerste bewoners verschijnen in 1274 in dit kasteel. Later werd Beverweerd bezit van de familie van Oranje-Nassau. Maurits, de zoon van Willem van Oranje, woonde op dit kasteel. Rondom het kasteel is bos, waar de Kromme Rijn doorheen stroomt.

GPSwalking.nlHet kasteel steekt fel af tegen zijn groenbeboste achtergrond. Met zijn kantelen en zijn massale torens is Beverweert een indrukwekkend geheel.

Het eilandje waar het kasteel op staat ligt direct aan de slingerende Kromme Rijn en is via twee kanten te bereiken door middel van een sierlijke smeedijzeren brug over de gracht.

De hoofdingang is te herkennen aan een monumentaal hek, ook van smeedijzer, dat het terrein afsluit. Vanaf het hek loopt de weg via de brug met een bocht naar het huis. Vlakbij de hoofdingang staat het voormalige koetshuis.

Het neogotische kasteel, met zijn twee torens, ligt in een parkbos van ongeveer7 hectare groot. Het volledige terrein omhelst een gebied van niet minder dan 417 hectare, voornamelijk bestaande uit landbouwgrond. Bij Beverweert horen dan ook elf boerderijen, herkenbaar aan hun groen, okergele en rode luiken.

GPSwalking.nlKasteel Beverweert gaat terug op een middeleeuwse woontoren die in de loop der eeuwen uitgroeide tot een min of meer vierkant woonkasteel. In opdracht van H.J.C.E. baron Van Heeckeren werd het kasteel tussen 1835 en 1862 getransformeerd tot een regelmatig neogotisch gebouw.

Het park werd in landschappelijke stijl gereorganiseerd, waarschijnlijk door Leonard Antonij Springer. In 1867 werd het koetshuis gebouwd. Deze werd later verbouwd tot meisjespaviljoen, toen een onderwijsinstelling in Beverweert was gevestigd.

Rond 1960 werd hiervoor in het park ook een aantal nieuwe gebouwen neergezet.

In 1563 erfde Philips Willem van Oranje-Nassau, de zoon van Willem van Oranje Beverweerd. In het jaar 1620 komt Beverweerd in handen van de familie Nassau uit Den Haag. Het was een buitenplaats voor de familie.

GPSwalking.nlKromme Rijn N52 01.956 E5 14.894
Via de laan voor het kasteel langs vervolgen we richting Werkhoven. We zien de prachtige Kromme Rijn nu pas voor het eerst.

De oorspronkelijke naam van de in 1122 afgedamde Rijn die langs Werkhoven stroomde was de Oude Rijn. Pas vanaf 1500 wordt de Oude Rijn de Kromme Rijn genoemd.

De Kromme Rijn is de rivier in het zuiden van de provincie Utrecht en stroomt van Wijk bij Duurstede naar de stad Utrecht. De rivier is ongeveer 28 kilometer lang en was vroeger de hoofdroute van de grote Europese rivier De Rijn.

De rivier is ongeveer 3000 jaar geleden ontstaan en vormde sinds ongeveer het jaar 47 na Christus de noordelijke grens van het Romeinse rijk. In die tijd was ze ongeveer 100 meter breed en liep ze langs Zeist (tot het jaar 295 na Christus), Utrecht, Woerden, Alphen aan den Rijn, Leiden naar Katwijk.

GPSwalking.nlIn de eeuwen erna was het een belangrijke verbindingsroute tussen Utrecht en Dorestad.

Vanaf het jaar 838 verlegde de Rijn haar loop en werd de Lek belangrijker. De Rijn werd smaller en verlandde steeds vaker.

In 1122 besloot de Utrechtse bisschop Godebald dat de Rijn moest worden afgedamd. Hierdoor werd het landelijke gebied beter beschermd tegen overstromingen en kon het worden ontgonnen.

De Kromme Rijn verlandde en Utrecht was vanaf dat moment niet meer aangesloten op een hoofdrivier. Het rijnwater stroomde verder via de Lek.

GPSwalking.nlHuidige tijd N52 01.818 E5 15.006
De Kromme Rijn is momenteel gemiddeld 2 meter diep en 10 tot 15 meter breed. Het verval is ruim 2 meter, van 2,70 NAP in Wijk bij Duurstede tot 0,50 NAP in Utrecht. Op enkele plaatsen is de sterk meanderende rivier afgesneden. Soms zijn er verhogingen in het landschap zichtbaar. Dit komt of door overstromingen of door graafwerkzaamheden.

Werkhoven N52 01.586 E5 14.901
Na het tunneltje onder de N229 door bij de bushaltes komen we uit in Werkhoven.

Archeologische vondsten uit de Laat-Romeinse, Merovingische en Karolingische tijd wijzen op een zeer vroege bewoning van het grondgebied van Werkhoven. Werkhoven duikt in het jaar 914 op in de boeken als Uuerken, maar heette volgens andere bronnen Wercundia.

GPSwalking.nlHet is dan een klein dorpje op de linkeroeverwal aan de Rijn met een paar huisjes en een houten kerk gewijd aan Sint Stefanus.

Rond 1100 wordt de kerk vervangen door een tufstenen gebouw in Romaanse stijl. Aan het eind van de 12e eeuw komt er een Romaanse toren bij. Rond 1430 krijgt de kerk een gotisch karakter.

Er is veel agrarische activiteit, voornamelijk veeteelt en fruitteelt. Er zijn verschillende kleinschalige boerderijcampings in en rond het dorp.

Het is een kleine kern met ongeveer 1630 inwoners (CBS 2003).

GPSwalking.nlWindmolen Rijn en Weert N52 01.697 E5 14.479
Er wordt al melding gemaakt van de Werkhovense molen in 1395, die toen bij het kasteel stond. Deze molen werd in 1882 gebouwd ter vervanging van de oude molen. De molen bleef tot in de jaren twintig van de twintigste eeuw op windkracht in bedrijf, een elektromotor nam de functie over, waarna van de molen op den duur alleen de stenen romp overbleef.

De Stichting Korenmolen Werkhoven heeft zich vanaf 1986 ingezet voor complete restauratie. In 1994 werd de molen weer maalvaardig op windkracht in bedrijf genomen. De roeden zijn 23,7 meter lang en zijn voorzien van het oudhollands wieksysteem met zeilen. De molen maalt wekelijks op vrijwillige basis graan dankzij enkele vrijwillige molenaars.

GPSwalking.nlDe naam is een verwijzing naar de Kromme Rijn en kasteel Beversweert.

Olv Ten Hemelopneming N52 01.544 E5 14.733
Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming (Herenstraat 9) uit 1908. Anno 2017 vindt fondsenwerving plaats voor renovatie van het dak van de RK kerk. De kerk is onderdeel van de regionale parochie Paus Johannes XXIII. Bij de kerk staat een Heilig Hartbeeld uit 1930.

Stefanuskerk N52 01.459 E5 14.716
De Sint Stevenskerk staat aan de Brink in het dorp Werkhoven in de Nederlandse gemeente Bunnik.

De eerste kerk die hier rond het jaar 900 werd gebouwd was van hout en reeds gewijd aan Sint Stefanus. De huidige kerk is van romaanse oorsprong, het gebouw werd begin twaalfde eeuw opgetrokken uit tufsteen en is versierd met lisenen en rond- en keperboogfriezen.

GPSwalking.nlIn ongeveer 1480 kreeg ze een gotisch uiterlijk en in 1830 volgde een verbouwing in neo-gotische stijl. Sinds een restauratie in 1995 is de tufsteen van de noordmuur weer zichtbaar. Er is in deze kerk een een klaviersorgel uit 1862, het is gebouwd door Johannes Vollebregt.

De toren is ook uit tufsteen opgetrokken en dateert van eind twaalfde eeuw. In de klokkenstoel hangt een klok uit 1480 van S. Butendic, hij heeft een diameter van 133,5 cm.

Het mechanisch smeedijzeren torenuurwerk dateert uit 1699 en is vervaardigd door Hermen Claaszn van Meerkerk (Meerkerk, ca. 1661) uit Schoonrewoerd.

Het bij de kerk staande lijkbaarhuisje werd in 1860 gebouwd.


PAUZE

We zijn toe aan een Pauze. En dat kan alleen maar bij Aan ’t Zand. Niet alleen met het lekkerste roomijs. Er is veel lekkers te koop, maar geen worstenbroodjes.

Na de rust vervolgen we door het dorp. De huizen aan de linkerzijde zijn gebouwd tegen de achterkant van een oude meander van de Kromme Rijn. Maar er is niet veel meer van over dan een uitgebreide sloot.


GPSwalking.nlRijn N52 01.284 E5 14.651
We komen de tweede afgesneden meander tegen. Het gegraven kanaal dat de meander inkort heet de Kalverwetering, maar omdat deze al in 1440 werd gegraven, staat deze bekend als de Kromme Rijn.

Wanneer in 1440 de Oude Rijn wordt afgesneden door de Kalverwetering, ligt Werkhoven slechts aan de Werkhovense Rijn. Was de Oude Rijn regelmatig slecht bevaarbaar, voor de Werkhovense Rijn gold dat helemaal. Een echte oplossing was er niet, omdat de Werkhovense Rijn in particuliere handen was en de eigenaren weigerden aan onderhoud te doen.

De afgesneden arm van de Kromme Rijn heet in eerste instantie Kattenveldse Meer maar tegenwoordig heet deze afgesneden arm Werkhovense Rijn of Achter Rijn.

De Werkhovense Rijn is tegenwoordig niet veel meer dan een flinke sloot in een weiland. Vroeger was er in de Achter Rijn een loswal. Trekschuiten legden daar aan, totdat rond 1920 de rivier te ondiep werd.

GPSwalking.nlAchterrijn N52 01.067 E5 14.889
De Steenovenweg brengt ons via het oversteekpunt (voorzichtig!) naar de brug bij de Kromme Rijn. We gaan die brug niet over maar hier bij de boerderij komt de oorspronkelijke Rijn, nu bekend als de Achterrijn in een wetering samen, die weer in de Kalverwetering, oftewel sinds 1440 de Kromme Rijn is. Kun je het nog volgen??

Naar rechts daar ligt nog de oorspronkelijke echte Kromme Rijn. ‘t Valt niet mee. Om het nog ingewikkelder te maken gaan we door het klaphek – oeps, via het overstapje (Ik denk dat het klaphek te veel klapte) – over het grasveld naar het te lage tunneltje. Onderweg gaan we even op een bankje zitten en loop ik naar de Rijn. Het blijkt een smal gegraven extra wetering te zijn…..

Hebben we straks in totaal maar 300 meter langs de Kromme Rijn gelopen……

GPSwalking.nlBakstenen N52 00.708 E5 16.121
Als we onder het tunneltje door zijn komen we een groot ondergelopen stuk land tegen. Dit heeft te maken met kleiwinning, dat hier vroeger plaatsvond. De naam van de weg, Steenovenweg, herinnert nog aan deze geschiedenis. De Leemkolk zal er ook nog wel iets mee te maken hebben. Dit is nog steeds een van de mooiere delen van de route.

Oude Kromme Rijn N52 00.593 E5 16.063
Meteen na de tunnel splitst de Kromme Rijn zich. Dat zit zo: naar rechts (rechtdoor) ligt de Oude Kromme Rijn, de meander van het begin, en dus naar links ligt het brede gegraven Waterliniekanaal.

We gaan omhoog naar de verharde weg en over de brug gaan we terug naar de auto.

GPSwalking.nlHeb je nog tijd over en wil je nog enkele kilometers maken dan kun je het tweede toegevoegde track Alternatief Oude Kromme Rijn volgen. Je komt dan langs de hoge opvallende Watertoren en even verder bij de brug over de Caspargouwsewetering. Daar kun je langs het water wandelen tot de volgende brug. Je kunt nu over de verharde weg, het Molenspoor, naar de parkeerplaats of, zeker nog mooier langs de kromme rivier verder. Bij het mooie romantische bruggetje steek je over en je bent bij de splitsing van de rivier, waarmee we zijn begonnen.

Van de Oude Kromme Rijn is nu niet veel meer over. Een brede sloot. Dat komt omdat het nodig is om na hevige regenval de grote hoeveelheid water van het omringende laagland snel af te kunnen voeren. Daarvoor is een verbinding gegraven - Caspargouwsewetering – tussen deze bocht en het Amsterdam-Rijnkanaal.

Om die reden, zal je ook zien, is het eerste deel van de Oude Kromme Rijn verbreed.

Mooier kan ik het niet afsluiten.

GPSwalking.nlWatertoren N52 00.236 E5 15.831
De markante watertoren in het buitengebied van het dorp is een gemeentelijk monument. Er is nu een atelier gevestigd en in het weekend geopend.

De Watertoren is van mei tot en met september elk weekend open van 10:00 uur tot + 17.00 uur voor een kopje koffie met heerlijke appel-notentaart. Ook kunt u van een lekkere lunch genieten of wat later in de middag wellicht van de mooie omgeving genieten onder het genot van een lekker streekbiertje of een glaasje fair-trade wijn?

Zo zijn we aan het einde van deze tocht gekomen. Een vrij open wandeling met vele vergezichten omlijst door hoge groene bomen en lanen, in de herfst in volle kleuren.

GPSwalking.nlOp vele plaatsen worden we gehinderd door slootjes, een hek of privébezit van een boerderij of landgoed. De dikwijls verharde wegen zijn recht. Maar als ze gebogen zijn komt dat door de krommingen van de Kromme Rijn. En ja, er is altijd geluid te horen van het verkeer. Ook in dit Stiltegebied.

Het is hier erg mooi. We komen er zeker terug.

Startpunt:

  • START/FINISH/PARKEREN Molenspoor Werkhoven N52 00.559 E5 16.704
  • P Alternatief N52 00.523 E5 16.919

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Drie thema’s N52 00.573 E5 16.709
  • Waterlinie kanaal N52 00.612 E5 16.491
  • Enge Rijn N52 00.525 E5 16.858
  • Versterkte huizen en donjons N52 00.822 E5 16.455
  • Ridderschap N52 01.161 E5 16.543
  • Ridderschap van Utrecht anno 2017 N52 02.461 E5 24.222
  • Ridderhofstad N52 01.290 E5 16.726
  • Landgoed Sterkenburg N52 01.379 E5 16.840
  • Brute moord N52 01.377 E5 16.950
  • Kasteel Sterkenburg N52 01.414 E5 17.041
  • Definitie Landgoed N52 01.478 E5 16.868
  • Langbroekerwetering N52 01.578 E5 16.725
  • Beverweerd N52 01.916 E5 14.985
  • Kromme Rijn N52 01.956 E5 14.894
  • Huidige tijd N52 01.818 E5 15.006
  • Werkhoven N52 01.586 E5 14.901
  • Windmolen Rijn en Weert N52 01.697 E5 14.479
  • Olv Ten Hemelopneming N52 01.544 E5 14.733
  • Stefanuskerk N52 01.459 E5 14.716
  • Rijn. N52 01.284 E5 14.651
  • Achterrijn N52 01.067 E5 14.889
  • Bakstenen N52 00.708 E5 16.121
  • Oude Kromme Rijn N52 00.593 E5 16.063
  • Watertoren N52 00.236 E5 15.831